Drugsmarketing steeds normaler: dealers versturen 'sms-bommen' tijdens festivals als ADE

'Are you ready for ADE? We are', leest een van de sms-bommen die een dealer deze week verstuurde naar 'klanten'. Het evenement, dat door sommigen gekscherend ook wel het 'Amsterdam Drugs Event' genoemd, is voor drugsdealers de perfecte gelegenheid om goed te verdienen. Al langer wordt deze groep steeds maar creatiever en gedurfder in hun marketing. Verslavingsdeskundigen maken zich zorgen.

Drugs op het menu

Niet altijd tijdens ADE, maar bijvoorbeeld ook rond Koningsdag, Pride en met oud en nieuw versturen dealers dit soort berichten waarin deals en menukaarten met drugs worden gedeeld. De berichten, gericht aan eerdere 'klanten', kunnen volgens preventiemedewerker Alex van Dongen van verslavingskliniek Novadic-Kentron de drempel om weer te gebruiken verlagen.

Hij maakt zich zorgen. "Ik zie in de praktijk dat mensen willen stoppen, maar continu berichten krijgen van de laatste aanbiedingen. En dan worden ze daar iedere keer weer opnieuw in de verleiding gebracht. Dat is natuurlijk heel lastig als je wil stoppen."

Dealers zoeken gebruikers

Het nummer blokkeren helpt niet altijd, omdat de dealers vaak snel van nummer verwisselen en zo de klant opnieuw kunnen bereiken. Van Dongen vertelt: "Mijn advies is vaak: neem een nieuw telefoonnummer. Maar dat is ook vaak niet zo makkelijk, omdat er weer allerlei dingen aan hun telefoon zijn gekoppeld."

Ook Janne van Waveren is bekend met deze vorm van drugsmarketing. Ze is actief bij stichting 'Waar Trek Jij De Lijn', dat zich inzet voor meer bewustwording rond de gevolgen van drugsgebruik onder jongeren. "Wat ik vooral opvallend vind, is dat drugs nu niet meer alleen op initiatief van de gebruiker beschikbaar worden gesteld, maar dat dealers echt actief de gebruiker opzoeken", zegt ze.

Normaliserende werking

Volgens Van Waveren kunnen de sms'jes een normaliserende werking hebben. "Het is eigenlijk bijna alsof drugs een soort consumentenproduct worden en op een normale commerciële markt worden verhandeld. Terwijl ik wel vind dat we ons echt bewust moeten blijven van het feit dat het een illegale markt is met grote, ingrijpende gevolgen."

Het is niet gek om te bedenken dat jongeren hiermee in aanraking komen, vooral rondom een evenement als ADE, zegt ze. "Als ik om mij heen mensen hoor, dan zie ik dat studenten en jongvolwassenen eigenlijk waar in Nederland dan ook, binnen één of twee telefoontjes een drugsdealer kunnen bereiken."

Aanbod en vraag

Drugs kopen is tegenwoordig zo simpel, dat ze het vergelijkt met een maaltijd bestellen vanaf de bank: "Als je op diezelfde bank ligt en je kan een drugsdealer bereiken om iemand naar je huis te laten komen. En als die het dan ook nog bij jou komt afleveren, dan denk ik dat de drempel wel is verlaagd."

Maar als het zo simpel is en het vaak wordt gedaan, is het dan niet ook gewoon een kwestie van vraag en aanbod? Volgens Van Dongen snijdt dat mes aan twee kanten. "Als mensen meer in de verleiding worden gebracht, dan gaan ze ook makkelijker gebruiken. Ik bedoel,: vraag bepaalt aanbod, maar aanbod bepaalt ook vraag." Als mensen drugs makkelijk kunnen krijgen, gaan ze het eerder gebruiken volgens haar.

'Heb ik een middeltje voor'

Zo bieden de dealers een breed menu met verschillende soorten drugs aan om andere middelen onder de aandacht te brengen, zegt Van Dongen. "Wat je soms weleens ziet: iemand bestelt via de dealer bijvoorbeeld xtc en dan komt de dealer met zijn scooter aan en die geeft het product."

Maar daar blijft het niet altijd bij. "Want dan zegt de dealer: 'Als je dit gebruikt, dan word je misschien erg depressief de volgende dag, daar heb ik een middeltje voor.' En zo kunnen meerdere middelen aangesmeerd worden."

Meeste mensen gebruiken niet

Volgens het Trimbos Instituut nam het drugsgebruik de afgelopen 10 jaar toe: in 2015 gebruikte 4,1 procent van de volwassenen illegale drugs, in 2025 steeg dat naar 6,4 procent. Opvallend is dat dat percentage vooral hoog ligt onder jongeren: 10,2 procent van de Nederlanders tussen de 15 en 35 jaar gebruikte in 2024 minstens één keer de partydrugs xtc of MDMA. Nederland is daarmee de koploper op het continent.

Toch is belangrijk om te benadrukken: veruit de meeste mensen gebruiken geen drugs. Daarom zegt preventiemedewerker Alex van Dongen: "Het probleem is ook nog eens zo: als mensen denken dat iedereen drugs gebruikt, dan is de stap om zelf ook een keer te gaan proberen, ook eigenlijk kleiner."

Bewustzijn

"Wij houden continu in ons achterhoofd dat wij willen voorkomen dat wij het drugsgebruik juist normaliseren", zegt ook Van Waveren. Toch vindt ze het nodig zich erover uit te spreken rond evenementen als ADE. "Ik denk dat de vraag: 'wat ga je gebruiken?' vaker wordt gesteld, dan 'ga je überhaupt gebruiken?' En dat is wel een zorgwekkende ontwikkeling."

Volgens haar moet er beter worden ingezet op informatievoorziening. "Wij willen dat mensen zelf een weloverwogen keuze kunnen maken over hun drugsgebruik. En dat zij op de hoogte zijn van de ingrijpende gevolgen. En in ieder geval er bewust over gaan nadenken en niet zomaar de groep volgen."

Moeilijk ingrijpen

Het is een 'doorn in het oog', zegt minister van Justitie en Veiligheid David van Weel. Hij reageert dat het 'helaas ontzettend genormaliseerd in Nederland is' en 'dat gaat door alle lagen van de bevolking heen'.

Aan de marketing via sms-bommen zegt hij niet zoveel aan te kunnen doen. "Iemand heeft een mobiele telefoon, heeft een klantenbestand en stuurt daar sms-bommen heen. Dus dat is moeilijk om op in te grijpen. Wat we uiteindelijk natuurlijk willen is dat de mensen die die sms-jes ontvangen zich beseffen dat wat ze doen illegaal is. En ook slecht voor de gezondheid en niet alleen dat, maar ook bijdraagt aan de ondermijnende criminaliteit in Nederland."