Libanezen vluchten massaal na luchtaanvallen Israël: 'We weten niet waar, wanneer of waarom een plek wordt aangevallen'
Bombardementen en evacuatiebevelen van Israël leiden tot massale ontheemding in Libanon. De humanitaire situatie in Libanon verslechtert in rap tempo sinds Israël 2 weken geleden het land binnenviel.
Als vergelding voor de dood op de Iraanse ayatollah Khameini, vuurde Hezbollah raketten af die neerkwamen op een leeg veld in Noord-Israël. Het land startte een hevige tegenoffensief op Libanon. Dit had grote humanitaire gevolgen: 900 mensen, onder wie veel kinderen, zijn gedood en ruim een miljoen mensen zijn ontheemd in een land met minder dan 6 miljoen inwoners.
Libanon onder druk
Volgens Irene van Rij, hoofd van UNHCR Nederland, ligt het werkelijke aantal ontheemden in Libanon waarschijnlijk nog hoger. "De cijfers gaan alleen om mensen die zich via de website van de overheid hebben geregistreerd als ontheemd", vertelt ze.
De impact op het land is enorm, zegt ook Anke Bert die in Beiroet woont en voor het Rode Kruis werkt. "Het dagelijkse leven in sommige buitenwijken van Beiroet ligt compleet stil. Men spreekt nu van een spookwijk," zegt Bert over de hoofdstad. Libanon is een klein en dichtbevolkt land, inmiddels valt ongeveer 15 procent van het grondgebied onder evacuatiebevelen van Israël.
Op zoek naar opvang
Naast opvanglocaties, zoals scholen, zoeken veel mensen onderdak bij familie of belanden ze op straat. Tegelijkertijd kiest een deel van de bevolking ervoor om niet te vertrekken. Zo blijft Reva Bou Tayeh, die voor de Nederlandse hulporganisatie Dorcas werkt en in Zuid-Libanon woont, op haar plek.
"We zijn niet vertrokken omdat veel ontheemde mensen nergens naar toe kunnen en op zoek zijn naar een opvanglocatie", vertelt Bou Tayeh. "Maar ook omdat we ons huis niet kwijt willen raken."
Halsoverkop vertrekken
Volgens UNHCR Nederland-hoofd Van Rij vertrekken sommige mensen juist wel halsoverkop na een evacuatiebevel. "Zonder ook maar terug langs huis te gaan om spullen op te halen."
Maar niet alle bombardementen worden aangekondigd, vult Rode Kruis-medewerker Bert aan. "Denk aan de aanvallen vorige week op het strand in Beiroet. Daar zaten mensen in hun tent en die zijn slachtoffer geworden van dat bombardement, terwijl ze dachten dat ze op een veilige plek waren."
Constante angst en stress
De onzekerheid veroorzaakt grote spanningen onder de bevolking. Bou Tayeh, die zwanger is, ervaart dat dagelijks. "We weten niet waar, wanneer of waarom een plek wordt aangevallen, dus dat zorgt voor enorm veel stress." En daar komt bij dat Libanon geen luchtafweersysteem heeft. "Elk bombardement, elke raketaanval die wordt afgevuurd, komt hier ook aan," zegt Bert van het Rode Kruis. "Dus er was een grote humanitaire impact vanaf het eerste moment."
Volgens haar zijn mensen constant op zoek naar veiligheid. "Er is nooit een gevoel van ik kan hier even rusten of ontstressen, mensen zitten constant op hun telefoon. Ze moeten constant het nieuws volgen om op de hoogte te blijven van wat er gebeurt," vertelt Bert.
Intenser dan in 2024
Volgens UNHCR Nederland-hoofd Van Rij is de situatie ernstiger dan bij de eerdere inval van Israël in 2024. "De hoeveelheid en de snelheid waarmee mensen vluchten is veel groter." Ook zijn veel mensen nog getraumatiseerd door hun ervaringen uit 2024. "Daardoor hebben mensen meer angsten die omhoog komen."
Bert ziet ook duidelijke verschillen met toen. "Er waren in 2024 meestal gerichte evacuatiebevelen voor bepaalde gebouwen, zodat mensen alsnog konden evacueren voor er een inval was", vertelt de Rode Kruis-medewerker.
Vluchtelingenstromen binnen en buiten Libanon
Libanon vangt zelf al grote aantallen vluchtelingen op. Ongeveer 1 op de 5 inwoners is een Syrische vluchteling, daarnaast verblijven er zo'n half miljoen Palestijnse vluchtelingen. De meeste mensen vluchten binnen Libanon zelf, zegt Van Rij. "Maar we zien ook dat er 9.000 mensen, Libanezen en Syriërs, naar Syrië zijn gevlucht. Ondanks dat het in Syrië in veel delen niet veilig is, voelen ze zich daar veiliger dan op dit moment in het zuiden van Libanon."
Volgens Van Rij blijft zo'n 70 procent van alle vluchtelingen in de regio en in buurlanden van het conflict. "Het gros van de mensen wil gewoon terug naar huis zodra het conflict over is en blijft," zegt ze. "Pas op het moment dat ze daar niet een toekomst zien, trekken ze verder."