Sinds Trump dreigt met het opeisen van Groenland lijkt de wereldorde voorgoed veranderd en staat de vriendschap tussen de VS en haar Europese bondgenoten onder grote druk. Op veel gebieden zijn we afhankelijk van de Amerikanen, ook op militaire gebied.
Hoe dat zit, legt defensie-expert Bart van den Berg uit.
Niet genoeg fysieke kracht
"Om de afhankelijkheid van de VS te schetsen moet je naar de sterkte van je legers kijken", begint de defensie-expert. Dat is te meten aan de hand van de zogenaamde gevechtskracht, weet hij. "Het gaat daarbij om meer dan het aantal militairen en wapens alleen."
Gevechtskracht bestaat namelijk uit drie elementen: de moraal, het concept en de fysieke kracht. "De moraal draait om de bereidwilligheid tot vechten en het doel waar je voor vecht. Daaronder vallen ook zaken als leiderschap." Op dit punt is de afhankelijkheid van de VS het minst te zien momenteel.
NAVO-structuur
"Een tweede element van gevechtskracht is conceptueel", vervolgt Van den Berg. "Daarbij gaat het over coördinatie en hoe je samenwerkt. Is er een gezamenlijke doctrine?" Hier zie je de afhankelijkheid van de VS, vertelt de expert, bijvoorbeeld in de besluitvorming.
"We werken militair samen in de NAVO-structuur. Binnen de NAVO vervult de VS een cruciale coördinerende rol, zonder hen vallen er grote gaten. Je kan de NAVO niet zomaar splitsen. Er is geen onafhankelijke Europese tak. De NAVO is militair, het is een geheel."
Onvoldoende voortzettingsvermogen
Ten derde gaat het bij gevechtskracht om de fysieke kracht. "Dit is het punt waar het draait om het aantal militairen en wapens, maar ook het voortzettingsvermogen van oorlog voeren, dus de voorraden en hoelang je het volhoudt op het slagveld."
Hoogleraar oorlogsstudies Frans Osinga legt uit dat de afhankelijkheid van de VS op dit punt enorm is. "Europese strijdkrachten hebben momenteel niet het vermogen om zonder Amerikaanse hulp een grootschalig gevecht te leveren. Want Amerika levert bijvoorbeeld tankers in de lucht, elektronische olie, voedingsmiddelen, middelen om de luchtverdediging uit te schakelen, commandosystemen, communicatiesystemen of observatiemiddelen in de ruimte en ga zo maar door."
Alternatieven?
We zijn militair dus afhankelijk van de VS vanwege de belangrijke rol die het speelt in de NAVO, maar ook door de wapens en systemen die wij gebruiken op het slagveld.
Voor de NAVO ziet Van den Berg niet echt een alternatief. "Je zou kunnen denken aan de EU als alternatief voor de NAVO, maar die is niet opgericht als een militaire alliantie, dat is vooral een economisch en een politiek instrument. En dan sluit je vervolgens weer hele belangrijke partners buiten, zoals het Verenigd Koninkrijk en bijvoorbeeld Noorwegen. Dus dat is geen optie."
Loskoppeling
Qua wapens en systemen zou je je als Europa op termijn wel los kunnen koppelen van de VS, maar dat is wel een opgave voor de lange adem, vertelt Osinga. "Europa heeft momenteel niet dat vermogen", zegt hij.
"De militaire industrie doet zijn best om steeds meer raketten en artilleriegranaten te produceren, maar het zal nog een aantal jaar duren voordat we dat allemaal op peil hebben. Er zijn wel vorderingen, maar het vergt veel investeringen."