Hoe belangrijk zijn steden voor onze welvaart? 'Amsterdam staat op 1, hoe je het ook meet'
Amsterdam is belangrijk voor onze hele economie. Jort Kelder beweerde in tv-programma Vandaag Inside zelfs dat de hoofdstad goed zou zijn voor een kwart van onze welvaart. Dat blijkt wat overdreven, maar dat Mokum onmisbaar is in onze economie, klopt wél.
Steden zijn de motor van onze economie. Amsterdam staat bovenaan de lijst. Hoe zit dat, en wat maakt steden economisch aantrekkelijk?
Bruto binnenlands product
Onze welvaart kun je op heel veel manieren meten, van levenstevredenheid tot geluksscores. Maar economen gebruiken meestal het bruto binnenlands product (bbp).
"Dat is opgeteld wat we met elkaar verdienen", legt Barbara Baarsma uit. Zij is hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam en hoofdeconoom bij PwC.
Maatstaf van de economie
Dat bbp wordt jaarlijks door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) berekend. "Het is een heel groot en complex systeem, daar gebruiken we allerlei cijfers voor", legt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS uit. "Die cijfers vragen we op bij bedrijven, maar ook bij de belastingdienst."
Hij vervolgt: "Btw-aangiftes geven bijvoorbeeld een idee van de omzet. Dat zegt ook iets over hoeveel bedrijven hebben geproduceerd. In combinatie met nog een heleboel andere cijfers komt daar dan uiteindelijk deze maatstaf van de omvang van de hele economie uit."
Amsterdam nummer 1
Als je al die cijfers op een rijtje zet, is Amsterdam de onbetwiste nummer 1, vertelt econoom Van Mulligen. "Het hele bbp in 2024 was ongeveer 1000 miljard. Amsterdam neemt daarvan ongeveer 110 miljard van voor haar rekening. Net iets meer dan 10 procent dus. Best veel, maar geen kwart!"
Baarsma voegt daaraan toe dat je ook kunt kijken naar de bredere regio om de hoofdstad heen. "In Groot-Amsterdam, een statistische regio, wordt 15,6 procent verdiend." In Groot-Amsterdam zijn omliggende gemeenten van de stad vertegenwoordigd. "In de Metropoolregio Amsterdam gaat het om meer dan 20 procent." Een kanttekening is daarbij wel: die Metropoolregio loopt van Lelystad tot Zandvoort en van Edam tot Hilversum. De Metropoolregio is namelijk een bestuurlijk samenwerkingsverband met nog meer gemeenten dan Groot-Amsterdam.
Brainport
Baarsma zegt over het economische belang voor Nederland: "Op 1 staat Amsterdam, hoe je het ook meet. Op 2 staat de regio Utrecht met 9,5 procent en op 3 nog altijd Rijnmond, het grotere gebied rond Rotterdam: zij zijn goed voor 8,7 procent."
"Een snelle groeier is de Brainport-regio rond Eindhoven, die staan met 5,6 procent op de vierde plek."
Veel economische activiteit
Die economische aantrekkelijkheid van de hoofdstad komt door een soort optelsom, ziet Van Mulligen. "De grote aantrekkingskracht van steden is dat heel veel economische activiteit daar juist geconcentreerd is. En ook heel vaak activiteit die met elkaar te maken heeft. Denk aan de financiële sector in de Zuidas."
Dat is iets wat ontbreekt rond Eindhoven, ziet Baarsma. "In de Brainport is minder diversiteit. Daar heb je natuurlijk het eco-systeem rond ASML, maar verder zijn er niet zo veel groeikernen."