FIFA-plan voor verkoop WK-rechten wekt woede, toch kan Europa weinig doen
De finale van het WK voetbal is pas net gespeeld, maar er is alweer een nieuwe rel rondom voetbalbond FIFA. Een plan om de rechten van het volgende WK te verkopen, stuit op veel weerstand. Vooral vanuit Europa, maar het is de vraag of dat wat uithaalt.
De woede is groot bij Europese voetbalbond UEFA. Volgens verschillende Britse media is er een spoedvergadering belegd waarbij zelfs een boycot van het komende WK zou worden besproken. De reden is het nieuwe plan van FIFA-voorzitter Gianni Infantino om aandelen van het komende WK te verkopen aan investeerders.
Miljarden stromen binnen
Om dit allemaal te regelen moet een nieuwe dochteronderneming worden opgericht: FIFA Forward Enterprise (FFE). Hierin worden de commerciële rechten van het WK ondergebracht. De wereldvoetbalbond blijft zelf grootaandeelhouder, maar andere partijen kunnen aandelen kopen. De naar verwachting 20 miljard die hiermee binnenstroomt, zal deels naar de voetbalbonden gaan.
Via het al bestaande FIFA Fast Forward Programme wordt op dit moment jaarlijks 8 miljoen dollar aan elk van de 211 landen gegeven die lid zijn van de wereldvoetbalbond. Dit zou worden verhoogd naar 20 miljoen dollar en in de toekomst zelfs nog meer worden.
De ziel van het voetbal
Je zou denken dat de voetbalbonden alleen maar blij zijn met meer geld, wat is dan het probleem? In een zeldzaam hard statement haalde de Europese bond UEFA uit naar de FIFA. De bond schrijft onder andere dat er een grens wordt overschreden die nooit overschreden zou moeten worden. "De ziel en het toezicht op voetbal zijn geen handelswaar, zeker als niet transparant is wie ervan profiteert. Niemand is de eigenaar van voetbal. Het is niet aan de FIFA om het te verkopen."
Ook andere bonden, zoals de CONCACAF uit Noord- en Centraal Amerika, hadden kritiek, maar dat ging er vooral over dat voorzitter Infantino dit op eigen houtje heeft gedaan. "Infantino heeft de bestuursraad van de FIFA compleet genegeerd in het voorstel", zegt sporthistoricus Paul Reef. "En ook bij het jaarlijkse FIFA-congres, vlak voor het WK mannenvoetbal, heeft hij hier niet over ingelicht."
Deals met familie Trump
"Wat deze constructie van de FIFA Forward Enterprise extra lastig maakt, is dat onduidelijk is hoe dit gecontroleerd gaat worden", gaat Reef verder. "Het is dus ook onduidelijk in hoeverre de FIFA-president of FIFA-leiding hier zelf mogelijk profijt van kunnen hebben."
De Britse krant The Times onthulde al dat Infantino met mensen uit de directe omgeving van de Amerikaanse president Trump heeft gesproken over het plan. Een van de grote investeerders wordt Joshua Kushner, de broer van Trumps schoonzoon Jared Kushner. Dit is inmiddels ook door de FIFA bevestigd.
Tegen het zere been
Na een WK vol ophef over het gedrag van Infantino en Trump is dit alles tegen het zere been van Europa. Toch is het de vraag hoeveel de Europese voetbalbond hieraan kan doen. "Ik denk dat je wel een scheiding moet maken tussen ophef in Europa en de rest van de wereld", zegt Reef. "Natuurlijk hebben ook andere continentale bonden hierop kritisch gereageerd, maar geen enkele zo kritische als UEFA."
In Europa is er volgens de sporthistoricus echt een schrikbeeld van de FIFA als organisatie die alles doet voor commercieel gewin. Ook als hiermee de ziel van het voetbal wordt verkocht. In veel andere delen van de wereld wordt er vooral gezien dat de FIFA de laatste jaren steeds meer geld opbrengt. "En daar speelt Infantino ook op in."
Gelijk stemrecht
Binnen de FIFA hebben alle 211 landen evenveel stemrecht en daar weet Infantino handig gebruik van te maken. In Europa liggen veel grote voetballanden, die ook tijdens het WK ver kwamen, toch vertegenwoordigt het continent maar een kwart van alle stemmen. Juist bij kleinere landen heeft de FIFA-voorzitter zich de afgelopen jaren populair gemaakt, bijvoorbeeld door het WK uit te breiden en meer geld naar kleinere bonden te sturen. En de stemmen van die landen tellen even zwaar.
De UEFA heeft volgens Reef een paar opties, maar allemaal zullen ze ook in Europa pijn doen. "Een nucleaire optie is een boycot van het WK mannen- en vrouwenvoetbal. Dat lijkt mij toch redelijk onrealistisch, omdat er ook ontzettend veel financiële belangen samenhangen met deelname aan een WK." Hij verwacht niet dat alle voetbalbonden willen afzien van de inkomsten van het grootste voetbaltoernooi van de wereld.
Andere opties
Een andere optie is volgens Reef om steun tegen het plan te vergaren bij Europese clubs, maar ook Europese regeringen. "En die steun probeert de UEFA nu al te vergaren", zegt hij. Daarmee zou externe druk kunnen worden uitgeoefend.
"Een andere optie is om via procedures binnen de FIFA dit aan te kaarten. Dat via de FIFA Bestuursraad of het FIFA-congres wordt gezegd: 'Wij zijn hier tegen en we zouden eventueel zelfs een klacht of een afzettingsprocedure willen starten.'" Maar ook dat is onrealistisch, omdat de UEFA een minderheid heeft. "Dus de speelruimte van de UEFA is beperkt in dat opzicht."