Intimidatie, machtsmisbruik en hoge werkdruk: 'angstcultuur' bij UWV-leerplek voor verzekeringsartsen, sluiting dreigt

"Als het UWV niet meer de erkenning heeft om mensen op te leiden, dan stort de tent in elkaar", zeggen artsen tegen de onderzoeksredactie van EenVandaag. Ze zijn de wanhoop nabij. "Er is sprake van een vertrouwenscrisis. Er moet worden ingegrepen van buitenaf om dit te veranderen." Toezichthouder RGS gaat onderzoek doen naar aanleiding van deze signalen, laat RGS aan EenVandaag weten.

Opleiding ondergeschikt

De artsen krijgen te horen dat ze vooral moeten helpen bij het wegwerken van de lange wachtlijsten. Hun opleiding is ondergeschikt. "De opleiding staat onder druk en productie gaat voor. Als je tijd aan de opleiding besteedt, moet je die tijd gaan inhalen." Door die productiedruk voelen de artsen zich onveilig en neemt het werkplezier af. "We moeten overleven. Het is een regime."

De onderzoeksredactie van EenVandaag sprak uitgebreid met een grote groep basisartsen die bij het UWV in de regio Amsterdam werken en heeft inzage in vele documenten die hun verhaal bevestigen. Ze vertellen anoniem hun verhaal uit angst voor de gevolgen. "Uit alles blijkt dat hier sprake is van een angstcultuur en intimidatie. We hebben regelmatig huilende collega's op de werkvloer en een schreeuwende regiearts (leidinggevende, red.)."

Stoppen niet mogelijk

Het UWV heeft de (meestal jonge) artsen hard nodig. Zij vormen op dit moment bijna de helft van de werkzame artsen bij de uitkeringsinstantie. Ze doen ook de helft van het werk terwijl ze nog in opleiding zijn, zo blijkt uit het onderzoek.

Tussentijds stoppen met de opleiding is voor veel van hen geen optie. Uit contracten die EenVandaag en AD hebben ingezien, blijkt daar een boete tot 70.000 euro op te staan die betaald zou moeten worden aan het UWV. Daarom stoppen veel artsen pas 2 jaar na het afronden van de opleiding, als hun opleidingscontract afloopt.

Machtsmisbruik

De basisartsen krijgen steun van de beroepsvereniging NOVAG. In brieven van de NOVAG aan het UWV en de Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS), verantwoordelijk voor de certificering van het UWV als opleidingsplek, staat: 'Het NOVAG-bestuur is van mening dat er niet alleen sprake is van signalen van onveiligheid en intimidatie. Wij maken ons in het bijzonder zorgen om machtsmisbruik.'

Een verzoek van de NOVAG om de klachten door het Bureau Integriteit van het UWV te laten onderzoeken, wordt niet ingewilligd.

Onveiligheid en angstcultuur

De problemen beperken zich bovendien niet alleen tot Amsterdam, zo vertelt ook de vicevoorzitter Mirko Bal van NOVAG aan EenVandaag.

"We zien al langer problemen en het lijkt er op dat het UWV niet de urgentie lijkt te zien om daar iets aan te doen. Het kan niet zo zijn dat er in een tijd met tekorten onder verzekeringsartsen er een sfeer van onveiligheid of een angstcultuur bestaat."

Intensief toezicht

De opleiding van verzekeringsartsen bij het UWV staat al een jaar onder intensief toezicht van de RGS, omdat er van alles aan schortte. Een aantal zaken zijn inmiddels verbeterd. Maar de veiligheid van het opleidingsklimaat schiet nog steeds tekort. Naar aanleiding van de nieuwe signalen van een angstcultuur gaat de RGS dus opnieuw een onderzoek doen.

"De RGS heeft signalen ontvangen die betrekking hebben op de kwaliteit en veiligheid van het opleidingsklimaat van een aantal locaties van UWV. Deze signalen nemen wij serieus en zijn reden voor ons om onderzoek te doen", laat de toezichthouder weten.

Onbeheersbare wachtlijsten

"Het instellen van onderzoek betekent niet dat er al conclusies zijn getrokken, maar dat signalen zorgvuldig worden onderzocht en geobjectiveerd", staat in het statement. De artsen in opleiding houden er rekening mee dat de RGS kan besluiten om het UWV als opleidingsplek helemaal te stoppen.

Dan zouden de basisartsen niet meer bij het UWV worden opgeleid tot verzekeringsarts. En dan doen ze ook hun beoordelingen niet meer. Voor alle mensen die nu al heel lang moeten wachten op antwoord van UWV kan dit gigantische gevolgen hebben. Dan worden de wachtlijsten onbeheersbaar.

UWV zegt 'signalen zeer serieus' te nemen

Het UWV laat in een reactie weten 'een veilig werkklimaat uiterst belangrijk te vinden'. "Signalen over een onveilig werkklimaat nemen wij dan ook zeer serieus." Het UWV erkent dat er klachten zijn van de verzekeringsartsen in opleiding.

"Er zijn ook signalen over het werkklimaat bij verzekeringsartsen en het opleidingsklimaat bij verzekeringsartsen in opleiding. Hierover zijn wij recent al in gesprek geweest en blijven hierover in gesprek met betrokken medewerkers, NOVAG, ondernemingsraad en management want verbeteringen zijn altijd nodig."

Tienduizenden in onzekerheid

De uitkeringsinstantie benadrukt wel dat de nood hoog is en er daarom ook meer dossiers moeten worden verwerkt. Dat heeft gevolgen voor de werkdruk. "Wij moeten als organisatie verbeteren om mensen beter en sneller te kunnen helpen."

"Er wachten te veel mensen te lang op een beoordeling die hoort bij een WIA-aanvraag. Hierdoor zitten tienduizenden mensen in onzekerheid en neemt de druk op medewerkers toe. Zeker ook bij de beperkte capaciteit van verzekeringsartsen die de beoordelingen moeten doen", zegt UWV tot slot.

Minister wil plan

Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid reageert: "Ik neem deze signalen zeer serieus. Wij hebben hier ook meteen contact over gezocht met UWV."

"Ik begrijp dat UWV heeft aangekondigd dat ze dit grondig gaan onderzoeken. Dat is een goede zaak. UWV is een organisatie die onder grote druk staat en dat wordt ook gevoeld op de werkvloer. Daarom heb ik de Raad van Bestuur van UWV onlangs de opdracht geven om de organisatiecultuur te verbeteren en hier een plan voor op te stellen", laat hij weten.