In Japan overlijden ouderen veel minder vaak door een val: dit kunnen wij daarvan leren

Gisteren kwam naar buiten dat er in Nederland 21 ouderen per dag overlijden aan de gevolgen van een valpartij. Het is daarmee de meest voorkomende niet-natuurlijke doodsoorzaak in ons land. Maar dit hoge aantal is te voorkomen, volgens experts.

Gezond 100 jaar

Kijk je naar Japan dan ligt het aantal valdoden per 100.000 inwoners ongeveer 4,5 tot 5 keer lager dan in Nederland, al wordt het daar wel iets anders gemeten dan hier. Dat land wordt wel vaker positief genoemd als het gaat over de gezondheid van ouderen. De regio Okinawa is zelfs een zogenaamde 'Blue Zone', een plek waar veel mensen gezond 100 jaar worden.

Wetenschapper Dan Buettner deed er onderzoek naar en trekt een verband tussen op de grond zitten en weinig ernstige gevolgen hebben na een valpartij. Zijn observatie heeft alles te maken met balans en kracht in het onderlichaam. En dat zou bij Japanners erg goed zijn ontwikkeld omdat ze veel op de grond zitten.

Geheim van de dijbeenspier

Hoogleraar Neuropsychologie en Bewegingswetenschappen Erik Scherder kan zich daarbij aansluiten. Volgens hem zit het geheim in de dijbeenspieren. "De kracht daarvan is superbelangrijk om goed te kunnen staan en gaan zitten, en om het risico op vallen te beperken."

Het zijn ook vooral die spieren die je dus gebruikt als je gaat zitten of weer gaat staan, legt hij uit. "Bij zowel het door je knieën gaan als weer het strekken van de benen, zijn de dijbeenspieren heel actief. Dus stel u gaat zitten, dan doet u dat met die dijbeenspieren tot u de stoel voelt. En als u weer staat, doet u dat ook met de dijbeenspieren."

Sterker en zekerder

Als je op de grond gaat zitten, zoals veel in Japan gebeurt, moet je natuurlijk nog een stuk verder door buigen en gebruik je die spieren dus ook intensiever. Daardoor worden ze getraind. Uit Japans onderzoek komt ook naar voren dat het zitten op de vloer helpt om valpartijen te voorkomen, vertelt hoogleraar valpreventie Nathalie van der Velde.

"Het opstaan vanuit de grond, dus vanaf het 'floor sitting', dat lijkt beschermend te zijn op valrisico en op bezorgdheid om te vallen", licht ze toe. "En wat we ook zeker weten, is dat het positieve effecten heeft op het bewegen zelf: je kracht en je balans, je mobiliteit in brede zin."

'Ga dansen!'

Toch hoeven we nu niet massaal allemaal de stoel en bank in te leveren voor een matje op de grond. Het trainen van de (dijbeen)spieren en werken aan balans kan ook met heel andere oefeningen. Scherder noemt bijvoorbeeld dansen: "Dat is een heel goed voorbeeld, waarin alles zit: je hebt balans nodig, coördinatie en spierkracht. Je hebt dus alles bij elkaar!"

Tot slot is het vooral belangrijk om niet tot je oude dag te wachten voordat je aan je spierkracht gaat denken en werken, benadrukt de hoogleraar. "Het liefst pleiten wij natuurlijk voor: begin met bewegen als je jong bent."