radio LIVE tv LIVE
meer NPO start
EenVandaag Opiniepanel

Winst voor CDA dankzij nieuwe lijsttrekker Wopke Hoekstra en 5 andere politieke trends in 2020

Winst voor CDA dankzij nieuwe lijsttrekker Wopke Hoekstra en 5 andere politieke trends in 2020
Wopke Hoekstra tijdens een debat in de Tweede Kamer
Bron: EenVandaag

Op de rand van 2021 boekt het CDA 'eindelijk' het lang gehoopte lijsttrekkerseffect: 3 zetels winst. Zo blijkt uit de laatste zetelpeiling van EenVandaag en Ipsos van 2020. Het was een bijzonder jaar. Een overzicht van de opvallendste politieke trends.

Wopke Hoekstra brengt het effect dat Hugo de Jonge als lijsttrekker de afgelopen maanden had willen brengen. Sinds De Jonge de CDA-verkiezing in juli nipt won, bleef de partij steken op zo'n 17 zetels in De Peiling. Het CDA slaat, samen met de PVV, nu voor het eerst een gat met andere middelgrote partijen. Een trendbreuk, aangezien coalitiepartijen in de schaduw van Rutte steeds leken te verliezen.

1. VVD door corona nog groter

Toch komt het CDA nog lang niet in de buurt van de VVD. Die partij was al de grootste, maar in de coronacrisis is de partij van de premier nog duidelijker de nummer één geworden.

Vorige maand verloor de VVD iets (-3) maar dat weten de liberalen deze maand weer goed te maken. De VVD eindigt het jaar op 42 zetels.

2. Coalitie op flinke meerderheid

Het CDA en dus vooral de VVD staan er goed voor in de coronacrisis. Zo goed, dat Rutte III sinds april op een meerderheid aan Tweede Kamerzetels staat in de Peiling. En dat is bijzonder, want we zien dat een zittende regering vaak gestraft wordt door de kiezer.

Voor het eerst sinds tijden gebeurt dat niet. Deze maand komen de kabinetspartijen gezamenlijk zelfs uit op 81 zetels, 5 meer dan bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2017. D66 is de enige regeringspartij die het hele jaar op flink verlies staat. De campagnemotor van Sigrid Kaag leek in juni even aan te slaan, maar hapert kort daarna alweer. De partij sluit het jaar af op met 13 zetels.

3. Forum (bijna) ten onder

Dat de meeste kiezers zich achter een van de coalitiepartijen scharen, is slecht nieuws voor protestpartijen als Forum voor Democratie. Die begon dit jaar nog redelijk op zo'n 15 zetels. Tot corona uitbrak. Sindsdien verloor de partij van Baudet gestaag het vertrouwen van kiezers. En nu, na openlijk geruzie en de uittocht van veel FVD-politici, sluit FVD het jaar af op een dieptepunt. In de laatste Peiling komen ze uit op 3 zetels.

En wie profiteert daarvan? Geert Wilders met zijn PVV. Over het jaar gezien was er niet veel beweging bij de partij maar wie goed kijkt, ziet het zetelaantal stijgen waar FVD verliest. Deze maand, waarin FVD weer verliest, krijgt de PVV er 2 bij. Voor JA21, de nieuwe partij van oud-FVD'ers Eerdmans en Nanninga, is deze maand nog niet genoeg steun te zien voor een zetel.

Lees ook

4. Henk Krol gaat en zijn kiezers ook

Forum voor Democratie was niet de enige partij met gedoe dit jaar. Ook 50PLUS had er in april mee te maken. Henk Krol verliet de partij en met hem vrijwel alle kiezers. Van zo'n 10 zetels in het begin houdt de ouderenpartij één schamele zetel over.

Nam Krol alle 50PLUS-kiezers met zich mee? Niet bepaald. Zijn Partij voor de Toekomst kon drie maanden lang rekenen op een zetel. Maar ook daar ontstond gedoe en Krol verliet ook die partij. Voor zijn nieuwe partij, Lijst Henk Krol, zien we nog niet genoeg steun voor een zetel.

5. Links heeft íets nodig

Veel beweging op rechts, maar weinig op links. De PvdA sluit het jaar af met 12 zetels, nog minder dan waarmee de sociaaldemocraten het jaar begonnen. De echte revanche van de verkiezingsnederlaag komt in 2020 maar niet van de grond.

En ook voor GroenLinks en de SP geldt: nauwelijks beweging het afgelopen jaar, dat ze afsluiten op respectievelijk 11 en 10 zetels. Opvallend, aangezien 'hun' thema's, de zorg en de toeslagenaffaire, het politieke debat beheersen. En toch komen ze samen, met 33 van de 150 zetels, niet in de buurt van een meerderheid. Dat leek eerder rechtse kiezers in beweging te brengen. Het is reden tot zorg voor linkse partijen met ambities om groter te worden bij de verkiezingen van maart.

