De gevolgen van de energiecrisis worden wereldwijd steeds merkbaarder. In sommige Aziatische landen zijn inmiddels al tekorten aan diesel, moeten we ons hier ook zorgen maken? De dieselprijs gaat al door het dak: "De krapte komt nu aan de oppervlakte."
Toen de oorlog in het Midden-Oosten op 28 februari uitbrak, na Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran, was de gemiddelde adviesprijs voor diesel 2,09 euro per liter. Inmiddels is de oorlog al meer dan een maand aan de gang en is die prijs gestegen 2,67 euro per liter, blijkt uit cijfers van UnitedConsumers. En een nog hogere dieselprijs is zeker niet ondenkbaar.
Helft wordt geïmporteerd
Door de oorlog is de oliemarkt compleet ontregeld geraakt: de straat van Hormuz wordt al wekenlang dichtgehouden door Iran. Normaal varen dagelijks tankers met in totaal 20 miljoen vaten olie door de zeestraat, goed voor zo'n 20 procent van de wereldwijde handel. Door de blokkade zijn in verschillende landen al tekorten ontstaan.
Ook voor Nederland is de aanvoer belangrijk, legt energie-expert Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) uit. "Op dit moment wordt bijna 45 procent van onze diesel geïmporteerd en daarvan komt de helft uit het Midden-Oosten en dan vooral vanuit de Golfregio."
'Allemaal opgebruikt'
De laatste olietankers die voor de oorlog al vertrokken waren, komen in de loop van volgende maand hier aan. Ook ligt er nog olie opgeslagen in onder meer reservetanks, maar de voorraad is in rap tempo geslonken, weet Van Geuns. "Het is in de laatste vier weken allemaal opgebruikt."
Het is niet zozeer dat er echt een tekort aan diesel is, maar er is wel een schaarste.energie-expert Lucia van Geuns
Toch is er op dit moment (nog) geen sprake van een tekort aan diesel, benadrukt de energie-expert. "Het is niet zozeer dat er echt een tekort is, maar er is wel een schaarste", vertelt ze. "Die krapte komt nu aan de oppervlakte en dat werkt prijsopdrijvend. En dat effect zal alleen maar groter worden, al naar gelang de lengte van de oorlog", verwacht ze.
Maximale capaciteit
Ook volgens de Nederlandse olieraffinaderijen is er op dit moment geen tekort aan diesel. Directeur Jan-Willem van den Beukel van branchevereniging VEMOBIN laat wel weten dat de capaciteit helemaal is opgevoerd: "Alle Nederlandse raffinaderijen die kunnen produceren, draaien nu maximaal."
Nederland is binnen Europa de grootste exporteur van diesel en hoeft daardoor zelf voorlopig niet te vrezen voor een tekort, zegt Van den Beukel. Er komt hier ondanks de afsluiting van de Straat van Hormuz nog wel voldoende ruwe olie de havens binnen, omdat de flink hogere prijzen worden opgehoest.
Tankers wijzigen koers
"We moeten duidelijk concurreren met andere delen van de wereld, ook met andere landen binnen Europa", vertelt Van Geuns. Ruwe olie is schaarser geworden en daardoor zijn landen ook bereid er meer geld voor te betalen. De afgelopen tijd zijn tankers zelfs van koers gewijzigd omdat de eindbestemming plots veranderde.
Op de dagmarkt gaat de olie uiteindelijk naar de partij die het meest wil betalen, legt ze uit. "Het kan letterlijk voor je neus weggekocht worden. Dus vlak voor de haven van Rotterdam kunnen tankers ineens de andere kant opschieten." Momenteel wordt veel olie opgekocht door Aziatische landen, omdat daar nu al fysieke tekorten zijn.
'Heel erg prijsopdrijvend'
Door het wegvallen van Arabische olie moeten we op zoek naar andere leveranciers en die worden ook al wel gevonden. Zo wordt er nu meer diesel vanuit Nigeria geïmporteerd, weet de energie-expert. Tegelijkertijd is op dit moment natuurlijk de hele wereld op zoek naar alternatieven.
Door de toenemende schaarste is nu ook de vraag naar diesel 'een competitieve markt aan het worden', ziet Van Geuns. "En dat werkt dus echt heel erg prijsopdrijvend." Diesel is de afgelopen weken gemiddeld zo'n 60 cent per liter duurder geworden en het is dus goed mogelijk dat het daar niet bij zal blijven.