Criminelen gebruiken steeds meer geweld, zelfs tegen burgers. Procureur-generaal Theo Hofstee ziet de strijd verharden. Hij is bij het Openbaar Ministerie verantwoordelijk voor de bestrijding en wil nu 600 miljoen extra voor aanpak én preventie.

De georganiseerde criminaliteit is een miljardenindustrie, die steeds gewelddadiger opereert: vergismoorden, ontvoeringen en de recente liquidaties van advocaat Derk Wiersum en Peter R de vries zijn daar wrange voorbeelden van. Het beeld ontstaat dat Justitie de grip dreigt te verliezen. Procureur-generaal Hofstee wil niet zeggen dat criminelen nu de baas zijn, maar wil wel alles op alles zetten zware criminalteit 'stevig terug te dringen en beter beheersbaar te maken'. Onder meer door extra geld voor preventie, aanpak van corruptie en een bredere inzet van kroongetuigen.

Nederland narcostaat

Feit is dat we een mondiale speler zijn in de productie van wiet en XTC. Ook importeren Nederlandse drugsbendes gigantische hoeveelheden cocaïne. De douane onderschept steeds meer coke, vorig jaar 105.000 kilo in de havens van Rotterdam en Antwerpen. Maar ondanks die recordvangsten bleef de prijs op straat gewoon stabiel.

"We hebben er niet voldoende grip op", zegt Hofstee. "We onderscheppen wel steeds meer, in Rotterdam en ook op Schiphol, maar er moet echt veel meer gebeuren op het terrein van samenwerking, extra opsporing en vergroting van de weerbaarheid, want het is echt veel teveel."

Strijden tegen corruptie

Wat niet meewerkt is de corruptie. Politiemensen en douanepersoneel zijn niet altijd bestand tegen de verleiding van crimineel geld, blijkt onder meer uit onderzoek van de Rijksrecherche.

"Met name in de haven van Rotterdam, daar is sprake van corruptie", vertelt Hofstee. "Dat moeten we oplossen met meer bewustwording, betere aanwezigheid, betere screening van personeel en werken met camerabeelden. Het hele logistieke systeem moet worden onderzocht op zwaktes. En dat moet breed, in samenwerking met alle bedrijven in de haven."

600 miljoen extra

Want het is een miljardenindustrie, die steeds gewelddadiger opereert. Vergismoorden, ontvoeringen en de recente liquidaties van advocaat Derk Wiersum en Peter R de vries zijn daar wrange voorbeelden van. Het beeld ontstaat dat Justitie de grip dreigt te verliezen. "Ik wil niet zeggen dat de criminelen ons de baas zijn", bezweert Hofstee. "Wat absoluut waar is, is dat we het stevig moeten terugdringen en het beter beheersbaar moeten maken."

"Op terreinen van Preventie en toezicht en opsporing moet er meer worden gedaan", legt hij uit. "Er zijn verschillende bedragen genoemd door ondermeer politievakbonden. Wij hebben daar ook aan meegedaan en wij komen uit op 600 miljoen extra, dus in die grootte van orde moet je het zoeken."

Preventieprojecten

Verschillende gemeenten zijn gestart met preventieprojecten in de wijken zelf. Gemeenten werken samen met onderwijs- en jeugdinstellingen en politie om te voorkomen dat jongeren bezwijken voor verleidingen van het criminele leven.

Zo heeft de gemeente Tilburg de voormalige woning van een beruchte crimineel in beslag genomen en omgevormd tot een buurthuis. Maar win je wedstrijd wel met deze aanpak?

Niet te soft

"Het is niet alleen maar soft, want het wordt gecombineerd met wat de politie er omheen doet", licht Hofstee toe. "De mensen die betrokken zijn bij die projecten, zeggen dat het succesvol is bij de verbetering van die wijken. En successen bij de jeugd, daar gaat het om. Jeugd moet niet bezwijken voor het foute verdienmodel."

Hofstee wil dat er lering wordt getrokken uit succesvolle projecten. "projecten die goed werken, moeten breder worden toegepast en ook structureel in heel Nederland worden toegepast. Daar moet echt veel geld bij, want het is nu allemaal maar tijdelijk geld.

Successen geboekt

Het is niet alleen maar kommer en kwel, zegt de topman van het Openbaar Ministerie. Justitie boekt ook grote successen, zoals het ontcijferen van versleutelde berichten op telefoons van criminelen. Dat heeft geleid tot tientallen veroordelingen van zware criminelen in drugs- en liquidatieprocessen.

En dan is er ook nog de inzet van kroongetuigen in grote processen zoals het Passage-proces, waar meerdere criminelen levenslang kregen opgelegd.

Kroongetuigeregeling verbreden

Die kroongetuigeregeling wil Hofstee graag verder verbreden. "Dat is een oud idee. Nu is de kroongetuige beperkt tot mensen die zware delicten hebben gepleegd", legt hij uit.

"Wij willen die regel ook toegankelijk maken voor bijvoorbeeld een boekhouder, makelaar of iemand die in de top van financiën zit van een criminele organisatie. Dat zijn mensen die helemaal niet zulke zware feiten hebben gepleegd, maar wel veel weten. We willen die kroongetuigenregeling ook voor hen open stellen'.

Betere bescherming

Werken met kroongetuigen is wel heel risicovol. Niet alleen de kroongetuige zelf loopt gevaar, maar ook zijn omgeving. Zo werd de broer van Nabil B. doodgeschoten, meteen nadat bekend werd dat Nabil kroongetuige zou worden in de zaak Taghi. En ook de advocaat van Nabil B. Derk Wiersum en zijn vertrouwenspersoon Peter R. de Vries) zijn geliquideerd.

"We gaan de kringen rond de kroongetuigen nog beter beschermen, we gaan daar meer naar kijken dan we in het verleden hebben gedaan", zegt hij. "De kroongetuige zelf wordt meestal zo beschermd dat die niet te vinden is. Maar je moet ene afweging maken: als je de omgeving niet goed kunt regelen, ook niet met al dat extra geld dat daar voor is gekomen, dan moet je in een bepaald geval die kroongetuigen niet inzetten. Je moet er heel zeker van zijn dat het te managen is, anders moet je het niet doen."

audio-play
Bekijk de studiogesprekken met procureur-generaal Hofstee.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.