3 jaar na '7 oktober' zoekt initiatief Deel de Duif nog steeds de dialoog op: 'Mens achter mening blijven zien'

Hoe blijf je in gesprek als de meningen zo hard tegenover elkaar staan? De spanningen rondom de gebeurtenissen in het Midden-Oosten zijn dagelijks diep te voelen in de samenleving. In dit sterk verdeelde Nederland zoekt initiatief Deel de Duif daarom juist de dialoog op.

Verschillende incidenten

Hoe die spanning zich in de praktijk uit, blijkt uit verschillende incidenten. In een bioscoop in Delft ontstond vorige week ophef toen de Frans-Israëlische Sabine Taasa, die een man en zoon op 7 oktober verloor, een vertoning van de NAZA-documentaire onderbrak en riep dat er geen onschuldige mensen in Gaza zijn.

Eerder werd zanger Douwe Bob beschuldigd van antisemitisme en kreeg hij doodsbedreigingen toen hij weigerde op te treden op een Joods voetbaltoernooi waar zionistische posters hingen.

Confrontatie

Een Joodse zaalvoetbalclub uit Amstelveen zag door bedreigingen de leden vertrekken: van de acht teams zijn er nog twee over. En in Amersfoort ontvingen inwoners met een Palestijnse vlag dreigbrieven.

Dit omdat de vlag door sommigen wordt gezien als steun aan Hamas, net als het (uit)delen van watermeloenen, zoals kamerlid Esther Ouwehand ondervond in een confrontatie met Dilan Yeşilgöz.

Verschillende leefwerelden

Oumaima Al Abdellaoui en David Roos, moslim en Joods, kunnen erover meepraten. "Ik denk dat de afgelopen 3 jaar heel taai zijn geweest voor moslims in Nederland door een toename van extremistisch gedachtegoed", zegt Oumaima.

In 2019 bracht Oumaima het boek Over muren heen uit, een briefwisseling met de bekende rabbijn Lody van de Kamp over hun verschillende leefwerelden. "Je merkt dat mensen sinds 7 oktober 2023 enorm verhard zijn in hun standpunten."

"Als mensen het met elkaar oneens zijn, wordt het tegenwoordig echt snel oncomfortabel. Mensen kiezen er dan voor om er niet meer over te praten of het contact helemaal te verbreken. Daardoor komt iedereen in z'n eigen bubbel te zitten", legt ze verder uit.

'Ontmenselijking begin van het kwaad'

Ook voor David is er veel veranderd. "Mijn Joodse identiteit, die voor mij altijd heel fijn was en een prettige bron van geborgenheid, is opeens politiek geworden. Het voelt soms alsof daarin iets is afgenomen, omdat aan het politieke bijna niet te ontkomen is."

In het dagelijks leven is David theatermaker. Hij kent het gevaar van ontmenselijking vanuit zijn eigen familiegeschiedenis, die getekend is door de Tweede Wereldoorlog. "Het dehumaniseren van anderen is toch echt waar het kwaad begint. De enige manier om dat te voorkomen is zorgen dat je die ander ontmoet en spreekt. Want op het moment dat je ziet dat de ander gewoon een mens is met emotie en angsten, dan kun je die niet meer demoniseren."

Vredesduif delen

Om ontmoetingen tussen andersgestemden makkelijker te maken, richtte Oumaima met drie anderen Deel de Duif op, vertelt ze. "Het begon direct na 7 oktober tijdens een bijeenkomst in de Amsterdamse ambtswoning van Femke Halsema."

"Het was een bijeenkomst waar Joden, moslims en Palestijnse en Israëlische Amsterdammers met elkaar in gesprek gaan. Daar ontmoetten wij elkaar en ontstond het idee om te laten zien dat Joden en moslims veel met elkaar gemeen hebben."

'Lucht in de gesprekken'

"Het idee was in eerste instantie om een campagne op social media te doen", voegt David toe. "Vandaar ook onze naam Deel de Duif. We wilden online een vredesduif verspreiden. Maar dat is een beetje uit de hand gelopen."

"We werden van alle kanten benaderd vanuit scholen en bedrijven, omdat mensen zo graag wilden dat er wat lucht kwam in de gesprekken op de werkvloer tussen werknemers en scholieren", vertelt hij.

'Barrières doorbreken'

Samen met mede-oprichters Selma en Boaz reizen ze het hele land door voor gastlessen en dialoogbijeenkomsten. Zoals in Café Belcampo in Amsterdam tijdens een gezamenlijk diner van moslims, Joden en ook andere geïnteresseerden.

"Wanneer je samen eet, worden de barrières doorbroken", zegt organisator Gary Feingold van Stichting KunstenDialoog. "Dan kom je erachter hoeveel je gemeen hebt met de ander. Het is allemaal makkelijker dan je denkt."

Geen debat maar dialoog

Zowel Oumaima en David benadrukken dat ze met Deel de Duif geen debatten organiseren, maar dialogen. Oumaima legt het verschil uit: "Bij een dialoog is het doel niet om elkaar te overtuigen, maar om meer begrip te krijgen voor waar de ander vandaan komt."

"Dat klinkt soft maar is het niet. Mensen denken vaak dat dialoog iets naïefs of makkelijks is, maar hebben misschien nog nooit de dialoog gevoerd. Het is echt moeilijk en je moet jezelf er een beetje toe zetten", voegt David toe.

'Altijd overeenkomsten'

Maar moet je wel al die moeite doen voor een collega wiens opvattingen in jouw oren 'gestoord' klinken? Kun je elkaar dan niet gewoon beter uit de weg gaan?

"Nee dat is niet de oplossing", vindt Oumaima. "En moeilijk betekent niet onmogelijk. Wij hebben echt hele moeilijke gesprekken begeleid, ook tussen uiterste flanken. En er blijken áltijd overeenkomsten te zijn. Die overeenkomsten zijn het beginpunt voor een verder gesprek."

Durf vragen te stellen

David raadt aan om niet meteen verdedigend te reageren, maar juist vragen te stellen. "Wees oprecht en nieuwsgierig. Als iemand een woord gebruikt wat jou pijn doet of wat je niet begrijpt, vraag dan wat diegene met dat woord bedoelt."

David: "Zelf had ik vorige week een heel verwarrend gesprek omdat we allebei een totaal andere definitie van het woord kolonialisme bleken te hebben. Toen we daarachter kwamen, was het gesprek echt duizend keer makkelijker."

'Mens achter de mening zien'

"Het doel is ook niet om aan het einde van het gesprek allemaal hetzelfde te denken", legt Oumaima verder uit. "Het doel is begrip krijgen voor waar de ander vandaan komt, zodat je de mens achter de mening kunt blijven zien. Accepteer ook dat er meerdere waarheden naast elkaar mogen bestaan."

"Weet dat een mening ook vaak gevormd is door het rugzakje dat iemand meedraagt. We zijn allemaal anders opgevoed en we lezen nieuws uit verschillende bronnen. Op het moment dat je daarbij stilstaat, helpt dat om begrip op te brengen voor hetgeen de ander zegt, waarvan je eigenlijk denkt: maar dat is echt gestoord", zegt ze tot slot.