'Clare's Law' moet beschermen tegen partnergeweld, maar volgens deze criminoloog moeten we 'geen wonderen verwachten'

Sinds 2014 kunnen alle Britten bij de politie opvragen of hun partner, of die van iemand uit hun omgeving, een gewelddadig verleden heeft. Clare's Law heet de wet, en die gaat als het aan het kabinet ligt ook ingevoerd worden in Nederland.

Recht om te vragen en te weten

De wet was een reactie op de moord op Clare Wood. De dader, haar ex-vriend, had een geschiedenis van geweld tegen vrouwen. "De wet staat personen toe om informatie op te vragen bij de politie over of een partner of ex-partner een geschiedenis heeft van geweld of misbruik", legt de Britse criminoloog Charlotte Barlow uit.

"Ook kan de politie zelf, proactief, informatie geven aan mensen die een relatie hebben met iemand met zo'n geschiedenis." Het gaat dus om het recht om te vragen en het recht om te weten. Iedereen kan om die informatie vragen.

Geen details

Dat kan gebeuren door 'iemand die een relatie heeft met iemand van wie ze vermoeden dat hij in het verleden gewelddadig is geweest, of een vriend of een familielid van die persoon'. In dit laatste geval krijgt alleen de persoon om wie zij zich zorgen maken de eventueel beschikbare informatie.

De politie geeft alleen door of iemand bekend is om geweld, maar geen details over wat er is gebeurd. En beoordeelt per aanvraag of er informatie gegeven wordt of niet.

Ontsnappingsroute

Barlow, van de Universiteit van Leeds, doet al jaren onderzoek naar Clare's Law en sprak veel slachtoffers die gebruik hebben gemaakt van de wet. Volgens haar is de wet voor slachtoffers ontzettend waardevol. "Als iemand via Clare's Law informatie ontvangt die bevestigt dat zijn partner een gewelddadige geschiedenis heeft, kan het een bevestiging zijn." Ze voelen zich geloofd en gehoord.

Zeker wanneer de relatie nog pril is, is de wet van waarde, denkt Barlow. "Het maakt een vroege ontsnappingsroute uit die relatie mogelijk", legt ze uit. "Iemand is dan nog nog niet in de greep van het misbruik en de controle." Maar juist in het begin is zo'n relatie nog romantisch en geweldig. Hoe langer de relatie, des te moeilijker het is om te vertrekken.

'Vals gevoel van veiligheid'

De wet schrijft voor dat de politie alleen maar hoeft te melden of iemand bekend is bij de politie voor geweld. Dat kan gaan om meldingen en aangiftes. "Er hoeft geen veroordeling te liggen", legt de onderzoeker uit. "Als iemand een aanvraag doet op basis van Clare's Law, doet diegene dat als er zorgen zijn over zijn of haar veiligheid, of die van de kinderen", legt ze uit.

Zo'n 80 procent van de slachtoffers van huiselijk geweld stapt volgens Barlow namelijk niet naar de politie. Als er niets op papier bekend is en het strafblad er niet is, betekent dat niet dat er niets is om je zorgen over te maken. Dat kan een vals gevoel van veiligheid geven. "Dit moet dan ook heel duidelijk aan slachtoffers worden meegedeeld als ze informatie opvragen." Nu gebeurt dat lang niet altijd, zegt Barlow.

Wet 'komt niet tot z'n recht'

Er zijn succesverhalen, weet Barlow ook. "Maar ik denk niet dat het op dit moment volledig tot zijn recht komt. Als het om preventie gaat, denk ik niet dat het doel ooit zal worden bereikt. Maar als het wordt gezien als een hulpmiddel dat slachtoffers en overlevenden kan beschermen, is er potentieel enig succes."

Cruciaal om de wet te doen slagen is dat er goed nagedacht wordt over hoe je de informatie overbrengt. Dat moet gebeuren door hiervoor opgeleide agenten, of door organisaties die gespecialiseerd zijn in huiselijk geweld. "Die door hun kennis en kunde in staat zijn om informatie op een ondersteunende manier te geven."

Lessen voor Nederland

Volgens Barlow is het belangrijk dat vooral gekeken wordt met welk doel je de wet invoert. Uit haar onderzoek blijkt dat het slachtoffers vooral steun geeft. "Het kan een stukje van de puzzel zijn die hen in staat stelt de relatie te verbreken", vertelt ze. "We zien ook veel voorbeelden waarbij de informatie niet de reden was dat ze vertrokken, maar het ze wel de ondersteuning gaf om het te doen."

De criminoloog bepleit realisme. Als iemand informatie heeft gekregen, betekent dat niet dat die persoon zomaar uit de relatie kan stappen. Zo simpel is het niet, zegt ze. Een gewelddadige relatie verbreken is ongelofelijk moeilijk. Er is angst dat het kan escaleren.

Meer nodig dan informatie

"Zorg ervoor dat het goed doordacht is wie de informatie verstrekt, de politie of slachtofferhulp, zorg ervoor dat slachtoffers niet zelf verantwoordelijk worden gehouden om te vertrekken wanneer ze zich niet in staat voelen om dat te doen", somt ze op. "Er is meer nodig dan een vel papier met informatie om te kunnen vertrekken. Informatie moet ook snel én efficiënt worden verstrekt."

Rebecca Jones van de politie in Manchester benadrukt dat een veiligheidsplan cruciaal is om een persoon en of de kinderen in veiligheid te kunnen brengen, naast het verstrekken van de informatie.

'Zal huiselijk geweld niet stoppen'

Voer Clare's Law niet in om huiselijk geweld op te lossen of te voorkomen, waarschuwt Barlow tot slot. "Want de realiteit is, gezien het bewijs in het VK, dat dit niet zal gebeuren."

Als je het aanbiedt als ondersteuning? "Dan is het geweldig. Maar als het wordt gebruikt of geïntroduceerd als een manier om huiselijk geweld te voorkomen of te stoppen: nee, dit zal het probleem niet oplossen."

Vertraging in Den Haag

Hoe en wanneer Clare's Law in Nederland ingevoerd gaat worden, is nog onduidelijk. Afgelopen januari werd een rapport van het WODC gepubliceerd, waar verantwoordelijk minister Van Weel de Kamer nog over moet informeren.

Dat proces heeft vertraging opgelopen door de kabinetswissel.