In Irpin en Boetsja halen Oekraïners kracht uit hun oorlogsverdriet: 'Ons leven moet meer zijn dan 'pijn meezeulen''
Het waren beelden die de wereld schokten: lichamen in de straten van Boetsja, burgers die wegvluchtten via een opgeblazen brug in Irpin. Bijna 4 jaar later zijn veel wonden nog open, maar wordt er hard gewerkt aan herstel. Nederlander Quinten helpt mee.
Quinten Huisman is in het dagelijks leven student econometrie en sterrenkunde in Groningen. Maar sinds de Russische inval is hij al meerdere keren naar Oekraïne afgereisd om te helpen. In die tijd heeft hij gezien hoe kleinschalige hulpinitiatieven zijn uitgegroeid tot een grootschalige hulpoperatie.
'Je wil iets doen'
De eerste keer dat Quinten naar Oekraïne trok was in april 2022, slechts 2 maanden na het uitbreken van de oorlog. Hij ging samen met zijn vader Gerben. "We wilden gewoon iets doen."
"De Oekraïners vechten ook voor onze vrijheid. We zijn met elkaar verbonden", legt de Nederlander uit. "Dan is hen helpen bevoorraden wel het minste wat we kunnen doen, dachten we toen."
Verwoeste stad
Met een busje vol hulpgoederen gingen vader en zoon op pad. Slalommend tussen de uitgebrande tanks bereikten ze Irpin. Aan het begin van de oorlog werd hier de slag om hoofdstad Kyiv gevochten. De voorstad werd grotendeels verwoest bij die gevechten.
Het was heel gekkig, we kwamen aan in een stad die nagenoeg verlaten was.Quinten Huisman over zijn eerste reis naar Oekraïne om daar te helpen
"Die eerste keer was heel gekkig", vertelt Quinten over het moment dat hij samen met zijn vader Irpin binnenreed. "De stad was nagenoeg verlaten. Slechts enkele duizenden mensen waren achtergebleven, de rest was gevlucht."
Huizen herstellen
We spreken Quinten in Oekraïne, waar hij inmiddels voor de negende keer is. De Nederlandse hulpacties zijn door de jaren heen uitgegroeid tot de stichting Hope4Ukraine. Er wordt nu veel meer gedaan dan alleen goederen brengen.
"We werken inmiddels met 600 Nederlandse vrijwilligers en hebben al meer dan 125 huizen hersteld", vertelt Quinten. "Dit geeft de bewoners de kans om in hun eigen stad te blijven wonen in plaats van te vluchten."
Familie gebombardeerd
Een van de Oekraïners met wie Quinten veel samenwerkt is de 50-jarige Andrey Ryzhov. Tot hij zelf gewond raakte zat Andrey als geestelijk verzorger in het leger. Hij herinnert zich de eerste uren van de Russische invasie op 24 februari 2022 nog goed.
"Toen de explosies begonnen besefte ik dat we werden gebombardeerd", blikt hij terug. "Ook mijn familie werd geraakt: het huis van mijn zoon is door een Russische tank volledig verwoest."
Kapotte brug oversteken
Om de Russische opmars naar Kyiv te stoppen werd de brug bij Irpin opgeblazen. "Ik zag hoe auto's op de brug uitbrandden na granaatinslagen", vertelt Andrey. Burgers aan de westkant van de brug zaten vervolgens klem: ze wilden vluchten voor de Russen, maar hoe?
Samen met vrienden van zijn kerk besloot Andrey te helpen. "Dat was levensgevaarlijk. Mijn vriend Anatoly Berezhnyi probeerde een moeder met twee kinderen over de brug te helpen. Ze werden alle vier gedood. Anatoly was 26 jaar, het jongste kind Alisa was 9."
Bloedbad in Boetsja
Ook in het naburige Boetsja vielen veel burgerslachtoffers aan het begin van de oorlog. Beelden van het dodelijk geweld in de Jabluska-straat (Appelboomstraat) gingen de wereld over: mensen die dood op straat lagen, naast hun fiets en hun boodschappentas.
De namen van de 501 inwoners die in maart 2022 werden gedood staan op een monument dicht bij de kerk. Daar werd in de buurt een groot massagraf ontdekt met daarin slachtoffers van de Russische massamoord.
Verdediging door 'heksen'
De stad wordt nu beveiligd door de 'Heksen van Boetsja', een mobiele luchtverdedigingseenheid van vrouwen. "We zijn burgers die ons normale werk als lerares, arts of winkelmedewerker afwisselen met militaire 24-uursdiensten om Russische drones neer te halen", vertelt Olena.
"Onze mannen vechten aan het front, dus wij vrouwen moeten de lucht boven onze eigen kinderen bewaken", legt ze uit. "Het werk geeft me een gevoel van controle dat ik 4 jaar geleden totaal niet had."
'Onzekerheid was slopend'
Toen Russische militairen 4 jaar geleden om zich heen moordden was Olena niet in staat om zich te verzetten. "Het was verschrikkelijk. Ze namen de mannen mee naar buiten en kleedden ze op straat uit, op zoek naar sporen van wapens. Sommigen werden meegenomen en kwamen nooit meer terug."
Haar man kon vluchten voor de Russen en hield zich dagenlang verborgen, Olena wist niet waar hij was en kon geen contact met hem krijgen. "De onzekerheid was slopend. Je wist simpelweg niet of de volgende dag nog zou komen." Uiteindelijk overleefde haar man het.
Minder wanhopig
Nu Olena een 'Heks van Boetjsa' is, voelt ze zich minder wanhopig. "Alsof ik dat gevoel van machteloosheid eindelijk van me heb afgeschud", legt de luchtverdediger uit.
Maar het geluid van de overvliegende drones is vreselijk, vertelt ze: "Als een ronkende brommer die recht op je afkomt. Ik kan er niet aan wennen, maar ik heb geen keus. We moeten nuttig zijn."
Veerkracht bij Oekraïners
Ondanks de dagelijkse dreiging van nieuwe luchtaanvallen ziet Quinten dat de regio weer opkrabbelt. "Irpin is veranderd, maar de veerkracht is enorm", vertelt hij. "Je ziet weer vrouwen met kinderen op straat en het normale leven keert terug."
Andrey hoopt zelf binnenkort terug te keren naar zijn legereenheid. En dat hij leert leven met alle tragedie. "Het moet meer worden dan alleen 'pijn meezeulen'. We moeten deze ervaringen gebruiken om sterker, wijzer en vriendelijker te worden", zegt hij tot slot. "We moeten simpelweg sterker worden dan de angst. Want dat is de enige manier om te overleven."