Joyce Boverhuis presenteert de uitslagen van het onderzoek.
info

Over het onderzoek

De zetelverdeling is gebaseerd op onderzoek van Ipsos onder een representatieve steekproef van 1050 stemgerechtigde Nederlanders. De gegevens zijn verzameld van 18 tot en met 21 december 2020. Het onderzoek is gewogen op leeftijd, geslacht, opleiding, regio, werkzaamheid en stemgedrag bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen. Voor de zetels gelden statistische marges van +/- 1 procent bij de kleine partijen en +/- 2.5 procent bij de grootste partijen.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom de behandeling van de Voorjaarsnota een van de belangrijkste financiële momenten van het jaar is

Waarom de behandeling van de Voorjaarsnota een van de belangrijkste financiële momenten van het jaar is
Folkert Idsinga (NSC) en Nicolien van Vroonhoven (NSC) komen aan bij het ministerie van Financiën, waar de coalitiepartijen beginnen aan de onderhandelingen over de Voorjaarsnota
Bron: ANP

Al sinds het aantreden van kabinet-Schoof kijkt politiek Den Haag met angst en beven uit naar de onderhandelingen over de Voorjaarsnota. Maar wat is deze nota precies en waarom is die zo belangrijk? "Na Prinsjesdag het belangrijkste financiële moment."

Het ministerie van Financiën is vanaf vandaag weer even het middelpunt van politiek Den Haag. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) en de fractievoorzitters van coalitiepartijen VVD, PVV, NSC en BBB proberen het daar de komende dagen eens te worden over de Voorjaarsnota.

Begroting van het lopende jaar

De Voorjaarsnota is het document waarin de begroting van het lopende jaar wordt aangepast. Dit gebeurt altijd in het voorjaar. Verder is de Nota ook het document waarin vooruit wordt gekeken naar toekomstige begrotingen.

Dit is elk jaar een spannend moment, maar dit jaar wordt er gesproken over miljarden euro's aan opgespaarde problemen.

Bekijk ook

Politieke 'wenslijstjes'

Daarbovenop komen ook nog de politieke 'wensenlijstjes' - van lagere huren tot extra geld voor gemeenten - die samen tot miljarden én miljarden euro's extra optellen.

En omdat het onderlinge wantrouwen in de coalitie groot is, gonst het in de Haagse wandelgangen daarom al maanden dat het kabinet wel eens hierom zou kunnen vallen.

Pittige gesprekken

"Het worden wel pittige gesprekken, verwacht ik", geeft minister Heinen toe tegenover EenVandaag. "De wensen zijn natuurlijk hoog, maar ik heb nog geen dekking gezien. En daar zit natuurlijk altijd de moeilijkheid in: hoe ga je het betalen?"

"Ik snap heel goed de wens voor extra uitgaven, maar matig want we krijgen het niet altijd uitgegeven en de inflatie is hoog, dat moeten we niet aanwakkeren", zegt de minister van Financiën.

Bekijk ook

'Lopen we op schema?'

"Het is na Prinsjesdag het belangrijkste financiële moment van het jaar," benadrukt Wimar Bolhuis over de Voorjaarsnota. Bolhuis is gespecialiseerd in overheidsfinanciën en als econoom verbonden aan de Universiteit Leiden.

"We hebben met Prinsjesdag een begroting voor 2025 gemaakt. Bij de Voorjaarsnota wordt gekeken: hoe gaat het eigenlijk met de uitgaven en de inkomsten? Loopt dat op schema?"

Alvast vooruitblikken

Een tussentijdse check van het huishoudboekje van de overheid dus, gecoördineerd door de minister van Financiën. Maar volgens econoom Bolhuis is het meer dan dat alleen.

"Het is ook belangrijk omdat je alvast met elkaar vaststelt welke uitgaven je wilt doen in de begroting voor de komende jaren. Dat is belangrijk. Wil je meer uitgeven aan bepaalde onderwerpen? Moet je de komende jaren problemen oplossen?"

Bekijk ook

Begrotingsregels

Al die wensen zijn gebonden aan speciale spelregels, zegt Bolhuis. "De begrotingsregels stellen bijvoorbeeld dat je niet zomaar extra uitgaven mag doen als minister. Daar moet goedkeuring voor zijn. En als je dat wil doen, zou je bijvoorbeeld extra moeten bezuinigen."

Een andere regel waar alle partijen zich aan moeten houden: "Daarnaast is er de regel dat als je meevallers hebt op je begroting, dat je die niet zomaar opnieuw mag uitgeven. Die moeten terug naar het ministerie van Financiën. Zo komt er weer ruimte voor andere ministeries om geld uit te geven."

