'Ik voel me een Nederlander en beslist geen Chinees. En ik heb geen behoefte om me te verdiepen in de Chinese cultuur', leest de 27-jarige Wen Xin van der Linden op. Dat zijn de gedachten die ze in 2016 in een opiniestuk deelde. Ze is er even stil van. "Heftige uitspraken vind ik dat nu", blikt Wen Xin terug terwijl ze de krant in haar handen heeft.
'Wie ben ik eigenlijk?'
Wat Wen Xin toen nog niet had kunnen weten, is dat ze in de toekomst juist op zoek zou gaan naar haar familiegeschiedenis. "Een aantal jaar nadat ik dat opiniestuk schreef, kreeg ik die vragen wel", vertelt ze over haar roots en gevoelens voor China. Ze wil dan meer weten over waar ze vandaan komt. "Wie ben ik eigenlijk? Heb ik nog broers en zussen in China en lijk ik op mijn biologische vader en moeder?"
Ze weet tot dat moment alleen wat haar is verteld over haar eerste levensjaren in China: ze zou te vondeling zijn gelegd in een park en daarna 1,5 jaar in een kindertehuis hebben gewoond. "Die gegevens stonden wel op de adoptiepapieren. En natuurlijk ook mijn geboortedatum en geboorteplaats."
Rootsreis naar China
Maar, Wen Xin vertrouwt deze gegevens niet helemaal en daarom stapte ze zo'n 2 maanden geleden op het vliegtuig om haar geboorteland te bezoeken.
Het is sinds kort voor geadopteerden namelijk mogelijk om via groepsreizen, deels gesponsord door de Nederlandse overheid, op zoek te gaan naar hun biologische ouders. "Eigenlijk ben ik al sinds 2017 aan het zoeken naar mijn Chinese familie. Dus ik zag deze rootsreis als dé kans."
Vanaf de jaren '60 tot op heden vonden er structurele, ernstige misstanden plaats in het Nederlandse adoptiesysteem. Dat concludeerde een speciale onderzoekscommissie. Zo werden documenten vervalst en moesten geboortemoeders onder dwang afstand doen van hun kind.
Naar aanleiding van het rapport van de commissie Joustra in 2021 werd het adopteren uit het buitenland tijdelijk stopgezet omdat de problemen nog niet waren opgelost. Ook deed de commissie de aanbeveling "dat de overheid haar geschonden relatie met geadopteerden, adoptieouders en geboorteouders en -familie moet herstellen. (...) Daarbij past een houding van openheid en transparantie naar diegenen die informatie uit het verleden willen achterhalen".
Zo werd in 2022 de 'Subsidieregeling Belangenorganisaties Interlandelijk Geadopteerden' in het leven geroepen. Per jaar is er tot 2027 600.000 euro beschikbaar voor organisaties die zich inzetten voor geadopteerden. Met dat geld kunnen ze bijvoorbeeld een rootsreis organiseren.
Uit een tussentijdse evaluatie en cijfers van het Ministerie van Justitie en Veiligheid blijkt dat die 600.000 euro per jaar tot nu toe steeds niet is opgemaakt.
De rootsreis waar Wen Xin aan deelnam had een duidelijk doel voor de deelnemers: in contact komen met hun familie. Maar een rootsreis kan ook betekenen dat je je geboorteland beter wil leren kennen. Bijvoorbeeld door de lokale keuken, muziek en taal te ervaren.
Samen zoeken naar familie
"Ik ben hier met nog vier andere Chinees geadopteerden die ook hun biologische familie willen zoeken", vertelt Wen Xin verder vanuit haar hotelkamer in Shanghai. "Ik heb een mooi uitzicht. Maar het is zeker geen zon, zee, strandvakantie. Voor ons als geadopteerden zit er natuurlijk een hele andere lading aan."
De geadopteerden zoeken tijdens de 3 weken in China samen met belangenorganisatie Adoptiepedia om de beurt naar ieders biologische familie. "Nadat we na een paar dagen waren gewend aan het klimaat, het tijdverschil en het land, begon het echte gedeelte", vertelt Wen Xin.
3 dagen per stad
Ze trekken door een deel van land. De geadopteerden komen namelijk niet uit dezelfde gebieden. Hun wortels liggen verspreid over China, een land met een oppervlakte van 9.597.000 vierkante kilometer.
Het is een intensieve rootsreis. "We waren in elk hotel hooguit 3 nachten en dan moesten we alweer door naar de volgende plek", legt Wen Xin uit.
Langs bij de politie
Samen met de zogenoemde 'searchers' die de taal en cultuur goed kennen, reist de groep van het noorden naar het zuiden. "De searchers weten welke tactieken en welke zoekmanieren je het beste kunt inzetten om je Chinese familie op te sporen", legt Wen Xin uit.
Het is een soort 'most wanted' poster, dat staat er eigenlijk ook in het Chinees in rode letters boven: ik zoek mijn biologische familie
Wen Xin over het uitdelen van flyers met haar gezicht eropTijdens de rondreis stappen ze in elke stad naar het politiebureau. "Om een bloed-DNA-test op locatie te doen", legt ze uit. "Dat is niet iets wat je vanuit Nederland kan doen. Dat moet echt bij de lokale politie." Ook laten ze kopieën van hun adoptiepapieren achter.
Flyeren in de steden
Verder hangen ze in elke stad flyers op van de geadopteerde die uit dat gebied komt. "Een soort most wanted poster", noemt Wen Xin het voorzichtig. "Want dat staat er eigenlijk ook in het Chinees in rode letters boven: ik zoek mijn biologische familie."
Dit alles zorgt ervoor dat de geadopteerden in het Chinese politiesysteem staan. Mocht een familielid zich melden, dan kunnen zij meekijken in het dossier van de geadopteerden. "En daar zijn we de eerste 2 weken dus mee bezig geweest", vertelt Wen Xin over de hulp die ze haar medereizigers heeft geboden tijdens hun zoektocht, aan het begin van de reis.
Net als elke andere stad
In de derde week is het eindelijk Wen Xins beurt. De groep is dan in Hunan, de provincie waar zij volgens haar papieren is geboren. "Mijn geboorteplaats was als laatste aan de beurt omdat het heel zuidelijk in de provincie ligt", vertelt ze over de stad Chenzhou.
Eenmaal aangekomen in de stad, valt het Wen Xin op dat haar geboorteplaats lijkt op veel andere steden in China. "Er waren winkels, een minisupermarkt en gewone straatjes." De mensen zien er niet per se ongelukkig uit, vertelt ze ook. Wel ziet ze in dat het leven daar best zwaar kan zijn. "Als het gaat om het financiële gedeelte, dan denk ik niet dat de mensen heel goed verdienen."
'Ik wist dat deze dag zou komen'
Naast het verkennen van haar geboortestad is Wen Xin er natuurlijk vooral om te zoeken naar familie. En wanneer ze dat beseft, bekruipt de spanning haar langzaam. "De eerste weken voelde ik het niet echt", blikt ze terug. "Maar het weekend voordat ik aan de beurt was, dacht ik wel; ja, nu gaat het wel echt komen." De rootsreis die eerst nog om anderen draaide, gaat nu om Wen Xin.
"Ik wist natuurlijk wel al heel lang dat die dag zou komen", gaat ze verder. "Dus in het moment dacht ik: dit gaan we ook gewoon écht doen. Ik ga er 100 procent voor. Maar het was toch ook wel weer zo'n besefmoment en confronterend." Want voor de meeste mensen is het niet 'normaal' dat je je familie niet kent, merkt ze op.
Waarom?
"En dan sta ik daar met een paar flyers, allemaal mensen aan te spreken met: waar is mijn familie, ik zoek ze", vertelt Wen Xin.
Ze vraagt zichzelf op dat moment dan ook af waarom ze aan de zoektocht is begonnen. "Waarom moet ik dit doen? Waarom moet ik naar de andere kan van de wereld vliegen om een poging te doen mijn familie te vinden?"
Waarom geadopteerden nog steeds zelf hun ouders moeten zoeken Realistisch blijven
De groept flyert, spreekt mensen aan, en Wen Xin staat DNA af bij het politiebureau. Ze gaat ook langs het kinderthuis waar ze iets meer dan een jaar heeft gewoond. Maar ze wordt helaas niet binnen gelaten en de driedaagse zoektocht levert niets op. "Ik ben niets te weten gekomen en heb geen concrete aanknopingspunten gevonden waarmee ik verder kan in mijn zoektocht."
