Fraudeurs jagen op paspoorten: dit moet je doen als online om legitimatie wordt gevraagd

Voor criminelen zijn je gegevens enorm waardevol. Ze kunnen daarmee heel gericht proberen je op te lichten, of jouw gegevens misbruiken voor criminele doeleinden. "Identiteitsfraude is echt een groeiend probleem", zegt privacy-expert Maria Genova. "En op hoe meer plekken je gegevens bekend zijn, hoe meer risico je loopt."

Officieel uitziende brief

Soms worden je gegevens buitgemaakt bij een datalek, maar het kan ook voorkomen dat criminelen op slinkse wijze proberen je gegevens afhandig te maken. "Een van de nieuwste vormen is dat ze zich voordoen als advocatenkantoor en zeggen dat je aanspraak maakt op een erfenis", vertelt Genova. Daarbij wordt niet alleen om geld gevraagd, maar ook om het opsturen van je paspoort.

Criminelen proberen zich zo betrouwbaar mogelijk voor te doen. Waar je vroeger misschien een mail kreeg met een vreemd verhaal in gebrekkig Engels, gaat het nu steeds vaker om een officieel uitziende brief met allerlei persoonlijke gegevens erin. "Hoe meer ze dan over je weten, hoe meer risico je loopt", waarschuwt ze. "En geld is dus niet altijd het eerste wat ze van je willen stelen."

Wie wel en wie niet?

Maar het zijn lang niet alleen oplichters die om legitimatie vragen: regelmatig vragen bedrijven of instanties om je online te legitimeren. Dus hoe weet je of je een verzoek kunt vertrouwen? Er zijn in Nederland maar weinig organisaties die om je volledige paspoort of identiteitskaart mogen vragen, legt Genova uit.

Een organisatie mag alleen zo'n volledige kopie vragen als zij daartoe wettelijk verplicht zijn. De privacy-expert verduidelijkt: "De bank, het ziekenhuis, de notaris en overheidsorganisaties, mogen om een kopie vragen. Maar verder eigenlijk niemand."

Gegevens doorstrepen

Toch zijn er meer organisaties die dat wel doen, denk bijvoorbeeld aan hotels, autoverhuurders of telecomaanbieders, die online of in het echt vragen om je legitimatie. "Zij hebben maar een deel van de gegevens nodig, maar mogen dus niet om een volledige kopie vragen", benadrukt ze. Dat het niet mag, betekent alleen niet dat het niet gebeurt.

Wat moet je doen als er toch gevraagd wordt om legitimatie? "Zorg zelf voor een kopie, waarop je de gegevens die niet nodig zijn al hebt doorgestreept." Als je dat niet hebt gedaan, raadt Genova aan om na het maken van een kopie te vragen of de onnodige gegevens alsnog kunnen worden doorgestreept. Iedere organisatie kan immers gehackt worden.

Kopie-ID

Ook de app Kopie-ID van de overheid is een goede optie om te gebruiken. Via die app kan je digitaal gegevens doorstrepen en een watermerk aanbrengen met daarop het doel en de datum. Bijvoorbeeld: 'Hotelboeking, 26 augustus 2026'. Zo kunnen je gegevens niet voor andere doeleinden worden gebruikt.

Ten slotte adviseert Genova nog om zeker online heel terughoudend te zijn met het geven dit soort gegevens. "Het vragen om je paspoort of identiteitskaart is eigenlijk altijd een rode vlag", zegt ze. "Als het niet noodzakelijk is, is het altijd een onnodig risico."