1 op 4 kinderen zorgt voor ouder, maar deze jonge mantelzorgers krijgen vaak geen extra hulp op school
Koken, tolken bij de huisarts of continu angst voelen om een zieke ouder. Ongeveer 1 op de 4 kinderen heeft hiermee te maken: ze zijn mantelzorgers. Fysiek en mentaal lijden deze kinderen in stilte. "Ze durven niet altijd om hulp te vragen."
"Het is best wel schrikbarend", zegt Saskia Wagenmakers. Ze is coördinator jonge mantelzorgers bij BredaMantelzorg en spreekt over schrijnende situaties: "Het gaat om kinderen die bijvoorbeeld een broer met syndroom van Down hebben of een vader met een depressie, maar ook een moeder met een alcoholverslaving."
Zorgen en schaamte
De zorgtaken die deze jongeren op zich moeten nemen zijn vaak dezelfde als die van volwassenen mantelzorgers, zegt Wagenmakers. "Extra helpen in het huishouden, meegaan naar artsafspraken, dingen inplannen, medicatie verzorgen", somt ze op.
Daarnaast maken de kinderen zich ook vaak zorgen om hun geliefde en soms schamen ze zich misschien zelfs voor de situatie waarin het gezin verkeert. "Of we zien ook vaak dat ze er rekening mee moeten houden en dus bijvoorbeeld niet altijd vanzelfsprekend een vriendje of vriendinnetje mee naar huis nemen."
Zelf te weinig zorg
In sommige gevallen komen de kinderen hierdoor zelf zorg te kort, zonder dat ze dit zelf aan kunnen voelen. "Jongeren herkennen zichzelf niet altijd in de term mantelzorger", legt de coördinator uit. "'Ik wist niet eens dat het een naam had', zeggen sommigen wanneer we met ze in gesprek gaan. Het is voor hen een vanzelfsprekendheid om te zorgen voor een ziek familielid om wie ze geven."
'Ik wist niet eens dat het een naam had', zeggen sommige jonge mantelzorgers wanneer we met ze in gesprek gaan.Saskia Wagenmakers over kinderen met zorgtaken
"Daar komt ook nog bij kijken dat ze niet op willen vallen", gaat ze verder. "Want ze hebben het idee dat er thuis al genoeg zorgen zijn, dus ze durven dan ook niet altijd om hulp te vragen."
Speciaal lespakket
Om deze kinderen te helpen, bedacht Breda Mantelzorg een speciaal lespakket voor leerkrachten op basisscholen. Het idee is dat kinderen eerder bij een leerklacht zullen aankloppen dan bij een externe. "Voorheen als zo iemand een les kwam geven hierover, dan merkte je toch dat het stukje veiligheid vaak wel een probleem was."
Niet elke leerling durft aan een vreemde te vertellen wat er thuis speelt, wat voor hulp daarbij nodig is. "Maar de leerkracht heeft vaak een vertrouwensband met de klas en kent de klas het beste", zegt Wagenmakers. "Hoe fijn is het dan als een eigen leerkracht, die bekend is, deze les kan verzorgen."
Inzicht in thuissituatie
Het lespakket bestaat uit verschillende stellingen, quizvragen en verhalen uit de praktijk die docenten moeten helpen mantelzorg bespreekbaar te maken in de klas. "Het geeft kinderen wel degelijk inzicht in wat kinderen thuis doen en dat kinderen thuis in het huishouden meehelpen", vertelt leerkracht Anis Talle.
"En het maakt andere kinderen bewust dat er kinderen zijn die thuis meer zorg verlenen, dan dat zij nu bijvoorbeeld doen", gaat hij verder.
Meer aandacht
Coördinator Wagenmakers hoopt dat deze manier van lesgeven over zorg en mantelzorgers op meerder plekken in Nederland gegeven kan worden. "Zo komt er op alle scholen meer aandacht voor deze doelgroep." De nadruk ligt nu nog iets te veel op volwassenen.
"Maar we zien wel ook al een verschuiving daarin", voegt ze toe. "Nu iedere gemeente de opdracht heeft gekregen om mantelzorgers, en dus ook jonge mantelzorgers, te ondersteunen. Dus ik denk dat het heel mooi is dat ook dat nu plaatsvindt."