PRO grootste in zetelpeiling, maar meeste kiezers niet eens met partijleider Jesse Klaver over steunen kabinetsplannen
PRO is met 26 zetels de grootste partij als er nu verkiezingen zouden zijn. Jesse Klaver wil dat het kabinet samenwerkt met alleen links óf met rechts, maar zijn kiezers zijn het daarmee oneens. Die willen dat PRO het per plan aankijkt.
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag en