
Kan kabinet-Jetten écht alleen over links of over rechts? Plannen hebben juist vaak kamerbrede steun
Al maanden is de grote vraag in Den Haag of het kabinet-Jetten over links of over rechts zal gaan. Toch is de tegenstelling vaak minder groot dan het lijkt: het grootste deel van de aangenomen wetten van de afgelopen maanden wordt kamerbreed gesteund.
Na de politieke thriller waarin het kabinet bijna viel, hield de Tweede Kamer een debat over de 'ontstane politieke situatie'. Daarin gaf premier Jetten aan: "Als je kijkt naar alle wetgeving die sinds het aantreden van dit kabinet in dit huis in stemming is gebracht en is aangenomen, dan is maar liefst 66 procent daarvan door de Kamer breed aangenomen."
Continue strijd
Opvallend, want door de politieke crisis rondom het Belastingplan is vooral de indruk ontstaan dat er een continue strijd bestaat tussen de linker- en de rechterflank van de Kamer. Toch klopt dat beeld niet helemaal. "Bij heel veel wetgeving is dat niet zo, heel veel wordt breed aangenomen", zegt emeritus hoogleraar parlementaire geschiedenis Bert van den Braak.
Heel veel wetgeving wordt breed aangenomen.emeritus hoogleraar parlementaire geschiedenis Bert van den Braak
"In het kabinet Lubbers was het heel vaak zo dat de hele linkse oppositie tegenstemde en alleen rechts voor stemde." In het kabinet-Jetten blijkt dat veel minder het geval te zijn.
199 wetsvoorstellen
Tim van Zomeren sloeg de cijfers er nog even op na. Hij is redacteur-analist bij Het Montesquieu Instituut, een kenniscentrum over parlementaire democratie. Sinds het aantreden van het kabinet zijn 199 wetsvoorstellen aangenomen.
Daarvan kregen 98 voorstellen niet één tegenstem. Maar dat zijn bijna allemaal hamerstukken: wetsvoorstellen waarbij geen plenair debat wordt gevoerd en niet wordt gestemd. "Bij wetsvoorstellen waarover wordt gestemd, stemt bijna altijd minstens één fractie tegen, meestal FVD", zegt Van Zomeren.
Steun van links of rechts?
Voor zijn onderzoek deelde Van Zomeren de partijen PRO, SP, PvdD, DENK en Volt in op de linkse oppositie, en PVV, JA21, Groep Markuszower, FVD, SGP, BBB en Keijzer als rechtse oppositie. 50PLUS en ChristenUnie hield hij erbuiten. "Omdat ze niet eenduidig links of rechts zijn in te delen", zegt Van Zomeren. Hun stemmen tellen wel gewoon mee in de uitslag.
Waar de hamerstukken zonder stemming worden aangenomen, werd er over 103 wetsvoorstellen dus wél gestemd. Om te bepalen of links of rechts meer steun bood, gebruikte Van Zomeren verschillende rekenmethodes. Hij keek of een meerderheid van alle fracties binnen de linkse of rechtse oppositie voor stemde, maar ook of de grootste partij per blok voor stemde.
Links
Neem je de begrotingswetsvoorstellen niet mee, dan lijkt op basis van die twee methodes die Van Zomeren hanteert dat juist links iets vaker nodig was dan rechts.
Volgens Jetten is 66 procent van de aangenomen wetten Kamerbreed aangenomen, 20 procent met steun van rechts en 15 procent met steun van links. Zijn cijfers verschillen dus wel iets van die van Van Zomeren, maar komen als het gaat over de brede kamersteun wel overeen. Waar Jetten precies zijn percentages vandaan heeft en hoe hij zijn berekening deed, is niet duidelijk.
Brede steun
Het klinkt dus alsof het kabinet-Jetten eigenlijk heel breed wordt gesteund, maar daar heeft hoogleraar parlementaire geschiedenis Bert van den Braak wel een belangrijke kanttekening bij.
Van den Braak: "In feite zijn er helemaal niet zoveel omstreden wetsvoorstellen door het parlement behandeld. Dus het is een beperkte meting om te zeggen dat links of rechts meer steun geeft."
9 maanden kabinet
Het is vooral de vraag hoe relevant deze cijfers nu echt zijn, geeft Van den Braak aan. "Cijfers zeggen wat dat betreft niet zoveel. Je moet kijken naar het belang van wetsvoorstellen." Oftewel: het gaat vooral om hoe er gestemd wordt op belangrijke thema's, zoals bijvoorbeeld sociale zekerheid of stikstof.
Bij dat soort wetsvoorstellen heeft het nut om te kijken of dan vaak over links of over rechts wordt gestemd. "Maar dan heb je het over 9 maanden van dit kabinet. Zoveel zijn het er niet." In hoeverre dit kabinet de koers over links of rechts zal varen, zal over langere tijd moeten blijken.