Hun boodschap aan mensen die het water in willen duiken: "Ga hier alsjeblieft niet zwemmen, het is levensgevaarlijk." Dat weten Ante en Rite helaas maar al te goed: een maand geleden gebeurde een verdrinking voor hun ogen, op hun vaste stek langs de Waal bij Ochten.
'Help! Help! Help!'
Beide vrouwen zullen het de rest van hun leven blijven herinneren: een jonge man was met zijn vrienden aan het spelen met een bal, toen hij achteruit in de rivier viel. "Hij kwam in de vaargeul terecht, een diepe geul dicht bij de kant", blikt Rita terug. "We hebben hem zien ondergaan."
"Hij riep nog: 'Help! Help! Help!' Maar het was al te laat", vertelt ze. Pas dagen later werd zijn lichaam teruggevonden in een haven, 30 kilometer verderop. "Dat beeld krijg ik niet meer van mijn netvlies. Het blijft verschrikkelijk."
In Nederland zijn vorig jaar 146 mensen om het leven gekomen door verdrinking, meldt statistiekbureau CBS op basis van voorlopige cijfers over doodsoorzaken. Dat waren er zeven meer dan in 2023. Verkeersongelukken, misdrijven en zelfdodingen vallen hier niet onder.
In de afgelopen 10 jaar waren er gemiddeld 91 dodelijke verdrinkingen per jaar in ons land. Drie kwart hiervan vond plaats in open water, dus in een recreatieplas, rivier of in de zee. Maar ook in bijvoorbeeld een sloot, vijver, kanaal of gracht.
Gevaarlijke stroming
De verdrinking was tijdens de hittegolf van eind juni. Dit noodlottige ongeval staat zeker niet op zich zelf: een week eerder verdronk er ook al een man in de rivier bij het Gelderse dorp. De afgelopen zomermaanden zijn in Nederland zeker zes mensen verdronken in open water.
Het zwemmen in rivieren is dan ook levensgevaarlijk, benadrukt woordvoerder Marcel Kwant van Rijkswaterstaat. "Zelfs geoefende zwemmers kunnen het niet opnemen tegen de stroming", waarschuwt hij. "Die kan je met een enorme kracht naar beneden trekken."
Water ineens kouder
Op die manier worden mensen bijvoorbeeld onder een voorbijvarend schip getrokken. En daar kom je volgens hem vaak niet meer onder vandaan. "Schippers zien je vaak pas te laat. En als je eenmaal onder zo'n schip komt, is ontsnappen vrijwel onmogelijk."
De gevaren zitten niet overigens niet alleen in de stroming, vertelt hij. "Op de rivierbodem liggen vaak fietsen, winkelwagentjes en andere scherpe objecten. En het water is verraderlijk koud onder het oppervlak, dat kan tot kramp leiden en fatale gevolgen hebben."
Persoonlijke missie
Genoeg reden dus om niet in een rivier te duiken, benadrukt Rijkswaterstaat ieder jaar opnieuw. Ante en Rita hebben inmiddels als persoonlijke missie om potentiële zwemmers te waarschuwen. Maar ze zien dagelijks dat hun waarschuwingen in de wind worden geslagen.
"Vooral jongeren en toeristen stappen toch gewoon het water in", vertelt Rita. "Bovendien krijgen we ook nog eens vaak een grote mond terug als we iets zeggen. Ze denken dat ze het allemaal wel aan kunnen."
'Mensen zijn koppig'
De weldoeners proberen aan mensen die willen zwemmen uit te leggen dat je de onderstroming in de rivier niet voelt totdat het te laat is, zegt Ante. "Maar zelfs als we vertellen dat er hier mensen zijn verdronken blijven ze koppig."
Volgens Rijkswaterstaat hebben veel mensen nog altijd geen idee van de risico's. "Zwemmen in rivieren lijkt onschuldig, zeker op warme dagen", zegt woordvoerder Kwant. "Maar mensen onderschatten de kracht van de natuur en dan zit je ineens in de problemen."
Het wordt weer warm en dus nemen mensen duik in rivier: 'Doe het niet, het is levensgevaarlijk' Wettelijk verboden
Wat veel mensen ook niet weten: zwemmen in rivieren en kanalen is verboden in Nederland. "We doen er alles aan om mensen te waarschuwen", zegt hij. "Via borden, campagnes en onze website. Maar niet iedereen leest dat en zeker toeristen missen de informatie vaak."
Het gebrek aan bewustzijn over de gevaren in open water is volgens hem het grootste probleem. "We spreken mensen aan, maar we kunnen niet overal tegelijk zijn. Vooral in de zomer blijft het een enorme uitdaging."
Meer boetes uitdelen?
Hoewel Rijkswaterstaat het aantal verdrinkingen in rivieren ziet toenemen, gelooft woordvoerder Kwant niet dat een strengere aanpak gaat helpen. "Soms denk ik: misschien moeten we strenger handhaven. Maar ik geloof niet dat meer boetes uitdelen het antwoord is."
Uiteindelijk gaat het volgens hem om begrip: mensen moeten snappen waarom het gevaarlijk is om in een rivier te zwemmen. "Kijk, een boete vergeet je misschien, maar een verhaal blijft hangen." En dat laatste proberen Ante en Rita ook tussen de oren van mensen te krijgen.
'Te veel narigheid gezien'
De vrouwen hebben zich er al bij neergelegd dat ze inmiddels een heuse bijnaam hebben gekregen: de 'strandbitches'. Ze snappen dat niet iedereen hun bemoeienis kan waarderen, maar toch blijven ze stug volhouden.
"We blijven er gewoon op afstappen", zegt Rita. "Beter dat ze ons irritant vinden, dan dat we nog eens iemand moeten zien verdrinken. Als we erin slagen het ook maar één keer te voorkomen, dan doen we al goed werk. Want we hebben echt al te veel narigheid gezien."
