Van snelwegblokkades tot geweld bij azc-protesten: hoe kiezers verschillend denken over ontwrichtende demonstraties

Voor klimaatprotesten is iets minder steun: ongeveer de helft (50 procent) begrijpt dat mensen de straat op gaan om te demonstreren tegen de uitstoot van fossiele brandstoffen. Dat blijkt uit onderzoek onder bijna 24.000 leden van het Opiniepanel.

Onvrede over snelwegblokkades

Vooral als het gaat om de snelwegblokkades van Extinction Rebellion (XR) is de weerstand groot: 86 procent van de panelleden vindt dit niet kunnen. Een week geleden blokkeerden nog honderden XR-activisten de A12 vlakbij Utrecht. De snelweg was hierdoor urenlang dicht.

Rechtse kiezers hebben er vaak überhaupt geen begrip voor dat er wordt gedemonstreerd voor het klimaat en ergeren zich aan de hinder die dit soort snelwegblokkades veroorzaken. Maar ook een flink deel van de linkse kiezers is negatief over de acties van XR.

Ook linkse kiezers negatief

Zo vindt de helft (48 procent) van de mensen die bij de verkiezingen op GroenLinks-PvdA hebben gestemd dat de snelwegblokkades niet kunnen. Vaak zeggen zij dat vreedzaam protesteren mogelijk moet zijn en dat ze de frustraties van de klimaatactivisten begrijpen.

Maar, voegen ze daaraan toe: andere mensen moeten er niet mee worden lastiggevallen. "Het zijn zo langzaamaan geen demonstraties meer, maar doelbewuste acties om te ontwrichten", zegt een van hen.

Rellen in Loosdrecht

Als de snelwegblokkades worden vergeleken met (gewelddadige) azc-protesten is te zien dat het verstoren van raadsvergaderingen en het afsteken van vuurwerk bij demonstraties minder worden afgekeurd (68 procent).

Een voorbeeld hiervan is Loosdrecht, waar het al ruim een week onrustig is omdat er tijdelijk asielzoekers zullen worden opgevangen in het voormalige gemeentehuis. Begin deze week werd daar vuurwerk afgestoken en werd het (deels leegstaande) pand vernield.

Wel begrip voor azc-protesten

Hoewel dit soort azc-protesten dus door een ruime meerderheid worden afgekeurd, hebben de meeste mensen (57 procent) er tegelijkertijd wel begrip voor dát er tegen de komst van asielzoekerscentra wordt gedemonstreerd.

"Protesteren tegen een azc moet zeker kunnen. De burgers worden te weinig betrokken bij besluitvorming", vindt een PVV-stemmer. "Maar niet door het gooien van vuurwerk of het gebruiken van geweld."

Demonstratierecht inperken?

Door verschillende protesten die de afgelopen jaren uit de hand liepen laaide in politiek Den Haag de discussie op of het demonstratierecht niet moet worden ingeperkt. Kiezers zijn daar verdeeld over. Zo hebben vooral rechtse kiezers wel het gevoel dat de regels rond demonstreren strenger moeten. Veel van hen vinden dat er vooral tegen klimaatactivisten harder moet worden opgetreden.

Maar anderen - vooral linkse kiezers, maar óók veel FVD-stemmers - vinden het juist belangrijk dat de vrijheid om te demonstreren in de grondwet staat. En dat mag volgens sommigen best wat hinder geven voor de omgeving. "Ongemak voor anderen hoort erbij", vindt een Volt-stemmer. "Een demonstratie móet soms 'schuren'."

Hardere straffen

Maar zowel mensen die voor of tegen inperking van het demonstratierecht zijn, wijzen in het panelonderzoek op ongeregeldheden tijdens demonstraties, onveilige situaties die soms ontstaan en de kosten die vernielingen opleveren voor de samenleving.

Verschillende panelleden opperen daarom dat demonstranten die de wet overtreden harder gestraft moeten worden. Een VVD-stemmer somt op: geen wegen afsluiten, geen vuurwerk afsteken en geen gezichtsbedekking dragen. "Keihard aanpakken en op die manier het demonstratierecht juist beschermen."