Kan Mona Keijzer nog meedoen aan de Provinciale Statenverkiezing? Dit is ervoor nodig

Mona Keijzer kondigde gisteren aan een nieuwe sociaal-conservatieve beweging te willen beginnen. Er is op dit moment nog geen partij, maar de voormalig vice-premier heeft grote ambities. Als het meezit denkt ze zelfs mee te kunnen doen aan de verkiezingen voor de Provinciale Staten. De verkiezingen zijn over zeven maanden, maar de deadline om mee te doen ligt een stuk eerder.

Een paar stappen

"Als je mee wilt doen aan verkiezingen, dan moet je altijd een paar stappen door", legt secretaris-directeur van de Kiesraad Hans Klok uit. "Een aanvraag doen met welke naam je op het stembiljet wilt staan en daarna moet je je kandidatenlijsten opstellen en inleveren." Oftewel: een partijnaam en een lijst doorgeven.

Maar daarmee ben je er nog niet. Als je nog geen zetels van eerdere verkiezingen hebt, moet je een geldbedrag betalen. "Dat noemen we een waarborgsom, om mee te kunnen doen aan verkiezingen", zegt Klok. Het verschilt per verkiezingen hoe hoog dat bedrag is, maar voor de Provinciale Staten gaat het om 1.125 euro. Voor de gemeenteraadsverkiezingen ligt dit bedrag lager (225 euro) en de landelijke verkiezingen een stuk hoger (11.250 euro).

Ondersteuningsverklaringen

Dit alles is vrij makkelijk te doen, maar de volgende stap is stuk lastiger: de ondersteuningsverklaringen. "Dat betekent dat je per provincie waar je mee wilt doen, een aantal inwoners bereid moet vinden om te verklaren dat ze het steunen dat jouw partij mee gaat doen aan de verkiezingen", zegt Klok. Het gaat om ten minste 30 kiezers per kieskring.

Nederland bestaat natuurlijk uit 12 provincies, maar sommige provincies bestaan uit meerdere kieskringen. Dat betekent dat je uit 19 kieskringen voldoende steunverklaringen moeten krijgen.

Harde deadlines

De verkiezingen zijn in maart, maar de deadlines voor de inschrijving liggen een stuk vroeger. De eerste is al in december: "Als je als politieke partij mee wilt doen aan de Provinciale Statenverkiezingen, dan moet je voor 21 december bij de provincie aangeven met welke naam je wilt meedoen aan de verkiezingen." Vervolgens moet je geschikte mensen vinden om op je kieslijsten te zetten.

Op 1 februari is de volgende belangrijke deadline: dan moet de kandidatenlijst worden ingeleverd en dat is ook gelijk de laatste dag waarop de ondersteuningsverklaringen kunnen worden afgelegd. "Dat zijn wel harde deadlines", legt Klok uit. "Dus als je bijvoorbeeld op de dag van kandidaatstelling 1 minuut over 17.00 binnenkomt, dan is het te laat. Maar als je 1 minuut voor 17.00 binnenkomt, dan kan het nog in behandeling worden genomen."

Pieter Omtzigt

De grote vraag is of dit allemaal haalbaar is voor Mona Keijzer, als ze op dit moment nog niet eens een partij heeft. Hoogleraar electorale politiek van de Universiteit Twente Henk van der Kolk denkt dat het heel krap wordt, maar dat het niet onmogelijk is. Hij wijst op het meest recente voorbeeld van een nieuwe politieke partij: NSC van Pieter Omtzigt.

"We moeten niet vergeten dat bijvoorbeeld NSC het ook in drie maanden gedaan heeft, van het oprichten van een politieke partij tot verkiezingen", zegt Van der Kolk. Maar dat was één politieke partij die met één lijst meedeed aan de landelijke verkiezingen, voor de Provinciale Staten gaat het om meerdere lijsten voor alle provincies.

Erg lastig

"Ze heeft nog zeven maanden om in al die provincies, of in ieder geval in een aantal van die provincies, lijsten te maken, mensen te vinden en een organisatie op poten te zetten", zegt Van der Kolk.

Mona Keijzer is politiek zeer ervaren en heeft veel contacten, maar praktisch gezien wordt het dus wel erg lastig. Volgens Van der Kolk is het gewoon ontzettend veel werk om dit in alle provincies gedaan te krijgen. "Ga er maar aan staan."