Meer dan vijftig pagina's, zo veel bladzijden telt het hoofdlijnenakkoord volgens politiek commentator Joost Vullings. Er kwam gisteravond eindelijk witte rook uit de formatieschoorsteen. Vandaag zetten D66, VVD en CDA de laatste puntjes op de i.
De coalitie wil haar plannen komende vrijdag presenteren, nadat de fracties zich over de inhoud hebben gebogen. Het is nog onzeker of de burger voor die dag al wat over de inhoud te weten krijgt, zegt politiek commentator Vullings vanuit Den Haag: "Ik heb net nog geïnformeerd naar 'strategisch lekken', maar ze willen het echt dichthouden tot aan de presentatie."
Fracties bijpraten
Tot op heden is er inhoudelijk niks gelekt en Vullings verwacht dat dat ook niet gaat gebeuren. Maar, zegt hij: "Het wordt wat lastiger, want de fracties worden nu bijgepraat." Hij legt uit: "Het is namelijk wel zo dat in al die fracties de specialisten betrokken waren bij hun eigen onderwerp."
"Als jij zorgspecialist bent, dan was je betrokken bij de onderhandelingen over de zorg, maar je weet niet wat er op onderwijs is besloten", gaat hij verder. "Tenzij je toevallig met de onderwijsspecialist op één kamer zat, dan kan je het wel gehoord hebben. Mensen weten dus al best wel veel. Die groep wordt nu natuurlijk een stuk groter, want al die fractieleden worden dus geïnformeerd."
Laatste beslissingen
Op dit moment worden de laatste zaken bepaald. "Gisteravond viel het financiële plaatje in elkaar", zegt Vullings. "Er liggen nog wel een paar beslispunten, maar daar hadden ze voldoende vertrouwen in, zo van: 'Ja, daar komen we wel uit, laten we nu naar huis gaan en aan het Nederlandse volk vertellen dat het wel goed komt.' Maar inderdaad, de laatste beslissingen moeten nog worden genomen."
"Daarna wordt op financieel gebied nog even gekeken naar alle tabellen, of het allemaal wel goed staat, de taalfouten moeten eruit worden gehaald, de fracties moeten akkoord gaan. Dat moet nog allemaal plaatsvinden en dan kan het gepresenteerd worden." Dat gebeurt dus aankomende vrijdag.
Waarom 50 pagina's?
Waarom telt het hoofdlijnenakkoord zoveel pagina's? De politiek commentator heeft daar wel een idee bij: "Ik heb gehoord dat het akkoord op sommige onderwerpen heel gedetailleerd is en op andere een stuk minder uitgebreid. Dat komt omdat het een minderheidskabinet is."
"Als we ons verplaatsen in D66 is dat ook logisch", legt hij uit. "Die denken: bij migratie is er een rechtse Kamermeerderheid, dus als we dat een beetje vrij laten dan worden wij eigenlijk als smaldeel D66 gewoon overheerst door de VVD en de rest van de Kamer. Dat willen ze niet, dus daar maken ze echt strakke afspraken over. Zo heeft iedere partij waarschijnlijk wel zo'n onderwerp."
Steun van oppositie moeilijk
Er zijn stevige discussies geweest. "Het deel financiën hadden ze denk ik onderschat, daar zijn harde noten gekraakt." Steun zoeken bij de oppositie wordt ingewikkeld. "Er is niet een soort toverformule. Het wordt eigenlijk gewoon wat het altijd is, het politieke handwerk. Goed contact houden in alle fases van de besluitvorming is belangrijk."
Met de bezuinigingen wordt het ook spannend, denkt Vullings. Daar zijn wel trucs voor, lacht hij: "Dan roep je als coalitie gewoon: 'We gaan 10 miljard bezuinigen op de zorg.' Dan heb je de hele oppositie in de gordijnen en dan eindig je met 5 miljard. Vervolgens is het dan: 'De oppositie heeft 5 miljard eraf gekregen. Dat hebben ze goed gedaan.'"
'Geen politiek gezeik'
"Rob Jetten is blij dat hij premier mag worden, bijzonder als eerste D66'er, maar ook bijzonder omdat het nogal een onrustige tijd is", vat Vullings de reactie van de D66-leider van vanochtend samen. "Er ligt veel verantwoordelijkheid op zijn schouders en hij hoopt 4 jaar te regeren zonder politiek gezeik. Dat waren zijn woorden."
"Hij heeft gisteren een klein borreltje gedronken. Zo blij was die. Henri Bontenbal, dat is toch een ander slag man, heeft één drankje gedronken."