Dader in therapie na de eerste klap: zo pakt Italië huiselijk geweld tegen vrouwen aan

Het zogeheten 'Protocollo Zeus' richt zich op daders van geweld en van stalking. De politie werkt samen met lokale psychologen en instellingen om mannen over wie meldingen van relationeel geweld binnenkomen te overtuigen een 'bewustwordings- en heropvoedingstraject' te volgen.

Te laat

Het traject is vrijwillig - want er is nog geen veroordeling - maar weigert iemand, dan is de straf bij een volgende melding direct hoger. Mario Grassia is politiecommandant in het Zuid-Italiaanse Caserta. Jarenlang maakte hij gevallen van ernstig partnergeweld mee.

"En ik heb ook meerdere keren meegemaakt dat een vrouw uiteindelijk werd vermoord. Al die keren stond ik daar dan op de plaats delict en vroeg ik mijzelf af: waarom kunnen we toch niet eerder ingrijpen, niet meer doen, om dit te voorkomen? Het geweld binnen die relatie was vaak al tijden bekend bij hun omgeving."

Therapie voor dader

De politie kan nu ingrijpen bij de eerste klap die valt. Grassia: "We proberen in een gesprek iemand echt te overtuigen dat het een kans is om zijn gedrag te veranderen."

"En", gaat hij verder, "dat het helaas vaak voorkomt dat het geweld verergert en dat hij er nu nog iets aan zou kunnen doen." De meeste mannen werken mee. Ze worden geplaatst in een individuele therapie of in een groepstherapie.

Probleem ontkennen

Psycholoog Lucia Zarrillo begeleidt zulke trajecten: "Velen komen binnen en ontkennen dat ze een probleem hebben. Die zeggen: 'Zo deed mijn vader het, zo deed mijn moeder het, en zo doen we het in onze familie.'"

Ze legt uit dat de emancipatie in Zuid-Italië laat op gang is gekomen. "De eerste paar keer ben ik vooral bezig met luisteren en ze voorzichtig laten inzien dat een vrouw op geen enkele manier het bezit van een man is en dat bepaald gedrag niet bij een gezonde relatie hoort", vertelt ze.

'Was heel verliefd'

Francesco* volgde tot vorige maand individuele sessies bij Zarrillo. Zijn ex-vriendin, met wie hij al maanden een knipperlichtrelatie had, had aangifte van stalking tegen hem gedaan. "Ik dacht dat ik haar weer terug kon krijgen. Ik ging naar haar huis, stuurde haar bloemen, bleef buiten op haar wachten. Ik was gewoon heel erg verliefd", vertelt hij.

Hij schrok zich rot toen hij gebeld werd over de aangifte en het advies kreeg om via het Zeus-protocol in therapie te gaan. "Ik had niet verwacht dat ze ooit aangifte zou doen."

Besef als doel

Op de vraag of hij spijt heeft van bepaald gedrag, antwoordt hij volmondig 'ja'. "Zij had niet gevraagd om de acties van mij. Ik ben daar wel in doorgeschoten. We hadden een heel ingewikkelde relatie. Het is beter voor ons beiden dat we helemaal geen contact meer hebben."

Zijn psycholoog Zarrilla zegt dat dat besef het doel is van de therapie: "Dat bepaalde acties en gedrag niet door de beugel kunnen. Dat je de ander, de vrouw, als een eigen individu met een eigen leven met eigen keuzes moet zien."

Hoog op de agenda

In Italië staat de aanpak van geweld tegen vrouwen en femicide al jaren hoog op de politieke agenda. Er zijn regeringscampagnes en er is een anti-femicidewet die femicide bestempelt als apart misdrijf, waarvoor de partner een levenslange gevangenis kan krijgen.

Ook andere vormen van geweld tegen vrouwen worden nu zwaarder bestraft en anders behandeld. Zo zijn ook de straffen voor mishandeling - seksueel, fysiek en psychologisch - verzwaard, net als voor stalking en wraakporno. Ook zal het Openbaar Ministerie de slachtoffers die aangifte doen persoonlijk verhoren. Tot nu toe werd dat overgelaten aan de politie.

Cultuurverandering

Zarrillo spreekt dagelijks met verdachten van partnergeweld en hoopt vooral op een cultuurverandering. "Die is echt nodig in Italië, zeker in het zuiden, en dat gaat nou eenmaal langzamer."

"Dit soort wetten helpt zeker, maar ik zit vaak genoeg tegenover mensen die vrouwen als hun bezit zien en zich ook zo gedragen. We moeten investeren in de volgende generaties en het op scholen een onderwerp maken", is zij van mening.

'Liefde gaat vanzelf'

Het aantal gevallen van vrouwenmoord ligt op dit moment in Italië iets lager dan in Nederland, afgezet tegen het aantal inwoners. Het aantal meldingen van vrouwengeweld stijgt juist de afgelopen paar jaar in Italië. Volgens Grassia betekent dat niet dat het vaker voorkomt. "Het zegt vooral iets over de bereidwilligheid van mensen om er melding van te maken, en dat dit maatschappelijk steeds minder wordt geaccepteerd."

Francesco hoopt over een tijdje weer voorzichtig te gaan daten, en dan wel de beste kant van zichzelf laten zien. "Ik wilde hier eerst echt niet naartoe gaan, het leek me onzin. Maar ik weet nu wel beter dat je niet moet aandringen, dat liefde vanzelf moet gaan."

*Francesco is een verzonnen naam. Zijn echte naam is bekend bij de redactie.