Politieke wensen

En extra geld willen alle coalitiepartijen maar al te graag uitgeven. Zo gek is dat volgens Bolhuis niet, want zo halverwege het jaar ontstaan er allemaal nieuwe politieke wensen. Denk aan extra geld om de energierekening naar beneden te brengen, de huren en benzineprijzen te verlagen of de kinderopvang goedkoper te maken.

Maar ook de situatie in Oekraïne en de opstelling van de Amerikaanse president Donald Trump dwingen tot extra investeringen in defensie.

Bekijk ook

Nog meer geld nodig

Daarnaast heeft het kabinet ook nog geld nodig om de BTW op cultuur, media en sport te verlagen. Er is verder ook geld nodig om het stroomnet te verzwaren, de problemen met de vermogensbelasting zijn nog altijd niet opgelost, en er is ook extra geld nodig om de WIA-uitkeringen te compenseren.

En dan hebben we het nog niet eens gehad over extra geld voor de stikstofproblemen en om de jeugdzorg in gemeenten te verbeteren.

Bekijk ook

Staatsschuld

PVV en BBB zien de oplossing voor deze problemen in de lage staatsschuld die Nederland heeft. Daardoor zouden we makkelijk miljarden euro's kunnen lenen om al die wensen te betalen. "Nederland heeft een relatief lage staatsschuld, ongeveer 45 procent van het bruto binnenlands product. Dat is internationaal gezien laag," erkent Bolhuis.

De vraag is alleen of het verstandig is de staatsschuld op te laten lopen. "Je zou deze kunnen laten oplopen, maar de belangrijkste vraag is natuurlijk wat ga je met dat geleende geld doen? Ga je met dat geld dan investeringen doen die zich ook terugbetalen?"

Nieuwe planning

De conclusie volgens Bolhuis? "Het is een schaarstediscussie. Je moet kiezen. Dus dat wordt voor het kabinet wel een lastige keuze. Want er zijn gewoon vier partijen met verschillende belangen," zegt Bolhuis.

"Maar uiteindelijk is het de minister van Financiën en de minister-president om een keuze te maken en de nieuwe plannen voor 1 juni naar de Tweede Kamer te sturen."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Groot deel asielzoekers die eigenlijk naar ander EU-land moeten om procedure af te wachten, doen dat niet

Groot deel asielzoekers die eigenlijk naar ander EU-land moeten om procedure af te wachten, doen dat niet
Bord van de IND, beeld ter illustratie
Bron: ANP

Slechts één op de vijf asielzoekers in Nederland die volgens de regels naar een ander EU-land moeten terugkeren, wordt daadwerkelijk overgedragen. Dat blijkt uit cijfers die EenVandaag heeft opgevraagd bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND).

In 2023 werden 11.440 zogenoemde overdrachtsverzoeken ingediend. Maar slechts 2.420 asielzoekers vertrokken daadwerkelijk naar het land waar ze hun procedure zouden moeten afwachten. Voor 2024 ligt het aantal verzoeken op 8.820, waarvan er tot nu toe maar 1.550 zijn gehonoreerd. Volgens de IND kunnen overdrachten door lange procedures meer dan een jaar duren.

Grote verschillen tussen EU-landen

De bereidheid van EU-landen om asielzoekers terug te nemen, verschilt sterk. Duitsland accepteert bijna de helft van de verzoeken, terwijl Italië vrijwel nooit reageert. In de afgelopen 3 jaar is er geen enkele asielzoeker vanuit Nederland naar Italië teruggestuurd, ondanks ruim 4.000 verzoeken.

Griekenland en Hongarije krijgen vanuit Nederland zelfs helemaal geen verzoeken meer. Deze landen weigeren structureel om asielzoekers terug te nemen, waardoor het aantal succesvolle overdrachten al 5 jaar op nul staat.

Bekijk ook

Nederlandse rechters blokkeren soms overdrachten

Soms voorkomen Nederlandse rechters dat een asielzoeker wordt teruggestuurd. In de afgelopen 2,5 jaar gebeurde dat bijvoorbeeld twee keer bij overdrachten naar België. Dit omdat asielzoekers daar een 'onmenselijke behandeling' te wachten zou staan.

De meeste asielzoekers die volgens de zogeheten Dublinverordening naar een ander EU-land zouden moeten vertrekken, verdwijnen uit het zicht van de autoriteiten. Ze worden als 'met onbekende bestemming vertrokken' geregistreerd, waardoor overdracht niet meer mogelijk is.

Bekijk ook

Veel asielzoekers verdwijnen in de illegaliteit

Volgens migratiedeskundige aan de Universiteit Leiden Mark Klaassen, die ook lid is van de Adviesraad Migratie, is het voor het kabinet geen prioriteit om deze groep te volgen of te dwingen te vertrekken. "Daar is nu geen effectief beleid voor", zegt hij.

"De overheid zou beter haar best moeten doen om mensen in een opvangvoorziening te houden."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant