Huisarts Caroline trok keer op keer aan de bel over asielboot Silja, maar zag geen verbetering: 'Lag er 's nachts wakker van'

"Ik weet nog de eerste keren dat ik er kwam, dat ik dacht: wat is dit voor plek?", vertelt de huisarts. "En ik denk dat iedereen die voor het eerst op die boot komt, denkt: waar ben ik beland?"

Nieuwe uitdaging

Toen huisarts Caroline begon op opvangboot de Silja in Rotterdam, was dat een bewuste keuze. "Ik was eigenlijk op zoek naar een nieuwe uitdaging. Ik vind het leuk om mijn vak in de volle breedte uit te oefenen. En ik denk ook wel dat ik een bepaalde betrokkenheid voelde en mij maatschappelijk wilde inzetten."

De werkomstandigheden waren anders dan ze gewend was. Zo vond het spreekuur plaats op plekken die daar niet voor bedoeld waren. "Het was een omgebouwd casino en een leeggehaald zwembad. Dus er werden elke keer weer schotjes neergezet om daar spreekuur te doen. De hygiëne is niet top. Er is geen raam dat open kan en je hebt niet overal wasbakken waar je je handen kan wassen."

Permanente schade

Al snel zag ze een verontrustend patroon ontstaan bij de duizend jongeren en kinderen aan boord. "Het begon ons op te vallen dat er heel veel vage klachten waren," vertelt de huisarts. Ze zag kinderen met hoofdpijn, nachtmerries, angstklachten en bedplassen.

De langdurige opvang op de boot is schadelijk voor de kinderen, weet Caroline. "En als we zo langer doorgaan door ze 1 jaar of 2 jaar op die boot op te vangen, dan durf ik echt te zeggen dat we permanente schade aanrichten." Ze waarschuwt voor hersenschade en verstoorde emotionele ontwikkeling door de constante stressvolle situatie.

'Echt een gevaarlijke plek'

Niet alleen de mentale gezondheid, maar ook de fysieke veiligheid is een groot punt van zorg. De boot ligt in een industriegebied aan hoge kades met diep water. "Het is gewoon echt een gevaarlijke plek," zegt Caroline stellig. Er is geen structurele buitenspeelplaats en kinderen spelen noodgedwongen op een autodek onder waterniveau of nabij de onveilige kades.

"De dag dat daar een kind verdrinkt... Ik neem het mezelf gewoon kwalijk dat we niet harder hebben geroepen: haal die kinderen hier weg."

Opkomen voor kinderen

"Deze kinderen kunnen niet voor zichzelf opkomen", gaat de huisarts verder. "En ik vind dat wij dan de verantwoordelijkheid moeten nemen om te zeggen: dit is niet de manier om kinderen op te vangen." In april 2025 schreef Caroline daarom samen met negen andere medische professionals een brandbrief. De boodschap was simpel: stop met het plaatsen van kinderen op deze boot.

De oproep kreeg veel media-aandacht en ook het COA, GZA en de gemeente Rotterdam namen het serieus. Ook werden er overleggen tussen alle betrokken organisaties gehouden.

Weinig verandering

"Nou dachten we oké, dat is dat. Maar wat gaan we nu doen? Wat is de oplossing?", de volgende stap om het probleem echt op te lossen bleef uit, vertelt Caroline. In de praktijk veranderde er weinig. "Het leek wel alsof het antwoord was: we gaan nog meer kinderen op deze boot plaatsen."En de officiële uitleg hiervoor luidde steevast dat er "geen andere plek" was.

Want waar ooit het idee was dat dit een tijdelijke opvang was, worden er sinds 2023 zo'n 2.000 statushouders opgevangen op de boot. En het aantal kinderen is juist toegenomen.

Jongeren voelen zich machteloos

Toen Caroline op 1 oktober 2023 begon met werken op het schip waren er 350 kinderen, vertelt ze. Nu zijn er 559 kinderen onder de 18 op het schip. En nog eens 419 jongeren van 18 tot 23 jaar. De huisarts zag ook toen al hoe kinderen en jongeren vaak gedesoriënteerd en onzeker aankwamen. De jongeren proberen zich staande te houden, maar worstelen met verveling, gebrek aan begeleiding en machteloosheid.

Ze haalt het voorbeeld aan van een jongen die zijn dagen doelloos doorbracht op de boot en in contact kwam met verkeerde vrienden. Volgens Caroline komt het gedrag van zulke jongeren niet voort uit onwil, maar uit hun omstandigheden: "Hij is slachtoffer van een opvangsysteem waar onvoldoende begeleiding is."

Depressief, somber en angstig

De huisarts benadrukt dat veel van deze kinderen niet met problemen binnenkomen, maar die juist ontwikkelen tijdens hun verblijf. "Ze komen niet ontspoord binnen, maar door de manier waarop wij ze opvangen, is de kans groot dat een deel ontspoort."

Tegelijk wijst ze erop dat probleemgedrag slechts een deel van het verhaal is. Een grote, minder zichtbare groep, kampt met mentale klachten. "Heel veel kinderen zijn depressief, somber en angstig. Misschien is dat nog wel de grootste groep waar ik me zorgen over maak."

Bezoek Mona Keijzer

Toenmalig minister voor Asiel en Migratie, Mona Keijzer bezocht in november de Silja en vond het 'wel te doen'. Tijdens een werkbezoek liet de minister zich volgen door haar eigen socialmediaredacteur. Op een foto is te zien dat ze een handklap spelletje speelt met kinderen op het schip. Het beeld was dat het wel prima was op de boot, tot irritatie van huisart Caroline.

Zij irriteert zich aan de beeldvorming over het schip. Veel mensen denken dat het een luxe cruiseschip is. "Wat er altijd naar buiten wordt gebracht, zijn de suites op de elfde verdieping. Ja, die zijn wat groter en die hebben ook een raam en dat ziet er best oké uit. Maar het overgrote deel zijn super kleine kamers zonder raam", zegt Caroline.

Slapeloze nachten

Er was een duidelijk moment waarop Caroline dacht: nu stop ik. "Op een gegeven moment was ik echt alleen maar over die boot aan het dromen. Ik lag daar wakker van lag en dacht ik moet nu stoppen, want ik verlies nu mijn vak", vertelt de huisarts die 2 jaar op de boot werkte.

"Ik raakte gefrustreerd door alles wat er gebeurde op die boot. En ik denk dat je nergens komt uit frustratie en uit moedeloosheid." Caroline voelde zich steeds vaker een 'roepende in de woestijn'. Ze zag jongeren voor haar ogen ontsporen door een gebrek aan begeleiding en perspectief.

Klokkenluider

Sommige collega's of vrienden noemen Caroline een klokkenluider, omdat ze als een van de eerste opstond over de omstandigheden op de boot. "Ik vond het wel lastig om me uit te spreken zolang ik voor GZA werkte. Maar nu vind ik dat makkelijker."

"De enige intentie om dit te doen is voor de bewoners, voor die kinderen", legt de huisarts verder uit. "En dat is vanuit onze professionele blik, iets wat we ook moeten doen. Daar hebben we een eed voor afgelegd en ik denk dat dat boven alles gaat. Welk contract dan ook."