In achterstandswijken zoals het Rotterdamse Charlois komen veel mensen niet opdagen voor hun vaccinatieafspraak. "Bewoners begrijpen belangrijke informatie vaak niet goed en hebben weinig vertrouwen in de overheid", ziet huisarts Martine Uil.

De vaccinatiebereidheid is in achterstandswijken vaak laag. Er moeten daarom speciale vaccinatiecampagnes komen gericht op de inwoners van deze buurten. Dat staat in een brief die de Rotterdamse huisarts Shakib Sana en internist in het Erasmus MC Robin Peters afgelopen weekend stuurden aan het ministerie van Volksgezondheid. Verschillende huisartsen, specialisten en belangenorganisaties onderschrijven hun boodschap. De inzet van 'sleutelfiguren' in wijken moet hier verandering in brengen.

'Afhankelijk van kinderen'

"We zien veel wantrouwen en mensen worden echt overspoeld met desinformatie, bijvoorbeeld door filmpjes die op WhatsApp gedeeld worden", zegt directeur Mohamed Bouimj van de Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond (SPIOR). "Ook zijn veel oudere migranten door taalproblemen afhankelijk van hun kinderen voor informatie. Als hun kinderen zeggen dat een vaccin niet veilig voor hen is, komen ze niet opdagen."

"Wij waarschuwen al maanden dat het de verkeerde kant op kon gaan", vertelt Bouimj. Hij schat dat de opkomst voor de AstraZeneca-prik laag is, 'ik denk zo'n 50 procent of minder'. "Er is veel angst doordat het vaccin negatief in het nieuws is geweest. Een mevrouw van zestig die ik probeer te overtuigen, durfde niet meer nadat ze van haar huisarts hoorde dat je ziek kunt worden van de prik. Zij denkt daardoor dat het vaccin niet goed is, terwijl je wel een paar dagen ziek kunt worden, maar er niet dood aan gaat."

'Onrust, angst en twijfel'

De Rotterdamse huisarts Martine Uil ziet bij haar praktijk in de wijk Charlois ook dat veel mensen uit angst niet komen opdagen voor hun vaccinatieafspraak. "Wij kregen begin april 330 vaccins binnen en ik heb er nu nog zo'n 55 over", zegt ze. "Ik heb echt moeten leuren om zo veel mogelijk vaccins te zetten." Uil vertelt dat Charlois een achterstandswijk is. Veel mensen begrijpen informatie over vaccins vaak niet goed en er heerst wantrouwen tegenover de overheid.

Ook heeft de onduidelijkheid over de veiligheid van het AstraZeneca-vaccin het vertrouwen van mensen geen goed gedaan, 'het heeft gezorgd voor veel onrust, angst en twijfel', vertelt Uil. "Dat is verdrietig, want juist mensen uit een lage sociale klasse worden vaker en erger ziek door corona dan mensen uit een hogere sociale klasse. Als ze zich dan ook minder vaak laten vaccineren, worden de gezondheidsverschillen nog groter."

Ingewikkelde teksten en desinformatie

"Wij herkennen dit signaal ook", zegt Patricia Heijdenrijk, directeur van expertisecentrum Pharos dat probeert gezondheidsverschillen te verkleinen. "We zien het terug in onderzoeken en horen het van huisartsen. Het is dan ook een waardevolle oproep die de Rotterdamse huisarts Shakib Sana doet."

De wisselende informatie over vaccins heeft volgens Heijdenrijk tot veel onduidelijk geleid. "Dat zien we in de hele samenleving, maar het geldt nog extra voor mensen in achterstandswijken", vertelt ze. "Informatie is vaak te ingewikkeld en er is veel miscommunicatie en ruis op de lijn." Voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven is het extra lastig om de juiste informatie boven tafel te krijgen. "Zij gebruiken sociale media als WhatsApp vaak als bron, terwijl in die groepen veel desinformatie wordt gedeeld."

'Een op de drie Nederlanders'

"De toegang tot informatie speelt al de hele coronaperiode een belangrijke rol", zegt Heijdenrijk. En het gebrek aan toegankelijke informatie ziet zij ook zeker niet alleen in achterstandswijken. "We zien dat zo'n 29 procent van de Nederlanders, dat is een op de drie, beperkte gezondheidsvaardigheden heeft, wat wil zeggen dat ze gezondheidsinformatie niet goed begrijpen of kunnen gebruiken."

"Wij adviseren dan ook om de vaccinatiecampagne veel meer toe te rusten op de groepen die je wilt bereiken", vertelt ze. "Waar zitten de sleutelpersonen in die wijken en hoe kan je met hen samenwerken om de juiste informatie te verspreiden? Zet informatie niet alleen op de website van de Rijksoverheid, maar laat het vertellen door mensen uit de eigen doelgroep in moskeeën en buurthuizen. Dat schept meer vertrouwen."

Inzet imams

Samenwerken met sleutelfiguren is waar ook SPIOR op inzet. "We proberen mensen een-op-een te overtuigen en hebben ook veel bijeenkomsten georganiseerd met artsen", vertelt directeur Bouimj. "Zij leggen uit dat het belangrijk is om je te laten vaccineren en vertellen je waar het vaccin uit bestaat."

Bij die bijeenkomsten nodigt SPIOR ook imams uit die vertellen dat het theologisch gezien wordt aangemoedigd om het vaccin te nemen en dat dat ook tijdens de Ramadan kan.

'Verschil zo klein mogelijk maken'

"Die informatie is echt belangrijk, want er zijn nu ook nog veel mensen die zich niet hebben laten vaccineren en dat is echt zorgwekkend", legt Bouimj uit.

Betere informatievoorziening is ook volgens Rotterdamse huisarts Martine Uil heel belangrijk. "Ik overleg vandaag met de gemeente hoe we het vaccineren in Charlois een boost kunnen geven. Het is de uitdaging om het verschil in de vaccinatiegraad tussen wijken zo klein mogelijk te maken."

audio-play
Bekijk hier de tv-reportage over dit onderwerp.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.