Grote beloften en schimmige constructies: beter toezicht op commerciële voetbalscholen nodig, zegt wethouder

Het is de droom van ieder kind: voetballen in een vol stadion als profvoetballer. Maar de realiteit is hard. "Zelfs als je al bij een betaald voetbal-organisatie speelt, is de kans dat je doorbreekt misschien 1 procent", zegt de Amsterdamse sportwethouder Sofyan Mbarki.

Beloften

Commerciële voetbalscholen beloven kinderen onder andere technisch beter te maken door middel van individuele trainingen, vaak aangeboden door ex-profs.

Dit soort voetbalscholen vormen een bedreiging voor het Nederlandse verenigingssysteem, waar vrijwilligers de boel draaiende houden en de sterke schouders, de zwaarste lasten dragen. Dat blijkt uit een analyse van gemeente Amsterdam.

Vereniging lijdt

Vier jaar geleden constateerde gemeente Amsterdam dat voetbalverenigingen het moeilijk hadden. "Uit een analyse bleek dat het onder andere kwam door de aanwezigheid van een nieuw fenomeen: commerciële voetbalscholen", vertelt Mbarki. De commerciële voetbalscholen concurreren namelijk met het verenigingsleven, en houden zich tegelijkertijd niet aan de regels.

Eerder kende de gemeente zo'n 80 commerciële voetbalscholen. Daarvan zijn er nu nog 50 over, waarvan inmiddels de helft wordt gereguleerd. De andere helft is opgegaan in een traditionele voetbalvereniging. Dat is gebeurd na een strenge aanpak van de gemeente Amsterdam, licht Mbarki toe.

Gratis gebruik van velden

"De commerciële scholen maakten op zondagen gratis gebruik van gemeentelijke velden die door 90 procent door belastingsgeld worden gefinancierd, terwijl verenigingen netjes de rekening betaalden", aldus Mbarki.

Het verdienmodel van deze voetbalscholen leunt bovendien sterk op onzichtbaarheid, legt de sportwethouder uit. Tarieven voor een training kunnen variëren van zo'n 17 euro tot wel 100 euro per individuele training. "Op de websites van de voetbalscholen of op hun Instagram-pagina's worden zelden bedragen genoemd en geldstromen lopen niet altijd via de bank", zegt Mbarki. Ook ontbrak het bij trainers vaak aan een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG), een cruciaal aspect bij het werken met minderjarigen.

Gemeente grijpt in

Omdat de ongereguleerde scholen de traditionele verenigingen 'kannibaliseerden', besloot de gemeente hard in te grijpen. Er werd een duidelijke keuze voorgelegd aan de 56 in kaart gebrachte commerciële scholen in de gemeente Amsterdam. "Of je gaat samenwerken met een vereniging en laat alle financiële geldstromen lopen via de penningmeester van die voetbalvereniging. Of je meld je bij de gemeente aan als eigen entiteit", legt de wethouder uit.

Voor de laatste optie stelt de gemeente wel een aantal eisen op basis van sociale zekerheid: alle trainers bij een voetbalschool moet een VOG hebben en voetbalscholen moeten een commercieel tarief betalen voor het veldgebruik. "Op het moment dat je met een voetbalschool geld gaat verdienen met sport, dan zul je ook moeten betalen", aldus Mbarki.

Meldpunt

Na de opening van een speciaal gemeentelijk meldpunt in 2024 kwamen er in het eerste jaar ongeveer 60 meldingen binnen. Ambtenaren gingen de velden op wat soms leidde tot verbale en fysieke confrontaties. "Het was een kat-en-muisspel", zegt Mbarki.

"Waar we dachten ze te vinden, waren ze niet en dan stonden ze ineens in een ander deel van de stad." Om verenigingen te helpen tegen commerciële partijen die letterlijk de ruimte op de velden overnamen, moest Amsterdam zelfs een handhavingsbedrijf inzetten. Ook werden veldhuurovereenkomsten keihard opgezegd van clubs die in de praktijk stiekem fungeerden als dekmantel voor commerciële activiteiten.

Landelijk probleem

Mbarki wil voorop stellen dat voetbal en sport vooral bedoeld is voor plezier en bewegen. En hoewel de Amsterdamse aanpak vruchten afwerpt, waarschuwt zowel de wethouder als het HvA-onderzoek voor een onbedoeld waterbedeffect. "Commerciële voetbalscholen wijken nu uit naar de randgemeenten, en Amsterdamse voetballertjes gaan met hen mee", legt Mbarki uit.

Mbarki benadrukt dat dit niet alleen een Amsterdams probleem is, maar een landelijke uitdaging. De wethouder pleit daarom voor een brede samenwerking tussen gemeenten, de KNVB, de politie en de Belastingdienst om de ondoorzichtige structuren en ondermijning gezamenlijk aan te pakken. En voor de voetbalouders en amateurvoetballers met ambitie heeft Mbarki nog en tip: "Zoek extra uitdaging in de vereniging zelf. En als die er niet is, richt je dan tot voetbalscholen die gereguleerd zijn door de gemeenten. Pas op voor verhalen waarbij je extra moet betalen in ruil voor een 'stage', want voor je het weet kom je van een koude kermis thuis."

Vatbaar

Robert Graat krijgt als voorzitter van de Haarlemse voetbalclub SV Alliance '22 regelmatig te maken met commerciële voetbalscholen. "Elke vereniging moet zijn best doen om voldoende trainers te krijgen", zegt Graat. Hij kan zich goed voorstellen dat verenigingen die het lastig hebben, vatbaar zijn voor het trainers-aanbod van commerciële partijen.

Volgens oud-profvoetballer Marco Neuvel kan het ook anders. Met zijn bedrijf begeleidt hij Nederlandse voetbalclubs waarvan veel jeugdleden daarnaast actief zijn bij een voetbalschool: "Als je kiest voor een samenwerking met een voetbalschool, dan moeten ze zich houden aan de vier v's: een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG), een Vertrouwenspersoon, Vastgelegde kaders (afspraken) en Vakkundig kaderen."