Anna's zoon werd online geronseld door criminelen: 'Ik dacht dat ik in een film was beland'

Je kind wordt geronseld door criminelen: het kan iedereen overkomen, óók ouders die goed contact hebben met hun kinderen. Anna kan daar over meepraten, haar zoon pleegde over de grens een misdrijf. Ze probeerde hem via de politie te stoppen, maar dat lukte niet.

Onbehaaglijk gevoel

Het is zaterdagmiddag, 3 uur. Anna* ziet op haar telefoon dat haar zoon vertrekt. Hij blijkt op een heel andere plek te zijn, ver van huis. Ze vertrouwt het niet en probeert contact met hem te krijgen, maar hij reageert niet. Zijn telefoon staat op vliegtuigstand. De locatie die ze ziet, verandert niet meer.

Als moeder heeft Anna op dat moment een onprettig gevoel en belt de politie. Haar zoon is inmiddels uren van huis verwijderd en ze is bang dat hij in gevaar is. Maar de reactie die ze krijgt, stelt haar niet gerust. De politie zegt dat ze er zelf maar naartoe moet gaan. "Ik heb gezegd: er gebeurt iets met mijn kind wat gevaarlijk is. Of er gebeurt iets met anderen, waar mijn kind bij betrokken is."

Signalen

Achteraf herkent Anna de signalen. Haar zoon slaapt op andere tijden, trekt zich steeds meer terug en is moeilijker bereikbaar. Hij zit vaker op zijn kamer, doet minder mee in het gezinsleven en gaat na het eten regelmatig nog naar buiten. Ook worden de gesprekken korter. Zijn telefoon is altijd binnen handbereik, zelfs als hij naar de wc of de badkamer gaat.

Als Anna vraagt wat hij op zijn telefoon doet, krijgt ze de gebruikelijke antwoorden: TikTok kijken, Snapchatten, YouTube bekijken of appen met vrienden. Maar als ze doorvraagt, dan wordt hij boos. "Je krijgt wel een boze reactie als je drie vragen verder stelt. Dan trekt hij zich weer terug in zijn eigen groep", vertelt Anna.

Goed contact

Toch heeft Anna geen reden om te denken dat haar zoon in ernstige problemen zit. Ze hebben goed contact, eten iedere dag samen, staan samen op en ondernemen dingen met elkaar. Kort daarvoor zijn ze nog op vakantie geweest. "Je houdt je kind in de gaten. Je hebt gesprekken met hem. Je hebt gewoon goed contact. Maar dat wil niet zeggen dat kinderen niet heel makkelijk via die apps benaderd kunnen worden."

Sjoerd van Bemmel, woordvoerder van Keerpunt, herkent dit beeld. Keerpunt is een platform dat jongeren die onder druk staan om criminele activiteiten uit te voeren en hun naasten ondersteunt. Jongeren kunnen er anoniem chatten en ouders kunnen er terecht voor advies.

Kwetsbaarheid

Ouders die zich bij het platform melden, komen uit alle lagen van de bevolking. Wel lopen jongeren uit kwetsbare gezinnen en kinderen van gescheiden ouders volgens Van Bemmel een hoger risico. "Maar het kan iedere ouder overkomen. Het is een illusie om te denken dat je altijd toezicht kunt houden op je kind. En zeker online is dat heel lastig."

Criminelen weten volgens hem hoe gevoelig jonge tieners zijn voor een kick, geld en status. "Het is een groep die gemakkelijk te overtuigen is en die je daarna ook onder druk kan zetten op het moment dat ze niet meer willen."

Dader en slachtoffer

Anna is teleurgesteld dat de politie niet in actie kwam toen ze belde. "Ik wist dat óf hij in gevaar was, óf dat andere mensen risico liepen." Uiteindelijk blijkt haar zoon de grens over te zijn gegaan om een woning binnen te dringen en geld en juwelen buit te maken.

Als hij thuiskomt, weet Anna inmiddels wat er is gebeurd. Ze vraagt hem eerlijk te vertellen waar hij is geweest en wat hij heeft gedaan. "Hij is dader voor wat hij uiteindelijk heeft gedaan. Dat kan niet. Maar hij is ook slachtoffer van het feit dat volwassenen gebruikmaken van hem als kind, van zijn onschuld en zijn onwetendheid."

Verantwoordelijkheid

Anna benadrukt dat haar zoon ook zelf verantwoordelijkheid draagt. Aanvankelijk koos hij er zelf voor om mee te gaan met een opdracht die onschuldig leek. Maar de mensen achter het netwerk weten hoe ze jongeren steeds verder de criminaliteit in kunnen trekken.

Volgens Anna speelde ook de aantrekkingskracht van geld en status een rol. Leeftijdgenoten konden spullen kopen die voor haar zoon, met zijn zaterdagbaantje, buiten bereik lagen. "Uiterlijk gezien is het geen onzekere jongen. Vanbinnen wel. Als je vrienden een boot of een scooter kunnen kopen en jij niet, word je toch getriggerd."

In gesprek blijven

Keerpunt-woordvoerder Van Bemmel noemt dure spullen, die een kind niet kan kopen, als een mogelijk signaal. Maar ook gedragsveranderingen kunnen opvallen. "Als je kind eerst veel meer outgoing was, en nu opeens introvert, of juist andersom. Geen zin meer om te sporten, waar je kind eerst wel blij van werd."

Ook een veranderende vriendengroep kan volgens hem een aanwijzing zijn. Toch is het volgens Van Bemmel vooral belangrijk om met je kind in gesprek te blijven. "Voorkomen is heel lastig, maar zorg ervoor dat je verbinding houdt met je kind."

Huidige situatie

Het politieonderzoek naar de zoon van Anna loopt nog. Er zijn foto's en kentekens beschikbaar en de betrokkenen zijn gesignaleerd. Het onderzoek vindt plaats in het buitenland. Daarna zal haar zoon in Nederland worden verhoord en moet duidelijk worden welke juridische gevolgen de zaak krijgt.

Voor Anna betekent dat niet dat alles weer normaal is. Ze houdt haar zoon extra in de gaten. Het vertrouwen moet opnieuw worden opgebouwd. Dat is moeilijk voor haar zoon, maar net zo goed voor haar als moeder. "Het heeft een stukje van onze band kapot gemaakt, en dat vind ik heel pijnlijk."

*Anna is een gefingeerde naam, haar echte naam is bekend bij de redactie.