Piepjonge kinderen steeds vaker door criminelen ingezet voor levensgevaarlijke klussen, ziet ook ex-ronselaar Steven

Deze week werden bewoners in Zaandam opgeschrikt door een grote explosie in hun woonwijk. De ravage was enorm, een volledige gevel werd uit een pand geblazen. Opvallend feit: de politie pakte twee minderjarigen op voor mogelijke betrokkenheid bij de explosie.

Piepjonge verdachten

Dat sluit aan op een trend die al langer zichtbaar is. Want het aantal jongeren tussen 12-17 jaar oud dat verdacht wordt van zware misdrijven, zoals het plaatsen van explosies, is aan een flinke opmars bezig. Vorig jaar ging het om 2.400 van dit soort piepjonge verdachten. Een stijging van 20 procent in vergelijking met de 2 jaar daarvoor.

Maarten Noordzij, landelijk officier Mensenhandel bij het Openbaar Ministerie, ziet deze toename ook. "We maken ons zorgen over het gemak waarmee dit soort jonge kinderen worden geronseld. Dan gaat het bijvoorbeeld om het leggen van explosieven of ze worden ingezet voor het verhandelen van drugs waarbij grof geweld niet wordt geschuwd."

Uitbuiting

Het OM ziet dat zelfs 12-jarigen worden ingehuurd voor dit soort klussen. "De leeftijd wordt echt steeds lager", zegt Noordzij.

Volgens hem gaat hier vaak om een vorm van uitbuiting. "Ze worden misbruikt, zijn kwetsbaar en kunnen onvoldoende de gevolgen van hun handelen overzien. Van die kwetsbaarheid wordt optimaal misbruik gemaakt door deze criminele ronselaars, die vaak zelf volledig buiten schot blijven."

Grof geweld

Steven Kilian (39) weet als geen ander hoe dat ronselen gaat. Op jonge leeftijd werd hij onderdeel van een beruchte plofkraakbende in Utrecht die opereerde in Nederland en Duitsland. Na 8 jaar gevangenisstraf is hij nu 4 maanden op vrije voeten. Het gevoel en de spanning die een plofkraak met zich meebrengt staat hem nog scherp voor de geest.

"Je staat dan voor zo'n pinautomaat en je zet het explosief klaar, om met grof geweld zo snel mogelijk toegang tot zo'n pinautomaat te krijgen", legt hij uit. "Na zo'n ontploffing kom je in een soort slow-motion-film terecht. Je gaat meteen op zoek naar het geld. Want je wilt maar een ding: zo snel mogelijk met de buit ervan door."

Makkelijk te manipuleren

Later in zijn criminele carrière voerde hij deze klussen niet zelf uit, maar huurde hij hiervoor loopjongens in. Hij wist hierbij precies welke jongeren hij kon verleiden om de criminaliteit in te stappen.

"Je zoekt jonge jongens die makkelijk te manipuleren zijn. Ik droeg dan vaak zelf een duur horloge of reed in een dikke wagen. Dan denken die jongens al snel: dat wil ik ook. Ze zijn extreem beïnvloedbaar."

Risico's

Deze onervaren jonge daders lopen naast gevangenisstraf ook vaak het gevaar om gewond te raken bij het uitvoeren van dit soort criminele klussen. "Ik heb echt wel misbruik gemaakt van dit soort jonge gasten", geeft Kilian toe.

"Er is geen ander woord voor. Je zet die jonge gastjes toch in die snelle auto's en je neemt het risico dat ze bij het uitvoeren van zo'n criminele klus kunnen overlijden. Daar heb ik wel echt heel veel spijt van als ik daaraan terug denk."

Schuld bij opdrachtgever

Volgens officier Noordzij schuilt hierin ook het gevaar voor de jonge plegers. "Die ronselaars leggen het risico om gepakt te worden volledig neer bij deze minderjarige kinderen. Daarbij gaat het soms ook om behoorlijke gevaarlijke criminele klussen en het zijn de jongeren, van bijvoorbeeld 14 jaar, die hierbij risico lopen om ernstig letsel op te lopen."

Vaak krijgen ze daarna voor de klus niet het bedrag dat hen is beloofd, vertelt de officier. "Sterker nog, we zien dat deze jongeren vast blijven zitten in het web van hun opdrachtgever. Want als de klus mislukt is, hebben zij een schuld bij hun opdrachtgever en moeten zij opnieuw weer een strafbaar feit plegen. Zo komen ze in een vicieuze cirkel naar beneden terecht."

Dilemma voor justitie

Een groot dilemma voor justitie is of je deze jonge daders als slachtoffer of dader moet zien. Volgens Noordzij moeten ze dit elke keer opnieuw wegen. "Als iemand een ernstig strafbaar feit heeft gepleegd, moet hij of zij zich daar in principe voor verantwoorden, maar als deze persoon onder druk is gezet of als er ernstig misbruik wordt gemaakt van iemands jonge leeftijd, dan moet het OM soms afzien van vervolging."

"Vaak weten ze van tevoren niet wat ze moeten doen", gaat de officier verder over de jongeren. "Een 14-jarige is echt niet in staat 'nee' te zeggen tegen een volwassene als die een jerrycan met benzine krijgt om brand te stichten."

Wakker schudden

Kilian moest uiteindelijk een lange gevangenisstraf uitzitten. Nu hij vrij is, heeft hij een nieuwe missie in het leven. Hij wil jongeren waarschuwen voor de keerzijde van de criminaliteit en heeft hier een boek over geschreven. "Ik hoop jongeren te bereiken en hierbij vooral te bereiken dat ze niet verblind raken door het snelle leven."

"Ik had in die tijd ook echt een mentor kunnen gebruiken", gaat hij verder. "Iemand die mij wakker had geschud. Dan had een hoop ellende voorkomen kunnen worden."