Dat Israël status van Nederlandse diplomaten intrekt, is volgens oud-diplomaat 'een escalatie'

Vorige week stelde Nederland een importverbod in voor goederen die komen uit Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Het gaat dan bijvoorbeeld om dadels uit gebieden die door Israëlische kolonisten illegaal, en vaak met geweld, zijn afgepakt van Palestijnen.

Accreditatie bij Israël

In de stad Ramallah zit de Nederlandse vertegenwoordig in de Palestijnse gebieden, een soort ambassade. "Normaal wordt een diplomatieke accreditatie altijd verleend door het gastland waar je verblijft", legt Keller uit. Alleen is Palestina in de praktijk geen zelfstandig land en is Israël verantwoordelijk voor de veiligheid op de Westelijke Jordaanoever.

Daarom vraagt ons land voor ambassadepersoneel een accreditatie bij Israël aan, weet de oud-diplomaat. "Om zo die diplomatieke onschendbaarheid en daarmee ook die veiligheid te krijgen." Je wilt als land niet dat medewerkers bij iedere Israëlische controlepost het risico lopen om opgepakt te worden.

Diplomaten onschendbaar

De onschendbaarheid van diplomaten is volgens hem 'al een hele lange traditie' en het 'basisbeginsel' van de diplomatie. "Het geeft diplomaten veiligheid, waardoor zij ook beter hun werk kunnen doen in het land waarin ze geaccrediteerd zijn", benadrukt hij.

Dat Israël nu als tegenactie de diplomatieke status van Nederlands ambassadepersoneel intrekt, is echt uitzonderlijk, zegt Keller. Hij noemt het een 'disproportioneel zware maatregel', die als een escalatie vanuit Israëlische kant kan worden gezien.

'Spiegelen' als reactie

In de diplomatieke wereld is het namelijk gebruikelijk om 'te spiegelen als je boos bent op elkaar', vertelt Keller. Zet land A een ambassademedewerker van land B uit, dan reageert land B vaak door ook een ambassademedewerker van land A uit te zetten. "Dat is de normale diplomatieke reactie."

"Dus in dit geval kun je zeggen: 'Nederland heeft een economische boycot ingesteld, dan zou het begrijpelijk en proportioneel zijn dat Israël ook handelsmaatregelen treft.'" Bijvoorbeeld door een importverbod op soortgelijke producten uit Nederland in te stellen, legt hij uit.

Is er een plan B?

Dat Israël een stap verder gaat en nu een zwaarder middel inzet, is volgens de oud-diplomaat een escalatie. Hoe moet ons land hierop reageren? "Nederland zou deze actie weer kunnen spiegelen, dus dan gaan wij ook Israëlische diplomaten hun accreditatie ontnemen. Maar ik weet niet of dat gaat gebeuren, want dan zit je dus echt wel in een escalatie."

Keller hoopt - en verwacht stiekem ook - dat Nederland zich heeft voorbereid op een mogelijke tegenreactie van Israël en een plan B heeft. Een oplossing zou volgens hem kunnen zijn dat bij het Palestijnse bestuur een accreditatie wordt aangevraagd. "Of dat er een wijze wordt gevonden om de Palestijnse gebieden op een andere manier te bedienen."

'Niet tegen Israël gericht'

Wat Nederland nu gaat doen, is nog onduidelijk. Minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken zegt 'dit onnodige besluit ten zeerste te betreuren' en heeft na overleg besloten om de ambassadeur van Israël op het matje te roepen. De Nederlandse diplomaten moeten hun accreditatie binnen een week inleveren. Dat betekent overigens niet dat ze ook automatisch het land moeten verlaten.

Berendsen benadrukt dat het Nederlandse importverbod op goederen uit de bezette gebieden 'niet gericht tegen Israël' is, 'maar voortkomt uit de verplichting vanuit het internationaal recht om niet bij te dragen aan een onrechtmatige situatie: de illegale nederzettingen'.