De pest was toch verdwenen? In deze delen van de wereld komt de ziekte nog voor
In Rusland is een vrouw van 28 mogelijk gestorven aan de pest. De meeste mensen associeren deze ziekte met de middeleeuwen, maar het komt nog steeds voor. In het verleden stierven miljoenen eraan, maar het gevaar is tegenwoordig een stuk kleiner.
In Nederland kennen we de pest vooral uit geschiedenisboekjes, waarin het de onheilspellende bijnaam 'de zwarte dood' heeft. In de 14e eeuw zorgde de ziekte wereldwijd voor tientallen miljoenen doden en in Europa stierf ongeveer een derde van de bevolking eraan. Het bericht dat een Russische medewerker van een antipestinstituut mogelijk is gestorven aan de ziekte was daarom groot nieuws.
Gebroken reageerbuis
De onafhankelijke Russische krant Moscow Times meldt dat de vrouw is gestorven aan de ziekte nadat ze een reageerbuisje had gebroken tijdens onderzoek. Naar aanleiding daarvan zijn 200 andere medewerkers in quarantaine geplaatst.
Lokale Russische autoriteiten ontkennen overigens dat de vrouw aan de pest is overleden. De gouverneur van de stad Irkoetsk zegt dat er geen sporen van de pest zijn aangetroffen bij haar autopsie en dat ze is gestorven aan een longontsteking.
Duizend infecties per jaar
In Rusland komt de pest vaker voor, al zou de 28-jarige vrouw het eerste geval in 10 jaar tijd zijn. En Rusland is niet het enige land waar de pest nog voorkomt, want in verschillende delen van de wereld is het nog altijd aanwezig. Herwig Leirs, bioloog van de Universiteit Antwerpen, zegt dat het om ongeveer duizend infecties per jaar gaat.
"In Centraal-Azië, Zuid-Amerika, Afrika en ook in de VS komt het nog voor." De laatste grote uitbraak was in 2017 in Madagaskar met honderden doden als gevolg. Per jaar sterven er gemiddeld enkele mensen aan de ziekte wereldwijd.
Anders dan de middeleeuwen
Dat klinkt zorgelijk, maar er is een groot verschil met de middeleeuwen: er is nu wel een behandeling, legt Chantal Rovers uit. Zij is hoogleraar uitbraken van infectieziekten aan het Radboudumc. "De ziekte is goed te behandelen met antibiotica." Toch is het goed om waakzaam te zijn bij eventuele besmettingen. "In Rusland lijkt adequaat gereageerd te zijn door 200 van haar contacten in quarantaine te plaatsen."
Het risico op een grote uitbraak was sowieso klein, stelt Leirs. "Dit was een incident zoals ik het begrijp. Dat kan gebeuren, daar zijn ook protocollen voor. Zorgvuldigheid is geboden, maar ik heb geen zorgen hierover."
Knaagdieren
Maar hoe verspreid de pest zich eigenlijk? Ten eerste is het een bacterie en dus geen virus, zoals corona of griep. Pestbacteriën (de Yersinia pestis-bacterie) komen in het wild voor bij wilde knaagdieren, zoals bijvoorbeeld bij prairiehonden. Vlooien die op deze dieren zitten, kunnen het besmette bloed opzuigen. Na een beet van een besmette vlo kan een mens ook besmet raken. "Via die weg komen de meeste infecties voor."
Mocht je besmet raken, dan kun je dat merken aan een griepachtig ziektebeeld met koorts, zegt Rovers. "Bij de builenpest, de soort pest die het meest voorkomt, krijgen mensen meestal heel grote, pijnlijke lymfeklieren in de lies of de oksels."
Longpest
De builenpest kan zich ook verspreiden naar de longen. Je spreekt dan van de longpest. "Deze vorm is veel besmettelijker dan de builenpest. Geïnfecteerde mensen hoesten bloeddruppels op die ingeademd kunnen worden door anderen en daar dan ineens longpest veroorzaken", aldus Leirs.
Bij de vrouw in Rusland zou het om deze vorm zijn gegaan.