Bankmedewerker Bas traint in zijn vrije tijd mensen om door de trucs van cybercriminelen te prikken
Sinds 2 jaar geeft bankmedewerker Bas Gaartman naast zijn werk vrijwillig cursussen aan mensen over hoe je online veiliger wordt en cybercriminelen buiten de deur houdt. "Met de juiste trucjes houd je 90 procent simpel tegen."
Zo staat Gaartman voor een groep cursisten in het hoofdkantoor van De Nederlandse Bank in Amsterdam. De DNB organiseert samen met stichting Cybersoek elk kwartaal deze cursus om mensen op een laagdrempelige manier digitaal zelfredzamer te maken zodat ze zich ook beter kunnen beschermen tegen cybercriminelen.
Bas wil 'bijdrage leveren'
In zijn werk bij de bank komt Gaartman schrijnende verhalen tegen van mensen die slachtoffer worden van cybercrime. "Dat doet wat met je en dan wil je proberen daar mensen weg te houden", vertelt hij. "Ik denk dat we als maatschappij allemaal een bijdrage moeten leveren aan een betere wereld."
Mensen worden onzeker, raken dingen kwijt en krijgen grote problemen.bankmedewerker Bas Gaartman over de gevolgen van cybercrime
Opgelicht worden heeft enorme impact voor mensen, ziet hij. "Nog los van of ze het geld terugkrijgen: mensen worden onzeker, raken dingen kwijt en krijgen grote problemen." Door de training hoopt hij dat mensen op een laagdrempelige manier ervaringen uitwisselen waardoor ze scherper en bewuster worden van wat er speelt en welke risico's er zijn.
Helpen met trucjes
"Iedereen kan het overkomen, schaam je niet als het gebeurt", drukt Gaartman de mensen bij de op de cursus op het hart. Hij richt zich tijdens de cursus specifiek op phishing. "Omdat dat toch het meest voorkomende is, naast helpdeskfraude en neptelefoontjes."
In de training wil de bankmedewerker 'handvatten bieden' om mensen scherper te laten kijken naar wat ze zelf kunnen doen om niet in de val van oplichters te trappen. "En als ze deze trucjes meenemen dan durf ik te stellen dat ze dan 90 procent heel simpel kunnen tegenhouden."
'Bij iedereen valt wat te halen'
30 tot 40 procent van de cursisten heeft weleens een neptelefoontje gehad, schat Gaartman in. "Dat komt steeds vaker voor, helemaal met de AI-hoos." Kunstmatige intelligentie maakt frauderen eenvoudiger én geloofwaardiger. Mensen denken vaak dat ze er niet in trappen. "Dat is hetzelfde als mensen zeggen: bij mij is niets te halen." Maar bij iedereen is wat te halen, benadrukt hij. "Alleen is niet iedereen zich hiervan bewust."
Er zijn cursisten die bijvoorbeeld overal op het internet dezelfde wachtwoorden gebruiken. "Als je dat vertaalt naar de gewone wereld: daar heb je voor elke deur een andere sleutel en ga je niet de deur uit zonder de deur op slot te doen." Volgens hem beseffen veel mensen niet dat het in de digitale wereld ook zo werkt: "Maar met de training laten we dat vallen en dan valt de 'oh ja'."
Mailtje 'van de overheid'
Zijn belangrijkste tips? "Alles wat te mooi om waar lijkt te zijn, is het vaak ook." Toch trappen mensen weleens in de valstrikken van cybercriminelen. Een voorbeeld dat Gaartman in de cursus gebruikt, is de Belastingdienst die zogenaamd mailt dat je geld krijgt. "Dat als je je DigiD-gegevens zou mailen, je 3.500 euro krijgt. Dat klinkt aantrekkelijk, maar veel te mooi om waar te zijn."
Een andere truc waar oplichters gebruik van maken, is dat ze doen alsof ze namens een overheidsinstelling mailen. "Het zijn vaak partijen waar slachtoffers bang voor zijn of naar opkijken: een mailtje van de overheid voelt voor veel mensen indringend terwijl dat vaak niet zo is. Daar wordt vaak misbruik van gemaakt." Zijn advies? Check de afzender, dus van welke website het komt. En zit er druk achter of wordt er gevraagd om gegevens of geld, dan weet je zeker dat het niet klopt.