Half miljoen Nederlanders gebruiken medische cannabis, maar vaak niet via de dokter: 'Het kan vervuild zijn'

Marjoke maakt haar eigen cannabis-olie (CBD-olie) met THC voor haar reumatoïde-artritis en Max haalt wiet uit de coffeeshop voor zijn ADHD-klachten. Beiden hebben ze geen doktersrecept, toch hebben ze baat bij cannabis voor hun klachten.

Goede werking tegen klachten

Voor haar reumaklachten slikte Marjoke veel medicijnen met nare bijwerkingen. "Ik zat heel slecht in mijn vel en mijn dochter wees me erop dat ik toch een beetje een zombie aan het worden was van al die medicijnen." Dus ging ze zich verdiepen in cannabis en kwam ze tot de conclusie dat een stof in cannabis - cannabidiol (CBD) - goed werkt tegen de ontstekingen die zij krijgt van haar reumaklachten.

"Ik heb mijn leven terug want omdat ik geen pijn meer heb, kan ik ook naar de sportschool. En daar ontmoet ik natuurlijk allerlei mensen en dat is voor mijn hele zijn gewoon prettig. Ik kan gewoon weer kilometers lopen. Ik ben gewoon lekker bezig."

'Meer informatie beschikbaar'

Marjoke gebruikt de CBD-olie in overleg met haar arts, maar die schrijft het niet voor. "Heel fijn dat hij ervoor open staat", zegt Marjoke. "Maar hij weet er zelf ook eigenlijk niets van." En dat is ook wat het Trimbos signaleert in een onderzoek dat vandaag naar buiten komt.

"Wij vinden het vooral belangrijk dat er meer informatie beschikbaar komt via officiële kanalen", zegt onderzoeker Pieter Oomen. "Zowel naar mensen die cannabis willen gebruiken om medicinale redenen, maar ook naar voorschrijvers toe, zodat er meer informatie beschikbaar komt over bijvoorbeeld voor welke ziektebeelden of welke klachten je wat voor soort cannabis kunt voorschrijven."

Medicinale redenen

In Nederland bestaat al 20 jaar een medicinaal cannabisprogramma, waarbij mensen een recept kunnen krijgen voor medicinale cannabis. "En op dit moment zitten daar zo'n 7.000 mensen in", zegt Oomen.

"Daarentegen zijn er een half miljoen mensen die aangeven dat zij om medicinale redenen cannabis gebruiken. Dat is dus echt een enorme groep mensen die in potentie dus allemaal niet terecht kunnen binnen het zorgsysteem."

Bijwerkingen Cannabis

En dat is zorgelijk, zegt de onderzoeker van het Trimbos. "Die mensen kunnen niet geholpen worden op het moment dat ze bijwerkingen ervaren van de cannabis en er kan geen inschatting worden gemaakt van eventuele interacties met andere medicatie."

Daarnaast wordt de cannabis uit de coffeeshop en uit zelfkweek niet op kwaliteit gecontroleerd. "Dus je weet niet hoe sterk het is en of het vervuild is, wat in de coffeeshop nog weleens het geval is."

Psychische klachten

"Voor de reguliere cannabisgebruiker is dat misschien niet zo'n probleem, maar als je ziek bent en je immuunsysteem bijvoorbeeld niet goed werkt, dan kan dat echt wel gevaarlijk zijn", legt Oomen verder uit. "Dus dat zijn de zaken waar we ons wel zorgen om maken."

Ook kwam uit het onderzoek naar voren dat niet alleen mensen cannabis gebruiken vanwege pijn, maar ook vanwege psychische klachten, zegt Oomen. "Depressie, slaapproblemen, ADHD, dat soort zaken. Dat vonden we best een interessante observatie. Want het bewijs voor de effectiviteit van medicinale cannabis voor die groep klachten is niet altijd met elkaar in samenspraak."

'Geen nadelige effecten'

Max gebruikt nu al jaren wiet om zijn klachten voor ADHD te managen. Dat komt omdat hij van de medicijnen af wilde, die hij daarvoor slikte. "Volgens mijn moeder had ik zelfmoordneigingen, ze herkende me niet meer terug. Ze zei: 'Ik raak mijn zoon kwijt, stop met de medicatie.'"

