Achteraf betalen verbieden onder de 18? 'Een oplossing tegen schulden, maar niet dé oplossing'

"Dit is een heel goede ontwikkeling", zegt lector en hoogleraar Nadja Jungmann over het plan van de Tweede Kamer. Het gaat nu nog om een wetsvoorstel voor nieuwe regelgeving.

Steeds meer jongeren

Jungmann is lector Schulden en Incasso bij de Hogeschool Utrecht en bijzonder hoogleraar gespecialiseerd in schuldenproblematiek aan de UvA. "Om eerlijk te zijn wachten we hier al een aantal jaar op. Want we zien dat het aantal jongeren dat gebruik maakt van achteraf betalen al een aantal jaren toeneemt."

Volgens Jungmann spelen er ook al langer zorgen over het achterafbetaalgedrag van jongeren. "Als je alleen kijkt naar de groep onder de 18 jaar oud, dan zie je dat in 2024 ongeveer 600.000 betalingen plaatsvonden van rekeningen van kinderen tussen de 13 en 17 jaar."

Al langer zorgen

Met populaire diensten zoals Klarna, Riverty en Billink kunnen jongeren online spullen bestellen die ze pas later hoeven af te rekenen. Het 'buy now, pay later'-principe is aanlokkelijk, maar levert voor sommige jongeren schulden op als ze later toch niet aan de betaling kunnen voldoen.

Ook in de groep 18-plussers vinden veel achterafbetalingen plaats. "Er komt nu eindelijk bescherming en daar was echt al heel lang behoefte aan", vertelt Jungmann.

Europese regelgeving

Naar verwachting zal de leeftijdgrens van 18-plus ingaan vanaf 20 november 2026. "Dat betekent dat vanaf dan jongeren ook gaan merken dat ze zich moeten identificeren en daarmee moeten bewijzen of ze onder of boven de 18 zijn." Eigenlijk gold voor achteraf-betaalapps en -diensten zoals Klarna altijd al een leeftijdgrens, claimen de diensten zelf, maar in de praktijk werd die niet gehandhaafd.

Het aanpakken van de problemen rondom deze diensten duurde lang omdat achteraf betalen buiten Europese consumentenwetgeving viel, legt Jungmann uit. "Er is eigenlijk al een paar jaar een Kamermeerderheid om dit aan te pakken, dat is niet nieuw. Alleen het ingewikkelde was dat de Europese regelgeving geen ruimte gaf om dit in Nederland te regelen. Dus we hebben met smart gewacht op regelgeving die straks in werking treedt."

Deel van de oplossing

Of dit plan voorkomt dat jongeren ooit nog schulden hebben, is te kort door de bocht. "Het is niet dé oplossing, het is één van de oplossingen", zegt hoogleraar Jungmann. "Je ziet dat jongeren opgroeien in een omgeving waarin ze te maken hebben met koop op afbetaling." Maar dat is niet het enige probleem.

"Je ziet daarnaast dat ook veel jongeren online gokken of worden beïnvloed door finfluencers (influencers die een bepaalde leefstijl promoten, red.) op social media." Er moet dus meer gedaan worden dan alleen het stoppen van koop op afbetaling, als het gaat om de financiële gezondheid van jongeren. "Tegelijkertijd is dit wel echt gewoon een hele belangrijke stap", benadrukt Jungmann.

Financiële problemen onder jongeren

Dat jongeren te maken hebben met financiële problemen, is van alle tijden, zegt de hoogleraar. Maar daar plaatst ze wel een kanttekening bij: "We leven wel in een tijdsgewricht waarin volwassen worden ook gewoon heel duur is. Dan is het ook niet zo gek dat er veel jongeren in de problemen komen."

Ze noemt bijvoorbeeld dat 18-plussers vaak een tijdelijk contract krijgen. "En dat ze te maken hebben met dure huisvesting als ze op zichzelf gaan wonen."

Financiële gezondheid

Om financiële gezondheid te stimuleren zijn een aantal dingen nodig volgens haar: het is belangrijk dat jongeren opgroeien in een wereld waar huisvesting betaalbaar is en waarin er voldoende werk beschikbaar is met ook vaste contracten.

"Daarnaast is het van belang dat we kritisch kijken naar al die verleidingen waar jongeren aan worden blootgesteld", zegt Jungmann tot slot.