PRO blijft grootste in nieuwste zetelpeiling terwijl PVV verliest, kiezers willen snel begrotingsakkoord

Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag en Verian. Deze week onderhandelt het kabinet met oppositiepartijen over de nieuwe begrotingsplannen. Waar de meeste partijen deze maand weinig tot geen verschuivingen laten zien in de zetelpeiling, noteert de grootste oppositiepartij die niet aan tafel zit, de PVV, een verlies van 4 zetels.

Verlies voor PVV

De partij van Wilders staat daarmee op 16 zetels, 1 jaar geleden peilde de partij nog ongeveer het dubbele aantal. PVV-kiezers die afhaken zijn vaak nog steeds teleurgesteld in de regeerperiode onder het kabinet-Schoof. Zij zien nu alternatieven in bijvoorbeeld de FVD (13 zetels) óf de oppositiepartij die nu wel aan de onderhandelingstafel zit: JA21 (14 zetels, 2 meer dan eind juni).

Voor de coalitiepartijen is er tijdens het zomerreces weinig veranderd qua zetelaantallen: VVD staat op 19 zetels, D66 op 17 en het CDA op 15. Samen komen ze nu uit op 51 zetels, een derde van de Tweede Kamer. Oppositiepartij PRO blijft met 26 zetels virtueel nog steeds de grootste partij.

Snel akkoord gewenst

Terwijl de onderhandelingen deze week nog 'muurvast' lijken te zitten, zeggen 7 op de 10 (70 procent) het toch belangrijk te vinden dat het kabinet op korte termijn al steun van de meerderheid weet te vinden voor de nieuwe begroting. Zodat het kabinet snel aan de slag kan.

Als het aan kiezers van D66 (64 procent) en CDA (54 procent) ligt, vinden de meesten dat hun partij ook best wat mag inleveren om een snel akkoord mogelijk te maken. "Landsbelang gaat voor partijbelang, het land moet geregeerd worden", vindt een CDA-stemmer. "Weg dus met al die ego's."

Oppositie minder bereid tot concessies

De meeste kiezers van oppositiepartijen geven hun partij wat minder ruimte aan de onderhandelingstafel. "De regering is veel te laat begonnen met gesprekken met andere partijen. Het moet niet zo zijn dat de oppositie opeens water bij de wijn moet doen om de begroting rond te krijgen", vindt een JA21-stemmer. Een deel van die achterban geeft bovendien aan zelfs liever te hopen op geen begrotingsakkoord en nieuwe verkiezingen.

Kiezers van de grootste gesprekspartner op links, PRO, staan iets welwillender tegenover samenwerken met het kabinet, maar niet ten koste van alles. Vooral als het gaat om de bezuinigingen op sociale zekerheid, trekt de achterban een rode streep.

Lastige puzzel

Het zijn niet de enige hobbels die aan de onderhandelingstafel moeten worden genomen. Naast de bezuinigingen op sociale zekerheid is er bij kiezers van PRO en JA21 ook veel weerstand tegen het verhogen van het eigen risico, om de kosten op de zorg te drukken. Zelfs bij de eigen coalitiekiezers zijn die maatregelen niet populair.

Wel staan kiezers van D66, VVD en CDA in meerderheid achter de 'vrijheidsbijdrage', waar burgers en bedrijven via belasting meebetalen aan de extra investeringen in Defensie. Maar ook daar zijn oppositiekiezers kritisch over. "Een leuk gevonden term, maar noem het gewoon belastingverhoging, want dat is het", vindt een PRO-stemmer. Bovendien vindt die achterban dat de rekening daarvoor te veel bij armeren en middeninkomens komt te liggen.

Meer belasting op vermogen

Veel PRO-kiezers (90 procent) zien liever dat het kabinet meebeweegt richting het plan van hun eigen partij om meer belasting te heffen op vermogen: zoals huiseigenaren, mensen die een groot bedrag erven, of aandeelhouders. Bij D66-kiezers zou een meerderheid (69 procent) daar ook voor openstaan.

Voor de meeste VVD- (71 procent) en JA21-kiezers (76 procent) zijn die plannen dan weer onacceptabel. "Absoluut niet een nog hogere vermogensbelasting of erf- of schenkbelasting. Veel mensen vergissen zich in de hoogte van die heffingen, die zijn al uitzonderlijk hoog", zegt een VVD-stemmer.

Vertrouwen stabiel

Het vinden van brede steun in de Tweede Kamer lijkt daarmee vooralsnog een lastige opgave. Tegelijkertijd zou een doorbraak voor het minderheidskabinet niet ongelegen komen: met een vertrouwenscijfer van 20 procent is het vertrouwen van kiezers in kabinet-Jetten onveranderd laag.

Ook het vertrouwen in premier Jetten zelf blijft na het zomerreces stabiel: 30 procent heeft veel tot redelijk wat vertrouwen in hem, even veel als eind juni. Als positieve punten noemen kiezers hem onder meer integer, intelligent en een goede debater. Anderen zijn kritisch: zij vinden dat de premier te veel tijd besteedt aan filmpjes, TikTok of evenementen, maar te vaak afwezig lijkt op de politieke momenten die ertoe doen.