Bezorgindustie veranderde razendsnel van briefpost naar pakketkluizen, maar 'meer innovatie blijft nodig'

"De laatste 10 jaar is de markt verdubbeld", schetst sectoreconoom Albert Jan Swart van ABN AMRO. "Van ongeveer 300 naar 600 miljoen pakketten per jaar. Er zijn maar weinig markten die zo hard groeien." De oorzaak is volgens de econoom 'natuurlijk' de opkomst van het online bestellen. "Maar door die groei zie je wel allerlei knelpunten optreden omdat het zo stormachtig is."

Personeelstekort

Vooral het tekort aan personeel is groot. "De bevolking vergrijst en het is best zwaar werk. Sommige mensen willen misschien vaker thuiswerken en de pakketbezorger is altijd onderweg in weer en wind, of het nu heet is of koud of stormt of regent", somt hij op. "Ze moeten altijd de deuren langs en niet iedereen wil dat."

Om het beroep aantrekkelijker te maken, zijn de lonen volgens Swart de afgelopen jaren behoorlijk gestegen. "Alleen al de laatste 5 jaar met zo'n 50 procent en dat is meer dan in veel andere sectoren. En dat komt doordat het voor pakketbezorging gewoon moeilijker is om personeel te vinden."

Van post naar pakketten

Een postbezorger die nog wel veel plezier beleeft aan zijn werk, is Ronald Le Blanc. Hij heeft in zijn 38 jaar als bezorger de stormachtige ontwikkeling van zijn vak aan den lijve meegemaakt. "Het is van heel veel post en bijna geen pakketten helemaal omgedraaid na heel veel pakketten en heel weinig post."

Maar het maakt zijn werk niet minder leuk: "Ik had het als postbode goed naar mijn zin, maar ik heb het als pakketbezorger ook naar mijn zin. Het is in principe hetzelfde werk, alleen nu doet mijn rondje met pakketten en anders deed ik het met post."

Pakket in de kluis

Er is dus aan de ene kant de consument die blijft bestellen, maar zijn er minder mensen zoals Ronald om die pakketten uiteindelijk bij hen thuis te krijgen. Dat vraagt om veel innovatie. "Er wordt heel veel geïnvesteerd in pakketkluisjes waar consumenten zelf in de buurt een pakketje kunnen ophalen. En dat netwerk wordt steeds fijnmaziger, dat je niet zo ver hoeft te lopen vanaf je huis naar een pakketpunt."

Want werken met die pakketpunten is de manier om het tekort aan mensen en de loonkosten te beperken. "Dan kan een bezorger in één keer vijftig pakketjes in zo'n pakketwand stoppen in plaats van dat die bezorger vijftig adressen langs moet. Dus dat is veel efficiënter", weet Swart.

Verwende consumenten

De meeste consumenten zijn er volgens Swart niet blij mee: "Nederlandse consumenten zijn best wel verwend, eigenlijk. Ze willen graag hun pakketten aan de deur bezorgd krijgen en zijn over het algemeen niet bereid om het zelf ergens op te halen." Daarom denkt hij dat er misschien ook zelfrijdende karretjes komen die een pakketje zelf op de stoep voor je deur komen zetten.

Daarnaast ziet hij dat steeds meer webwinkels retourkosten introduceren. "Een jaar of 5, 6 geleden was het heel normaal dat je alles maar gratis terugstuurde. Maar het beleid van webwinkels is een stuk aangescherpt. De minimale bestelwaarde is bij veel webwinkels hoger geworden en je moet betalen om een pakket terug te sturen. Op die manier proberen webwinkels consumenten te stimuleren om beter na te denken over of ze het product wel echt willen."

Retouren

Want voor die webwinkels is het ook niet handig als ze te maken krijgen met veel retourzendingen. In plaats van dat ze extra omzet draaien, moeten ze de consument juist terugbetalen. "En ook nog betalen voor én de bezorging én het terugsturen van dat product. Je ziet dat meerdere webwinkels daar erg mee worstelen en geworsteld hebben de afgelopen jaren."

En daarnaast is er natuurlijk de grote stroom van teruggestuurde producten waar zo'n webwinkel iets mee moet. "In het verleden kwam het meer voor dat die producten bijvoorbeeld werden vernietigd of verbrand of gewoon werden afgevoerd als afval. De markt ziet nu zelf ook in dat ze daar iets aan moeten doen. Dus je ziet ook een opkomst van nieuwe dienstverleners die dat soort producten verwerken."

Robots en AI

Ook robotisering en AI spelen steeds een grotere rol in de branche. "Sowieso gebruiken bezorgbedrijven al veel langer voorspellende modellen, zodat ze van tevoren goed weten wat voor vraag er op hen afkomt, hoeveel pakketten ze moeten verwerken."

Verder ziet hij dat distributiecentra ook meer robotiseren. "Doordat robots goedkoper worden en ook daar wordt AI gebruikt. Bijvoorbeeld bij het herkennen van de vorm van een product of hoe groot en zwaar het is. Daardoor kunnen ook meer taken geautomatiseerd worden waar in het verleden heel veel mensen voor nodig waren."