Jammer, zegt ze. "Maar dat had ik deels ook wel verwacht." Wen Xin is altijd dicht bij de realiteit gebleven, vertelt ze. "Er wonen heel veel mensen in China, de steden die wij de afgelopen weken hebben bezocht, ook daar wonen heel veel mensen. Dus de kans dat je in een paar dagen je Chinese familie daadwerkelijk kan opsporen, is gewoon heel klein."
'Ik moet het tijd geven'
"Het is natuurlijk niet onmogelijk", gaat ze verder. "Maar het is ook niet realistisch. De kans dat er iets gebeurt dat je leven zal veranderen is gewoon heel klein." Toch heeft Wen Xin wel een voldaan gevoel met alles wat ze in China heeft kunnen doen de afgelopen weken.
"Ik kan nu tegen mezelf zeggen dat ik alles heb gedaan wat ik kon doen", vertelt ze trots. "Zoeken op locatie was eigenlijk het enige ding wat ik nog moest afvinken. DNA afstaan en in verschillende databases uploaden, me registreren bij de politie. Ik heb alles gedaan om mijn Chinese familie te laten weten dat ik naar ze op zoek ben." Het is nu afwachten, zegt ze. "Ik moet het tijd geven."
Verbinden met geboorteland
Wat de reis haar ook bracht is het gevoel van verbinding met haar geboorteland. "Dat had ik niet per se verwacht. Vooraf had ik bij andere Chinese geadopteerden advies en tips gevraagd, omdat ik wilde weten hoe zij het hadden beleefd."
Ze vertellen Wen Xin dat ze zich minder thuis voelden dan ze hadden gehoopt omdat ze de taal niet spraken of raar werden aangekeken. "Dus ik had me toch ook een beetje voorbereid op het idee dat ik me misschien hier ook wel niet thuis zou voelen." Uiteindelijk valt dat mee. "Sterker nog, ik voel zelfs een bepaalde verbinding die ik nog niet zo heb ervaren."
Een ander leven
In Nederland is ze als Chinees geadopteerde in de minderheid, maar in China loopt ze op straat tussen de mensen met zwart haar en bruine ogen, vertelt ze blij. "Als ik dan kinderen op straat zie lopen, denk ik: ik had ook vloeiend Chinees kunnen spreken. Ik had hier ook kunnen opgroeien."
Ze weet dat haar leven dan wel anders zou zijn geweest, misschien was ze dan in armoede opgegroeid. "Maar dan had ik niet beter geweten. Dan was het niet in mij opgekomen om te denken: was ik maar in Nederland, in dat rijke Europa opgegroeid. Veel Chinezen die ik heb gesproken weten niet eens wat Nederland is of waar Nederland ligt."
'Mijn leven had hier moeten zijn'
Wen Xin heeft nog een paar dagen in China met de groep, maar weet nu al dat ze binnen 5 jaar weer terug wil om haar geboorteland te bezoeken. "Omdat ik het gewoon heel fijn vind om in het land te zijn waar ik vandaan kom en waar de mensen op mij lijken."
"Ik besef ook dat mijn leven hier had moeten zijn, want ik ben gewoon Chinees." Ze wil de jaren die ze 'gemist' heeft inhalen. "Ik ben nu toch wel super benieuwd en wil meer te weten komen over de taal en cultuur van China."
'Ik ben Chinees'
De woorden die ze 10 jaar geleden in de krant schreef, passen niet meer bij haar. Wen Xin is wél Chinees en wil wél leren over haar cultuur. "Dit is ook waar ik thuishoor", zegt ze nu over China. "Ik mag hier ook gewoon zijn, dit is ook een onderdeel van mij, van mijn identiteit, van wie ik ben."
Wen Xin ziet deze nieuwe gevoelens en het erkennen van haar roots als een vorm van zelfacceptatie. "En daar ben ik heel blij mee, ik ben blij dat ik dit nu heb mogen ervaren. China hoort echt bij mij."