Europa gaat noodvoorraden diesel aanspreken om de hoge brandstofprijzen te drukken. Dit gebeurt na een dreigement van president Donald Trump. Is het een verstandige keuze? "Als we het onderliggende probleem niet oplossen, zijn we zo terug bij af."
Trump dreigde de export van Amerikaanse diesel stop te zetten als Europa zijn voorraden niet zou vrijgeven. Europa gaat dat nu dus ook doen. Nederland brengt als onderdeel van het plan 753.000 vaten diesel en olie op de markt.
2 tot 5 procent prijsdaling
Dat klinkt misschien als veel, maar met dat aantal vul je nog niet één gemiddelde olietanker. Tegelijkertijd geven andere landen meer vrij. Bijvoorbeeld Duitsland en Frankrijk hebben in Europa de grootste dieselvoorraden. Zal dit inderdaad de prijs van diesel laten zakken?
Volgens energie-expert Lucia van Geuns van HCSS was het effect van de aankondiging direct te zien: "Je merkt op de internationale markt, waar de handel plaatsvindt, dat de prijzen al enigszins zijn verlaagd. En dan praat je over tussen de 2 en 5 procent." Aan de pomp kan het nog even duren tot dat merkbaar is.
G7-landen
Toch is het vrijgeven van de vaten een opvallende stap, want onze noodvoorraden zijn vooral bedoeld voor een tekort. Daar is in Europa nu nog geen sprake van, al is de dieselmarkt wel krap en zijn de prijzen hoog.
Zou er een Amerikaans exportverbod komen, dan zou de dieselprijs nog verder worden opgedreven. Is Europa daarmee gezwicht voor de druk? Daar lijkt het, ondanks alles, niet op. Europa kondigde het vrijgeven aan als onderdeel van een plan van de G7-landen. Afgelopen maart lieten die al weten dat 400 miljoen olievaten uit strategische reserves op de markt zouden komen.
Trump tevreden?
De aankondiging nu lijkt dus een versnelling van dat bestaande plan. "Het is uiteindelijk een compromis en daar is Trump tevreden mee", denkt Van Geuns.
De Amerikaanse politiek speelde ook een rol in Trumps dreigement. De midterms komen eraan en Trump heeft er belang bij dat de dieselprijs daalt. In de peilingen staan de Republikeinen er namelijk niet goed voor.
Oplossing is tijdelijk
Toch is de oplossing voor de dieselprijzen tijdelijk. "Als de oorzaak voor die krapte op de markt niet is weggenomen,", vertelt Van Geuns, doelend op conflicten in het Midden-Oosten en Oekraïne, "dan komen de problemen over een aantal maanden gewoon weer terug." Er kan dan zelfs een tekort ontstaan, omdat er minder reserves over zijn om nieuwe problemen op te vangen.
Dat legt volgens Van Geuns een breder probleem bloot: Europa is afhankelijk geworden van de import van diesel. "In de afgelopen 15 jaar is een aantal raffinaderijen gesloten in verband met duurzaamheidsregels. Oftewel: wij maken niet meer onze eigen diesel voor heel Europa." Juist daarom zou een Amerikaans exportverbod voor grote problemen zorgen.
Enorm afhankelijk
En waar diesel bij personenauto's snel verdwijnt, voor veel andere toepassingen geldt dat zeker niet. Diesel wordt in Europa onder andere gebruikt voor vrachtwagens, landbouwapparatuur en verwarming. Op korte termijn is die afhankelijkheid volgens Van Geuns moeilijk op te lossen.
Op de middellange termijn zou Europa volgens haar vooral de energietransitie verder kunnen versnellen, maar de huidige situatie blijft daarmee zorgelijk. "Onze afhankelijkheid van het importeren van olieproducten, maar ook gas, is enorm. En dat maakt ons enorm kwetsbaar. Dat maakt de economie kwetsbaar."