Tijdens zijn zoektocht stuitte hij op cannabis. "Het zorgde ervoor dat ik mijn eetlust had, en geen nadelige effecten ervan had. En dat is nog steeds de creatieve Max ben die ik altijd ben geweest. Zonder dat te onderdrukken met medicijnen, zodat andere mensen geen last van mij hebben."

Oplossen van problemen

Max rookt joints en soms worstelt hij daar wel mee. "Dat komt door de tabak die erin zit, dat is verslavend. Dat geldt ook voor iemand die een sigarettenverslaving heeft. Die heb ik ook, maar dan zit mijn medicatie daaraan gekoppeld. Maar ik zie wel echt super veel potentie in de manier van cannabis consumeren en het oplossen van problemen."

In zijn omgeving hoort en ziet hij veel mensen die cannabis gebruiken voor lichamelijke klachten. "Rugklachten, spierziektes, slaapproblemen en eetproblemen. Ik ben natuurlijk zelf geen wetenschapper en ik durf niet te zeggen in welk opzicht dat voor iedereen echt helpt of dat dat maar tijdelijk een oplossing is."

Onderzoek nodig

Hij timmert nu aan de weg als rapper en influencer en maakt video's over coffeeshops op Instagram om mensen te informeren. "Ik vertel mensen wat ik zelf had willen weten toen ik jonger was. Ik zie namelijk veel valkuilen als je cannabis gebruikt, met voornamelijk de tabak."

Hij gelooft in cannabis als medicijn, maar er is nog wel wat onderzoek nodig. "Hoe ga je ermee om? Wat werkt voor iemand? Want wat voor iemand met reuma werkt, werkt anders dan bij iemand die gewoon wil slapen of rugklachten heeft."

Verlichting bieden

In theorie mogen huisartsen medicinale cannabis voor alle aandoeningen voorschrijven. Maar in de praktijk doen zij dat eigenlijk vrijwel alleen maar voor aandoeningen waarvoor wetenschappelijk bewijs is dat cannabis werkt.

Dat is het geval bij bepaalde vormen van epilepsie en bij Multiple sclerose om spierkrampen te verminderen. Maar ook voor kankerpatiënten kan cannabis verlichting bieden. Bijvoorbeeld bij pijn, misselijkheid en braken, wat veroorzaakt wordt door chemotherapie.

Gesteund worden

Max en Marjoke zouden beiden niet willen overstappen op medicinale cannabis - voorgeschreven door een arts - omdat ze hun eigen weg hebben gevonden in het gebruik. Maar dat is wel een wens die het Trimbos-instituut terugziet in het onderzoek. "De meeste mensen zouden veel liever een op kwaliteit gecontroleerd product gebruiken, waarin ze ook openlijk zouden kunnen spreken over dat gebruik met hun arts."

"Zo hebben ze ook het gevoel dat ze daarin gesteund kunnen worden." Oomen ziet ook dat er nog veel onbekendheid is over de werking van de plant. "Er zit niet één, maar honderden verschillende soorten stoffen in die waarvan lang nog niet allemaal duidelijk is wat die allemaal precies doen. Dat betekent dat er, waarschijnlijk ook omdat er zoveel stoffen zijn, heel veel sprake is van verschillen tussen mensen, hoe ze reageren op die cannabis."

Niet duidelijk of goed geschikt is

Het aanbod dat er nu is, van medicinale cannabis, sluit volgens Oomen nog niet goed aan bij de wensen van de patiënten. "Dat is een reden waarom ze bijvoorbeeld naar de coffeeshop gaan of het zelf telen: om op zoek te gaan naar een product dat beter aansluit bij hun klachten."

Het Trimbos-instituut vindt dat medicinale cannabis voor een veel grotere groep mensen bereikbaar moet worden. "Hoe dan ook moet hier zeker iets mee gebeuren, want het gaat gewoon om een hele grote groep mensen die nu cannabis gebruikt voor iets waarvan misschien wel niet helemaal duidelijk is of het daar echt goed geschikt voor is."