
Krijgen we eerste witte kerst sinds 2010? Kans op koude winter groter geworden door instorten poolwervel
De laatste keer dat het tijdens de kerst sneeuwde is alweer 16 jaar geleden. Maar dit jaar is de kans op een witte kerst in Nederland een stuk groter, vanwege de instorting van de poolwervel op de Noordpool. "Hier kijken winterliefhebbers naar uit."
Je hebt er misschien nog nooit van gehoord, maar de kans dat je er iets van hebt gemerkt is groot: het instorten van de poolwervel of 'polar vortex'. Het fenomeen brengt om de 2 jaar namelijk een hele koude wind met zich mee. Dit jaar kan dat zelfs voor een witte kerst zorgen. Maar wat is een poolwervel eigenlijk? En hoe stort zoiets in?
IJskoude lucht
"De poolwervel is een een cirkelvormige straalstroom boven de Noordpool", begint meteoroloog Reinout van den Born. "Je moet het eigenlijk zien als een soort tol die daar rondjes staat te draaien. In het midden zit de ijskoude lucht die we van de Noordpool allemaal kennen, en weer daar omheen zit warmere lucht."
Die warme lucht moeten we zien als een muurtje dat de koude lucht vasthoudt. Het zorgt ervoor dat die lucht op de Noordpool blijft en niet overwaait naar andere delen van de wereld. Maar nu is juist dat 'muurtje' ingestort, legt Van den Born uit.
Ingestorte poolwervel
"Ja, die wervel is nu van bovenaf aangevallen. Waardoor de koude lucht dan verdwijnt." Als dat gebeurt is er geen reden meer voor het muurtje met warme lucht om te blijven, zegt de meteoroloog. "Het muurtje valt weg en de kou kan daarna alle kanten op."
Tijdens de warmere winters die bij ons normaal zijn geworden, is het eigenlijk de enige factor die zorgt dat wij van tijd tot tijd ook echt winterweer in Nederland krijgen.meteoroloog Reinout van den Born over de poolwervel
Wat er dan gebeurt, is dat er op het noordelijke halfrond op meerdere plekken tegelijk kou uitbreekt. "Bijvoorbeeld boven Noord-Amerika, boven Siberië, maar vaak ook boven Europa. En als dat bij ons gebeurt, dan kan Nederland ook winterweer krijgen."
Écht winterweer?
Maar dat merken we niet meteen, weet de meteoroloog. Het duurt vaak 4 tot 6 weken voordat wij het hier in Nederland dan écht koud gaan krijgen. Dat weet hij, omdat het instorten van de poolwervel eigenlijk elke 2 jaar gebeurt. "Het is iets wat we best wel lang kennen en wat ook al regelmatig invloed heeft op het Nederlandse winterweer."
"Tijdens de warmere winters die bij ons normaal zijn geworden, is het eigenlijk de enige factor die er van tijd tot tijd nog voor zorgt dat wij ook echt winterweer in Nederland krijgen."
Bijzondere gebeurtenis
Onbekend is de instorting dus niet. Maar het is wel opvallend dat het zo vroeg in het jaar gebeurt. "Dat was deze keer rond 8 november."
Volgens de meteoroloog is dit sinds de eerste meting, zo'n 70 jaar geleden, zelfs nog nooit eerder zo vroeg gebeurd. "Dat maakt het zo bijzonder, want normaal gesproken is hij nu nog aan het opbouwen", vertelt Van den Born enthousiast.
Witte kerst
En dus komt de kans op een witte kerst dit jaar een stuk dichterbij. "Ik verwacht eigenlijk vanaf half december, dat we dan het weer in de gaten moeten houden." Rond die tijd zouden we de eerste sneeuwvlokken kunnen zien vallen, zegt de meteoroloog voorzichtig.
"Dat we meteen al in de winter met de invloeden van de poolwervel te maken krijgen, dat maakt het zo mooi", gaat hij verder. "December en januari zijn in Nederland de echte wintermaanden en als het dan (de instorting, red.) in die periode valt, kan er ook echt wat gebeuren. Er zijn veel winterliefhebbers die ernaar uit kijken."