Amerikaanse toeristen gewaarschuwd voor aanslagen in Nederland: 'Een oproep tot waakzaamheid'
Na drie aanslagen in 3 dagen tijd roept de Amerikaanse ambassade hun landgenoten in Nederland op alert te zijn op aanslagen. "De waarschuwing jaagt me de stuipen op het lijf, maar ik wil niet dat het me ervan weerhoudt om te leven."
Amerikaanse toeristen in Amsterdam ontvingen de boodschap tot waakzaamheid allemaal op hun telefoon. Sommigen maken zich er zorgen over, vertellen ze op straat aan EenVandaag. "De waarschuwing jaagt me de stuipen op het lijf, maar ik wil niet dat het me ervan weerhoudt om te leven en van andere culturen te genieten."
'Voel me nergens veilig als Joodse'
De ambassade adviseert demonstraties te vermijden, alert te zijn bij grote massa's mensen en een 'low profile' te houden. Een Amerikaanse vertelt zich nergens echt veilig te voelen. "Als Joodse denk ik dat Nederland in het bijzonder veel antisemitisme ervaart." Door met mensen in gesprek te blijven gaan, voelt ze zich prettiger.
Een andere Amerikaan vertelt dat zijn vrouw haar ketting met een Davidster - een Joods symbool - heeft afgedaan. "Omdat ze geen doelwit wilde zijn." Hoewel er zorgen zijn, nuanceert hij die ook. "Overal ter wereld zijn incidenten geweest. Ik ga niet binnen blijven zitten, ik laat de terroristen niet winnen."
Oproep tot waakzaamheid
"Het is echt een oproep tot waakzaamheid", legt Roy Hofkamp uit over de boodschap van de ambassade. Hofkamp werkt als onderzoeker bewaken en beveiligen aan de Universiteit Leiden. Zo'n boodschap tot alertheid versturen de Amerikanen volgens hem wel vaker. "Ook in 2018 toen twee Amerikanen werden aangevallen op Amsterdam Centraal."
Het bericht van de ambassade van de Verenigde Staten volgt na drie aanslagen in slechts een paar dagen tijd. Bij een Rotterdamse synagoge, een joodse school in Amsterdam en een kantoor van een Amerikaanse bank op de Zuidas waren explosies. 'Gerichte doelen', noemt de onderzoeker het. "Niet op het brede publiek."
Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah
De aanslagen werden opgeëist door een groepering die zich 'Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah' noemt. "Ze hebben het in de filmpjes heel nadrukkelijk over de Verenigde Staten en Israël", vertelt onderzoeker Hofkamp.
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel, zegt dat alles erop wijst dat de verdachten geronseld zijn. "We zagen bij de explosie in Rotterdam dat er een aantal verdachten van Antilliaanse komaf waren, dat versterkt heel erg het beeld dat zij ingehuurd zijn", zegt hij. Het OM verdenkt de vier van terrorisme.
Modus operandi
De mogelijkheid dat Iran betrokken is bij deze aanslag wordt volgens minister Van Weel 'nadrukkelijk ook onderzocht'. Onderzoeker Hofkamp zegt dat het inhuren van criminelen om aanslagen te plegen in de modus operandi van het land past.
"Wat een regime als Iran doet, is niet zelf aanslagen plegen of sabotage uitvoeren, maar door de misdaad", legt Hofkamp uit. "Ze hebben voor een aantal dissidenten moordcommando's ingehuurd." De AIVD zegt dat het regime in Teheran achter een liquidatiepoging in 2024 in Haarlem zit. In 2015 (Almere) en 2017 (Den Haag) werden twee andere Iraniërs, tegenstanders van het regime in Teheran, wel vermoord.
Ruim 100 tips
De explosies vonden plaats ondanks de beveiligingsmaatregelen die er bij de instellingen al van kracht waren. "Door de inzet van de marechaussee - militaire politie - zal het daar voorlopig veilig zijn", verwacht Hofkamp. Alleen is dat volgens hem wel een tijdelijke oplossing. "Dat kun je niet tot lengte in dagen volhouden."
De overheid en de politie hebben een Team Grootschalige Opsporing ingesteld en ook op nationaal niveau wordt samengewerkt. De politie heeft ruim 100 tips binnengekregen over de twee explosies op de Zuidas en de joodse school.