Hier kun je straks naartoe tijdens een crisis: gemeenten oefenen met noodsteunpunten

Het is de laatste jaren een steeds belangrijker thema geworden: goed voorbereid zijn op een crisissituatie. Of het nou gaat om oorlog, een overstroming of grote cyberaanval, we moeten weten wat te doen als vanzelfsprekende dingen als water of stroom tijdelijk niet beschikbaar zijn. In bijvoorbeeld Zweden is er voor zulke momenten een netwerk van plekken waar je naartoe kunt. Denk aan buurthuizen, kantoorpanden of brandweerkazernes die in korte tijd kunnen worden omgetoverd tot noodsteunpunt.

Zeventig plekken

In Nederland wordt nu ook gewerkt aan een netwerk van dit soort plekken, waar je informatie, ondersteuning of andere hulp kunt krijgen. Maar wat moet er precies op zo'n plek aanwezig zijn? En hoe moet het eruit zien? Om die vragen te beantwoorden, wordt er op zeventig plaatsen in het hele land een try-out gedaan met een noodsteunpunt.

De gemeente Stichtse Vecht is een van de gemeenten die meedoet aan de proef. In het dorpshuis in Nigtevecht schetst oefenleidster Alice Mol vooraf het scenario aan de vrijwilligers: "Er is een grote stroomstoring in vijf provincies. De directe gevolgen van de uitval zijn: verkeerslichten vallen uit. Openbaar vervoer metro, tram, trein, bus... alles valt stil."

Chaos nabootsen

In het scenario dat wordt geoefend, draaien alle ziekenhuizen op noodaggregaten. Er moet razendsnel een noodsteunpunt komen, want een ziekenhuis in Utrecht komt hierdoor in de problemen, schetst oefenleidster Mol. Om het zo echt mogelijk te maken simuleren acteurs totale chaos.

Burgers bestoken het haastig ingerichte steunpunt met prangende vragen over het openbaar vervoer, de status van het ziekenhuis, of eisen op hoge toon politie-inzet voor een burenruzie. De vrijwilligers moeten alles zelf oplossen, terwijl voor de deur een ronkend noodaggregaat de stroomvoorziening overneemt.

Communicatie

Om de communicatie met de hulpdiensten te waarborgen, wordt ook een Nederlands platform getest: Allo Messaging van ondernemer Roel van den Berg. "Ons systeem werkt onafhankelijk van het internet via fysieke apparaten die een lokaal netwerk opzetten", legt Van den Berg uit. "Je communiceert gewoon zoals op WhatsApp. Maar je hebt Starlink niet nodig, je bent geopolitiek onafhankelijk."

Voorzitter Jaap Donker van de Raad van Directeuren Veiligheidsregio is ook aanwezig bij de proef. Hij legt uit dat de proef op zeventig verschillende plekken wordt gedaan om veel uiteenlopende dingen te kunnen onderzoeken. "Zo hebben we een pilot gedraaid in Maassluis met apothekers en zorgverleners. En in Utrecht oefenden we vanuit een brandweerkazerne."

Verschrikkelijke oorlog

"Het is belangrijk dat we dit doen, want we zien een verschrikkelijke oorlog", zegt Donker. Hij wijst erop dat er de laatste jaren veel gebeurt om de binnenlandse veiligheid te garanderen. Want volgens hem is er niet alleen een oorlogsdreiging, maar zijn er verschillende gevaren waar we rekening mee moeten houden. "De kans op een langdurige stroomuitval of een cyberaanval is heel groot. Daar moeten we ons echt op prepareren."

De pilots met noodsteunpunten worden tot eind dit jaar gehouden. Begin volgend jaar volgt de officiële evaluatie. Donker: "Als het kabinet wenst dat er echt overal noodsteunpunten komen, dus coördinerende noodsteunpunten en kleinere noodsteunpunten, dan vraagt dat om een investering", zegt hij. "Dus op basis van deze lessen kunnen we overleggen: wat vraagt het om het echt te gaan doen in Nederland?"

Toenemende kwetsbaarheid

Ook burgemeester Ap Reinders van Stichtse Vecht komt een kijkje nemen bij het noodsteunpunt. Hij is blij dat zijn gemeente meedoet aan de landelijke pilot, omdat de noodzaak groeit.

"De wereld is veranderd", zegt Reinders. "Als je bijvoorbeeld kijkt naar cyberdreigingen, maar ook gewoon naar onze infrastructuur, die is echt heel kwetsbaar."