Houtkachels populairder, volgens deze longarts is dat zorgelijk: 'Direct verband met longkanker'

Het klinkt logisch: de winter staat weer voor de deur en met de torenhoge gasprijzen zijn we massaal op zoek naar goedkopere manieren om ons huis warm te houden. En zo lijkt de ouderwetse houtkachel weer aan een opmars bezig.

Meer rendement

Gert Kooij, voorzitter van de Nederlandse Haarden- en Kachelbranche, ziet dat de verkoop van kachels weer in de lift zit, maar wil er gelijk een belangrijke kanttekening bij plaatsen. Volgens hem gaat het vooral om mensen die overstappen van een open haard naar modernere alternatieven met meer rendement. "En dan kom je al snel bij moderne houtkachels uit. Het is niet zo dat er veel meer consumenten bij komen die hout gaan stoken."

Volgens de voorzitter van de brancheclub zijn deze moderne kachels een stuk schoner. "Het voordeel van deze moderne toestellen is dat ze veel minder gezondheidsklachten opleveren. De emissiewaarden liggen gewoon veel lager. Dus dat stokers de overstap maken van de open haard naar deze modernere apparaten is goed nieuws."

Zeer schadelijke stoffen

Ismé de Kleer is longarts in het Franciscus Gasthuis in Rotterdam en zij verwerpt het idee dat er zoiets zou bestaan als een 'gezonde kachel'. De Kleer: "Minder emissie kan zo'n moderne kachel misschien iets minder schadelijk maken, maar er komen nog steeds zeer schadelijke stoffen als fijnstof vrij. De gevolgen hiervan zie ik helaas dagelijks in mijn praktijk voorbij komen."

De ervaren kinderlongarts hecht er zeer aan deze feiten te benoemen. "Als je hout stookt, op wat voor manier dan ook, komt er heel veel fijnstof vrij. En ook PAKs, dat is een stof die zeer kankerverwekkend is." Ze wijst erop dat een kwart van de fijnstof door particuliere stokers in de lucht komt. "En maar liefst 63 procent van de giftige stof PAKs komt in de lucht door huishoudens die hout verbranden. Het beeld dat dit allemaal door de industrie komt, klopt dus echt niet."

Vooral kinderen kwetsbaar

De gezondheidseffecten kunnen volgens De Kleer heel groot zijn. "De uitstoot komt in de straat terecht en daar kunnen de concentraties fijnstof enorm oplopen, dat kan echt makkelijk met een factor 10 gebeuren."

En dat is voor bepaalde groepen extra schadelijk, gaat de Kleer verder. "Vooral jonge kinderen zijn kwetsbaar, oudere mensen, maar ook patiënten die astma hebben. Maar denk ook bijvoorbeeld aan mensen met een hoge bloedruk, dat in combinatie met fijnstof verhoogt de kans op een hartaanval aanzienlijk. En vaak weten mensen niet eens dat ze een hogere bloeddruk hebben."

Longkanker

Ook het risico op longkanker stijgt, legt De Kleer uit. "De wetenschap is hier heel helder over: er bestaat een direct verband tussen longkanker en het inademen van hoge concentraties fijnstof."

Volgens haar is er geen veilige ondergrens. "Iedere microgram geeft meer kans op astma en langdurige blootstelling verhoogt de kans op longkanker. Dat zijn de harde feiten."

Verantwoord stoken

Branchevoorzitter Kooij is een stuk minder pessimistisch. "Wij geven ook stooktrainingen, waarbij we consumenten op een meer verantwoorde manier leren om hout te stoken." Ook zegt hij dat zijn vereniging erop hamert dat mensen de kachel niet aan moeten zetten als het mistig is.

"Dan blijft de rook veel langer hangen in een woonwijk. Ook moet de pijp van deze kachels veel hoger in de nok van het gebouw geplaatst worden, dan nu vaak het geval is. Zo kunnen we op een verantwoorde manier hout stoken."

Uitstoot omlaag

Longarts De Keer gelooft hier totaal niet in."Ondernemers kunnen wel zeggen, als je je maar aan de stookregels houdt, dan kan het allemaal wel op een gezonde manier. Als het koud en vochtig is, dan zijn mensen juist veel meer geneigd om de kachel aan te zetten. Want dan loopt de gasrekening fors op. Dat is de praktijk."

Er is volgens De Keer dan ook maar één manier om de lucht schoner te maken: "Je moet dit probleem bij de kern aanpakken, de uitstoot moet gewoon omlaag. In mijn ideale wereld stoppen consumenten helemaal met het stoken van hout en stappen we over op duurzame energievormen."

Niet de toekomst

Volgens De Keer zijn warmtepompen een veel beter alternatief voor de longen. "Daar is een overgangsperiode voor nodig, dat snap ik. Maar laten niet terug gaan naar de middeleeuwse houtstook. Daar ligt echt de toekomst niet."