Jefs dochter werd in 1993 vermoord door ex-vriend, toen nog niemand van femicide had gehoord: 'Wist niets over rode vlaggen'

Vader Jef denkt ruim 30 jaar later nog vrijwel dagelijks aan zijn dochter. Inmiddels zet hij zich in om het bewustzijn rond femicide te vergroten: "Ik waarschuw mensen om duidelijk te maken welke signalen je kunt herkenen."

Schuld bij slachtoffer

Want aan femicide, de moord op een vrouw door haar (ex-)partner, gaat vaak een heel vast patroon vooraf. Iets wat in de tijd van de moord op Linda nog helemaal niet bekend was, vertelt Jef. "Het was gewoon moord." Het werd een 'crime passionel' genoemd. "Een vergoelijking van de zaak", zegt hij daarover.

De schuld werd volgens hem daarmee bij het slachtoffer gelegd. De vader zegt dat in die tijd het de gedachte was dat het iemands 'eigen schuld was dat ze het had uitgemaakt'. "En dan wordt het een soort eerwraak." Dat komt ook in de Nederlandse cultuur voor, benadrukt hij. "En in alle rangen en standen, want zijn vader was hoogleraar in Amsterdam."

Vriend gaf 'slappe handjes'

Volgende maand is het 33 jaar geleden Linda op 22-jarige leeftijd werd vermoord door haar ex-vriend. Ze was een heel sociaal persoon, vertelt haar vader. Een verbinder die nog altijd wordt gemist: "Ook binnen ons gezin. Ze organiseerde graag dingen, dat was haar grote kracht."

Linda leerde haar vriend kennen via een sportvereniging. Ze hadden 6 jaar een relatie, de laatste 3 jaar woonden ze samen. "Het was een stille jongen, hij gaf slappe handjes", blikt Jef terug. "En met die slappe handjes heeft hij onze dochter vermoord."

Bang geworden voor ex

Linda had de relatie verbroken en woonde alweer een paar weken bij haar ouders. Ze vond haar ex-vriend een beetje een engerd en was bang voor hem geworden, weet haar vader. "Op de laatste dag had ze nog in haar dagboek geschreven wat er allemaal gebeurd was."

Het ging mis op de avond van 19 januari 1993. Linda en haar ex zouden de inboedel gaan verdelen. Jef had er al geen goed gevoel over: "Ik vond het geen prettig idee dat ze dat alleen moest doen, ik wilde haar ophalen en meenemen. Achteraf kun je zeggen: 'Had dat nou maar gedaan.'"

'Later kom ik wel thuis'

De verdeling van de inboedel liep uit en Jef moest door naar een afspraak. Linda drukte haar vader op het hart dat het goed zou komen. "'Ik voel me wel veilig, later kom ik wel thuis', zei ze. Ze is later ook wel thuis gekomen, met de begrafenisauto."

Jef en zijn vrouw hadden nooit verwacht dat de ex-vriend van hun dochter tot zoiets in staat was. Hij was lid van de PSP, een politieke partij die zich onder meer inzette voor emancipatie en gelijkheid. "Maar hij kon het niet verkroppen dat zij was weggegaan, dat heeft hij verklaard." De dader kreeg uiteindelijk 4 jaar cel en tbs voor doodslag. "Een hele rare uitspraak", vindt Jef nog altijd.

Meerdere signalen

Achteraf ziet hij de rode vlaggen. De bedreiging met een gebaar dat hij haar keel zou doorsnijden tijdens de laatste ontmoeting voor de moord bijvoorbeeld. "Hij had ook een keer gezegd: 'Nou is ze van mij.'" En al had Linda wel een bepaalde vrijheid., 'hij beschouwde het toch dat zij van hem was'.

Als Jef dit soort signalen had gekend dan was de bewuste avond van de moord anders gelopen, denkt hij. "Ik vind het nog steeds lastig dat ik Linda niet heb meegenomen, daar moet ik mijn hele leven mee dealen."

'Rode vlaggen' herkennen

Belangrijke rode vlaggen zijn dat een man zijn partner psychisch geweld aandoet, haar isoleert van haar omgeving, haar bedreigt of zelfs mishandelt. "En uiteindelijk is het dan natuurlijk voor de vrouw het gevaarlijkst als ze bij hem weggaat", zegt Jef. Maar over die rode vlaggen sprak destijds volgens hem niemand.

Jef wijdde zijn leven na de moord op Linda aan het verbeteren van rechten voor slachtoffers en nabestaanden. Zo legde hij de basis voor wat nu de Federatie Nabestaanden Geweldsmisdrijven is en was hij later nauw betrokken bij de invoering van het spreekrecht voor slachtoffers in rechtszaken.

Meelopen in protestmars

Afgelopen jaar liep Jef mee in de mars tegen femicide in Rotterdam. Hij vond het prachtig om te zien dat er dit jaar zoveel mensen meededen aan de verschillende demonstraties. Hij zag er medestanders en lotgenoten die hij nog niet kende. De vader liep mee om te laten zien dat Linda niet vergeten wordt en nu onder de aandacht wordt gebracht dat ook zij een slachtoffer is.

Zo is Linda's portret ook onderdeel van een rondreizende expositie over femicide. Die laat zien dat het echt iedereen kan overkomen, legt hij uit. "Mensen zeggen ook: 'Het zijn gewone vrouwen die je ziet.'" Jef hoopt dat de fototentoonstelling tot meer bewustzijn leidt. "Al bereiken we maar één persoon, dan is toch weer één persoon gespaard."

'Een vrouw is geen bezit'

En dat is hard nodig, want Nederland loopt zeker niet voorop als het gaat om het bestrijden van geweld tegen vrouwen, benadrukt Jef. Het gaat dan ook niet alleen om een groter bewustzijn rond femicide: potentiële daders moeten volgens hem ook eerder behandeld worden, bijvoorbeeld als er sprake is van huiselijk geweld. "Om het niet zover te laten komen dat er voor moord gekozen wordt."

Wat hem betreft komt er daarom meer aandacht voor het thema in de opvoeding van kinderen. "Ik denk dat in het onderwijs meer aandacht moet komen voor maatschappijleer", vindt Jef. "Er moet meer respect komen voor vrouwen", zegt hij tot slot. "Als ze 'nee' zegt, dan is het nee. Een vrouw is geen bezit."