Miljoenen leghennen leven in pijn door borstbeenbreuken, dierenactivisten willen oplossing: 'Kip is al kapot voordat ze in de stal komt'

Op dit moment lopen er in Nederland waarschijnlijk tussen de 50 en 100 procent van de zogeheten 'leghennen' rond met een gebroken borstbeen. Een pijnlijke breuk die net zo vaak voorkomt bij een biologische- of vrije uitloop kip als bij kippen uit de gangbare pluimveehouderijen.

'Een onzichtbaar probleem'

Directeur van Wakker Dier Anne Hilhorst omschrijft de borstbeenbreuken bij leghennen als 'een onzichtbaar probleem'. "Het is van buitenaf moeilijk op te merken, dus het is voor een boer heel lastig om in de stal te zien wat er bij de kip aan de hand is. Dat zie je eigenlijk pas op het moment dat de kip dood is", legt ze uit.

Volgens Wakker Dier zijn de borstbeenbreuken voornamelijk een genetisch probleem. "We hebben de grootste en nieuwste onderzoeken van de laatste jaren op een rijtje gezet. Daaruit komt heel sterk de link tussen die borstbeenbreuken en genetica."

Doorgefokt

"Het zit in de kip zelf," vervolgt de directeur. Het ontstaan van borstbeenbreuken bij leghennen is vaak het gevolg van een zware belasting op de mineralenhuishouding van de kip. "Legkippen zijn zo ver doorgefokt om vooral heel vroeg en veel grote eieren te leggen dat hun lichaam verzwakt is. Een kip legt eieren terwijl haar lijf nog niet volgroeid is."

"De kalk voor het ei wordt onttrokken uit de botten van de kip", legt dierenarts Vera Bavinck verder uit. "Net voordat de kip een ei gaat leggen, is de kalk in het bot op zijn laagst en dan kan het bot wat wat brozer zijn. Dat is ook het moment dat het bot zou kunnen breken."

Kapotte kip

Volgens directeur Hilhorst ligt de verantwoordelijkheid voor dit probleem bij de grote fokbedrijven. "Deze kippen zijn gecreëerd door fokbedrijven zoals het Nederlandse Hendrix Genetics. De helft van de wereldwijde eierproductie komt van hen, dus ze hebben een enorme verantwoordelijkheid."

Wakker Dier spreekt bedrijven zoals Hendrix Genetics dan ook aan om toe te werken naar een gezonde kip die niet zo snel botten breekt: "Nu hebben we eigenlijk een kip die al kapot is voordat ze in de stal komt. Het maakt dus ook niet uit of je haar in een kooi stopt of je in een biologische stal." De kippen ervaren door de breuken pijn, stress en bewegen minder.

Het probleem én de oplossing

Voorzitter van de LTO Pluimveehouderij Kees de Jong neemt het signaal serieus. "Als sector hebben we dierenwelzijn hoog in het vaandel staan." Volgens De Jong kan het fokproces een oorzaak van de botbreuken zijn en dus ook weer een stukje van de oplossing. "We zijn met de fokbedrijven in gesprek om te kijken hoe we gaan zorgen dat het probleem minder wordt."

Toch vindt hij niet dat Hendrix Genetics iets te verwijten valt. "We hebben twee grote fokbedrijven die zorgen dat wij eieren op tafel hebben liggen. Zij hebben de afgelopen jaren veel energie gestoken om een rustige kip te krijgen, zodat we de snavel van de kip niet meer hoeven te behandelen. Nu zullen we meer aandacht hieraan geven."

'Genetica niet enige oorzaak'

Fokbedrijf Hendrix Genetics laat in een reactie weten dat ze dit probleem erkennen en serieus nemen, maar het bedrijf zegt ook dat genetica niet de enige oorzaak is van de botbreuken.

Het ligt volgens hen óók aan de stallen en het voer. Wel zeggen ze continu te werken aan sterkere kippen.

Meerdere oorzaken

De borstbeenbreuken hebben volgens voorzitter De Jong, net als fokbedrijf Hendrix, meerdere oorzaken. Naast het fokproces wijst hij ook naar de inrichting van de stal, de voeding en het aantal lichturen die de kippen krijgen. "Je kunt een kip daarin sturen in de productie en dus bepalen wanneer ze eieren gaan leggen."

Ook dierenarts Bavinck zegt dat het probleem niet eenduidig aan te wijzen is: "Anders hadden we het al opgelost." Ze is wel van mening dat de sector hier iets aan kan doen. "Het is een moeilijk probleem met veel verschillende lagen, maar dat is geen reden om er niets aan te doen. Je zou bijvoorbeeld kunnen beginnen met het later aan de leg laten gaan van hennen en kijken wat dat op grote schaal teweegbrengt."

Veelbelovende resultaten

Bavinck ziet daarin door de ophokplicht, een door de overheid verplichte maatregel waarbij pluimvee bij een verhoogd risico op of een uitbraak van vogelgriep binnen moet blijven in een stal of afgesloten ruimte, in haar eerste metingen aanzienlijk minder breuken.

Door de vogelgriep zijn sommige kippen noodgedwongen later aan de leg gegaan. "Waar ik normaal op 30 weken ongeveer 20 op de 50 met breuken heb, had ik er nu drie. Dat is natuurlijk wel opvallend", vertelt de dierenarts. Maar volgens voorzitter De Jong is het later aan de leg al weleens geprobeerd en lost dat niet alles op. "Je hebt altijd meerdere zaken waar je rekening mee moet houden."

Dubbeldoelkip

En ook Bavinck zegt dat een pluimveehouder borstbeenbreuken niet 100 procent kan voorkomen. De dierenarts wijst als mogelijke oplossing naar kippen die minder eieren leggen: de dubbeldoelkip. "Deze kippen hebben minder last van borstbeenbreuken. Maar die eieren zijn dus ook een stuk duurder, want deze kippen leggen minder eieren."

Wakker Dier-directeur Hilhorst sluit af: "Het gevolg van efficiëntie is natuurlijk dat als een kip veel eieren legt de eieren goedkoper worden. Maar ja, het dier betaalt er uiteindelijk de prijs voor en het wordt nu tijd dat ook bedrijven en consumenten daar de prijs voor gaan betalen."