WK laat nieuwe koers voetbalbond FIFA zien: 'Geld en politiek steeds belangrijker'
"Het grootste sociale en culturele evenement dat de mensheid ooit heeft meegemaakt", zo omschrijft FIFA-baas Gianni Infantino het afgelopen WK. Hij hoopte het imago van zijn voetbalbond dit toernooi op te poetsen, maar het is de vraag of dat is gelukt.
Zelf is de president van wereldvoetbalbond FIFA Gianni Infantino in ieder geval heel tevreden over het verloop van het wereldkampioenschap voetbal. Dit weekend worden er nog twee wedstrijden gespeeld, maar vandaag noemde hij het al 'het beste WK aller tijden'. "Alle verwachtingen zijn overtroffen", voegde hij er nog aan toe. Maar wie kritischer kijkt, ziet ook een WK met veel controverses.
Spelers geweigerd
"Wat historisch gezien echt ongekend is, is dat de VS heel veel fans, maar ook spelers aan de grens hebben geweigerd of onderzocht. Ook een topscheidsrechter", zegt sporthistoricus Paul Reef. "Normaal gesproken dwingt de FIFA dat een gastland fans en spelers toelaat." Maar Amerika is niet zomaar een gastland, het is het machtigste land ter wereld. En dat heeft de Amerikaanse president Trump een aantal keer ingezet, ziet Reef.
Hij doelt op de weigering om het Iraanse team in Amerika te laten overnachten, maar ook de inmenging van Trump die vermoedelijk leidde tot het terugdraaien van een rode kaart van een Amerikaanse speler. "Normaal gesproken legt de FIFA allerlei sportieve regels op, ook rond schorsingen", zegt Reef. "Ook daar lijkt de FIFA zich minder neutraal in op te stellen."
Heel veel winst
Maar de wereldvoetbalbond heeft niet alleen zijn oren laten hangen naar de Amerikaanse president, zegt Reef. "Op sommige punten gaf de FIFA toe aan Trump, maar ze werkten ook samen in het maximaliseren van winst." Met gokreclame in het stadion, hydration breaks, dure kaartjes en een toernooi met veel meer wedstrijden, is er op allerlei manieren extra geld binnengehaald.
De FIFA gaat een dubbel zo hoge omzet draaien van over de 10 miljard dollar.Sporthistoricus Paul Reef
"En dat heeft er ook toegeleid dat de FIFA een dubbel zo hoge omzet gaat draaien van over de 10 miljard dollar." Volgens Reef is het binnenhalen van meer geld ook steeds meer een doel geworden van de FIFA. Niet alleen door het toernooi groter te maken, maar ook door op nieuwe manieren geld binnen te halen.
Imago FIFA
Toen Gianni Infantino aantrad, begaf het imago van de FIFA zich op een dieptepunt. Niet lang ervoor waren verschillende kopstukken van de voetbalbond opgepakt en aangeklaagd wegens corruptie. Ook FIFA-president Sepp Blatter werd strafrechtelijk onderzocht en geschorst. Infantino presenteerde zichzelf als een leider die schoon schip zou gaan maken en corruptie zou uitbannen.
"We zien eigenlijk het tegenovergestelde", zegt Reef. "De schaalvergroting van het WK mannenvoetbal en de grote rol van de commercie gaat ook hand in hand met minder onafhankelijk toezicht op de FIFA en steeds grotere oncontroleerbare geldstromen."
Nieuwe richting
Volgens de sporthistoricus roept dit WK wel wat vraagtekens op over die kant die FIFA opgaat. "Het WK voetbal reflecteert de wereldwijde machtsverhoudingen en steeds meer landen proberen voetbal politiek te gebruiken", zegt Reef. "De verwachting is dat het steeds politieker zal worden. En anders dan vroeger lijkt het er ook op dat de FIFA zich steeds minder neutraal daarin opstelt."
Als dit WK iets heeft laten zien, is het dat Infantino een heel eind wil meebewegen met het gastland van het toernooi. Volgens Reef is het te verwachten dat dit in de toekomst vaker zal gebeuren. "De commerciële en politieke belangen worden alleen maar groter."