Aantal economisch daklozen groeit snel, Jaap moest met zoontje in auto slapen: 'Je krijgt geen enkele hulp'

Wie aan een dakloze denkt, denkt vaak al snel aan de man of vrouw met de straatkrant in de hand. Maar ondertussen groeit al jaren een groep daklozen die minder zichtbaar is. De zogenoemde 'economisch' daklozen: mensen die simpelweg door de woningnood en pech op straat belanden.

Geen huis na scheiding

Marcel van de Ven heeft deze groep wél in beeld. Hij was vroeger 'stadsmarinier' in Rotterdam en nu oprichter van Stichting Binnenslapers. Met zijn organisatie zet hij zich specifiek in voor economisch daklozen. "Het is in wezen een totaal nieuwe doelgroep."

"Door de enorme woningnood zie je steeds meer mensen die bijvoorbeeld door een echtscheiding of het aflopen van een tijdelijk huurcontract geen woning kunnen vinden en hierdoor op straat belanden", vertelt hij. En dat zijn er volgens hem veel: "Ik durf te zeggen dat we in Rotterdam alleen al 8.000 tot 9.000 economisch daklozen hebben."

'Mensen zoals jij en ik'

Als je van de een op de andere dag geen huis hebt, kan het snel gaan, legt Van de Ven uit. "Veel mensen denken bij dakloosheid vaak aan mensen die blikjes uit containers halen, die aan drank of drugs verslaafd zijn en forse ggz-problemen hebben. Maar dit zijn gewoon mensen zoals jij en ik."

"Mensen die werken, hun leven op orde hebben en eigenlijk een normaal bestaan hebben", benadrukt hij. "Totdat de bom inslaat en ze geen woning meer hebben. Dan staat hun leven plotseling op z'n kop."

Oordeel van anderen

Zo ging het ook bij Jaap*, die geen huis kon vinden, op straat belandde en uiteindelijk met zijn 5-jarige zoontje in de auto moest slapen. Hij doet zijn verhaal anoniem, ook uit angst voor het oordeel van de buitenwereld.

"Ik heb gewoon een baan, ik breng die kleine naar school. Maar ik heb er totaal geen zin in dat mensen mij op het schoolplein gaan zitten aanstaren", zegt Jaap. Hij denkt dat mensen anders naar hem kijken als ze weten dat hij dakloos is: "Ook al kan ik er echt niks aan doen."

Bij vrienden en familie

Jaap woonde met zijn vrouw in het buitenland, maar toen zij ernstige psychische problemen kreeg keerde hij terug naar Nederland. Eerst alleen, later kwam ook zijn zoontje over. Het lukte hem alleen niet om een woning te vinden.

Eerst kon hij bij vrienden op de bank slapen, later trok hij tijdelijk bij zijn moeder in. "Maar dat was allemaal veel te klein natuurlijk", blikt hij terug. Bovendien woont ze in een seniorenwoning: "Dus daar mocht ik helemaal niet wonen, zeker niet met een kind. "

In de auto slapen

Op een gegeven moment raakten de opties op en belandden Jaap en zijn zoontje letterlijk op straat. "Het Leger des Heils was geen optie, want daar mag je niet met een kind zitten. Dus bleef er nog maar één mogelijkheid over." En zo sliepen ze in zijn auto: ver weg van de stad, geparkeerd langs het water.

Het doet Jaap veel als hij aan die periode terugdenkt. "Ik was vooral boos en verdrietig, het gaf me gewoon een heel slecht gevoel over mezelf", vertelt hij. "Je denkt dat je alles goed doet en dan gebeurt er dit. Ik wil gewoon het beste voor mijn zoontje."

Geen hulp krijgen

Want hulp krijgt hij niet van de gemeente of andere instanties. Die zien hem namelijk als 'zelfredzaam' omdat hij een baan heeft en niet verslaafd is aan drank of drugs. En dat voelt zeer onrechtvaardig, zegt Jaap.

"Ik heb weleens gedacht: misschien kan ik beter mijn baan opzeggen, dan krijg ik wél hulp", legt hij uit. "Als ik een uitkering ga trekken en zielig ga doen, dan is de overheid er opeens wel. Maar ja, dat is geen optie voor mij, dat zit gewoon niet in me."

Zelfredzaam-stempel

Ook Van de Ven ziet dat economisch daklozen aan hun lot worden overgelaten. "Dan kom je als dakloze bij de gemeente en dan gaan ze heel droog de criteria langs. Dan wordt er doodleuk tegen je gezegd dat je zelfredzaam bent", bevestigt hij.

De reden hiervoor is volgens hem dat deze groep een baan, inkomen en vaak een sociaal netwerk heeft. "Dus dan krijgt iemand het stempel zelfredzaamheid en daarmee is de kous af."

'Leven één grote chaos'

Terwijl dit vaak het moment is dat economisch daklozen echt in de problemen komen, waarschuwt Van de Ven. "Als je 2 weken dakloos bent, werkt je hoofd niet meer. Je bent dan puur aan het overleven en je leven wordt één grote chaos", legt hij uit.

Het leidt ertoe dat mensen volgens hem ineens 'heel snel kunnen aftakelen'. "En dan kan er opeens wel drank of drugs in het spel komen, met alle gevolgen van dien."

Rust in 'passantenhotel'

Gelukkig kwam het bij Jaap niet zover. Via Stichting Binnenslapers kregen hij en zijn zoontje een slaapplek in het 'passantenhotel', waar daklozen tijdelijk kunnen verblijven. "Hier kunnen mensen 3 maanden blijven om op adem te komen", vertelt oprichter Van de Ven.

"Ook krijgen ze een buddy toegewezen, die helpt om een andere woonruimte te vinden. Want zonder woonadres ben je je fundament kwijt en kan je niet verder", legt hij uit. "Wij stellen orde op zaken en zorgen voor rust."

Weer perspectief krijgen

Inmiddels gaat het beter met Jaap en zijn zoontje. Dankzij de stichting heeft hij ook zicht op een huis. "Ik ben heel blij dat ik weer een soort van perspectief heb", vertelt hij opgelucht.

Ondertussen probeert Jaap zijn zoontje zoveel mogelijk af te leiden. "Ik zeg tegen hem dat we in een hotel zitten en het een soort van vakantie is. Ik denk dat hij nog een beetje te jong is om te beseffen wat er allemaal aan de hand is. Gelukkig maar, ergens."

*De echte naam van Jaap is bekend bij de redactie.