Komt er een einde aan de oorlog tussen de VS en Iran? Dat is dé vraag nadat er vannacht werd gesproken over een wapenstilstand. Maar waar Iran nog extra eisen stelt voor het tekenen, dreigt Trump: "Open de Straat van Hormuz, anders breekt de hel los."
De onderhandelingen vonden vannacht plaats onder leiding van Pakistan, een land dat met beide partijen een goede band heeft, weet David Criekemans. Hij is hoofddocent Internationale Politiek aan de Universiteit Antwerpen en zegt dat het vrij logisch is dat dit naburige land gevraagd is om te bemiddelen.
Wapenstilstand
"In recente spanningen tussen Pakistan en India namen de VS, onder Donald Trump, eigenlijk eerder een beetje de kant van Pakistan. Dus ook dat verklaart mede waarom ze wellicht zijn gevraagd." Maar ook het feit dat het land geen felle uitspraken heeft gedaan over de oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten speelt een rol.
Wel hebben ze als land hun bezorgdheid geuit, vertelt Criekemans. "En wat ze nu voorstellen is een onmiddellijk staakt-het-vuren én het openen van de Straat van Hormuz." Daarnaast stelt Pakistan voor om te onderhandelen over een definitief vredesakkoord. "Wanneer is nog een beetje onduidelijk; sommige bronnen zeggen 15 tot 20 dagen of 45 dagen."
'Zitten nog in escalatiefase'
Naast Pakistaanse onderhandelaars werden de gesprekken ook gevoerd met Egyptische en Turkse onderhandelaars, maar toch liet Iran al snel weten niet zomaar akkoord te gaan. Niet gek, zegt Criekemans: "Als ik Iran was, zou ik zoveel mogelijk mijn kaarten tegen de borst willen houden en die pas laten zien als ik de bikkelharde garantie kreeg dat ik niet opnieuw aangevallen word."
De hoofddocent legt uit dat Iran op dit moment nog niet gelooft dat de Verenigde Staten het punt hebben bereikt waarop ze oprecht om de tafel willen zitten met Iran. "Bovendien zien wij ook dat Israël de afgelopen uren nog een aantal petrochemische complexen heeft aangevallen in Iran. Dus we zitten nog altijd in een escalatiefase waarin men elkaars infrastructuur aan het aanvallen is", merkt hij op.
Goede leerles
"Een echt reëel bestand met Iran heeft een aantal componenten", gaat de hoofddocent verder. "Ten eerste dat hun leiders niet meer geëlimineerd worden, dat er geen aanduidingen meer zijn van Israëlische acties én wellicht ook dat de Amerikaanse vloot zich zal moeten terugtrekken (uit de Straat van Hormuz, red.)."
Want Iran heeft ergens ook veel kunnen leren van dit conflict, zegt Criekemans. "Ze hebben nu door dit conflict ontdekt dat ze iets veel krachtigers in handen hebben dan een nucleair programma, namelijk de controle over de Straat van Hormuz. Dus misschien willen ze die wel op een of andere manier behouden."
'Trump heeft overwinning nodig'
En dat zou slecht nieuws zijn voor president Donald Trump, die eigenlijk dacht te beginnen aan een 'makkelijke oorlog'. "Hij zit al meer dan 2 weken vast in dit conflict. Hij dacht, een beetje à la Poetin, dat dit regime binnen 3 dagen tijd in elkaar zou storten. Dat is niet gebeurd en er is eigenlijk geen plan B. Dus met andere woorden: Trump moet hier op een of andere manier uit zien te komen, maar dan wel met opgeheven hoofd én met een overwinning."
De manier om dat toch nog voor elkaar te krijgen is via een onderhandelingsakkoord, zegt de hoofddocent. "Een militaire exit is er niet. Want stel dat die eenzijdig zou zijn, dan is het nog steeds mogelijk dat Iran de Amerikaanse bases in de regio zou raken."
Hoe nu verder?
Met al deze informatie in het achterhoofd dreigde president Donald Trump vannacht de Iraanse energie-infrastructuur aan te vallen als Iran de Straat van Hormuz niet opent voor woensdagochtend 02.00 uur (Nederlandse tijd). Met andere woorden: als Iran niet instemt met het akkoord, zullen er 'grote gevolgen' zijn.
Maar wat als er voor woensdagochtend geen deal komt? "Er is één man in de wereld die weet wat er dan gaat gebeuren, en dat is Donald Trump", zegt Criekemans.
Kat in het nauw
De hoofddocent is ergens een beetje sceptisch. "Want hij heeft deze door hemzelf gecreëerde deadline al een aantal keer opgeschoven. Waarom? Omdat hij misschien wel weet dat het aanvallen van de Iraanse energie-infrastructuur grote gevolgen heeft."
"Dramatische gevolgen zelfs", benadrukt Criekemans. "Dus dat is eigenlijk een beslissing die Donald Trump niet kan nemen." De hoofddocent denkt vooral dat de Amerikaanse president vastzit op de 'escalatieladder' "en dat hij zich gedwongen voelt om dit zo te doen."