Donald Trump niet eerste Amerikaanse president die Groenland wil kopen: 'Truman bood 100 miljoen aan goudstaven'
"Ik zal geen geweld gebruiken om Groenland te verkrijgen." Het was de meest opvallende uitspraak van Donald Trump op het World Economic Forum. Hij wil het gebied het liefst kopen. Daarin is hij niet uniek: dit gebeurde in de geschiedenis al vaker.
"Toen de Verenigde Staten in 1867 Alaska kocht van Rusland, wilden ze eigenlijk ook Groenland en IJsland van Denemarken kopen. Maar ja, dat is toen dus niet gelukt", vertelt historicus en Amerika-kenner Willem Post. Het bod destijds: 5,5 miljoen dollar voor Groenland én IJsland. De Denen weigerden.
Louisiana gekocht van Frankrijk
Het aankopen van land was in die tijd geen ongebruikelijk verschijnsel. Sterker nog: de Amerikanen deden het volop. Het begon in 1803, toen ze de staat Louisiana (en nog flink wat ander gebied) overkochten van Frankrijk.
Amerikanist Manon Portos-Minetti van de Universiteit Leiden ziet dat als het begin van het zogenaamde imperialistische denken in de Verenigde Staten. "Dat is eigenlijk de grootste landaankoop in de geschiedenis van de VS. Sindsdien komen er ook onder politici steeds meer ideeën op om land aan te kopen of in te nemen."
100 miljoen aan goud
In de Tweede Wereldoorlog riep Denemarken de hulp van de Verenigde Staten in om Groenland te verdedigen tegen de nazi's. Dat lukte, en na afloop werd Groenland weer teruggegeven aan de Denen. Maar in 1946 werd er nogmaals een flink bod gedaan. "De Verenigde Staten dachten: we willen niet dat er nazi's zo dichtbij ons kunnen komen, en we willen meer controle over de zeeën en het luchtruim om ons heen", zegt Portos-Minetti.
En dus kwamen de Amerikanen met een vernieuwd bod, vult Post aan. "President Truman wilde het kopen voor 100 miljoen dollar aan goudstaven." De Denen weigerden het bod. Ter vergelijking: dat bedrag zou nu, als je de inflatie meeneemt, zo'n 1,8 miljard dollar waard zijn.
Zakenman Trump
Al eerder, in 1917, kocht Amerika de Maagdeneilanden van Denemarken. "Amerika heeft nu een koopman als president, die kent wat dat betreft de geschiedenis wel en dat kopen zit natuurlijk in zijn bloed als projectontwikkelaar. Dat is best wel pikant, vooral gezien de huidige actualiteit", zegt Post.
De hernieuwde interesse voor Groenland vanuit Amerika is dus niet verrassend, als je naar de geschiedenis kijkt.
Traditie van kopen
Historicus en Amerika-kenner Post: "Zeker nu er op Groenland ook mineralen en aardmetalen zijn ontdekt, waaronder de meest belangrijke, is het gebied weer aantrekkelijk." Groenland kent zelfs de grootste onontgonnen voorraad aan die zeldzame stoffen ter wereld. Het gaat onder andere om neodymium (een metaal dat wordt gebruikt voor windmolens en elektrische auto's) en uranium.
Er is volgens Post een hele traditie - zeker in de Amerikaanse geschiedenis - van het kopen of het in ieder geval proberen te kopen van grondgebied. "Je kunt gerust zeggen dat het grootste gedeelte van Amerika gekocht is, als je alles bij elkaar optelt. Er is een hele geschiedenis van proberen te kopen van grondgebied en dat is voor een belangrijk deel ook gelukt om in Trumps woorden te blijven: 'to make America great again'."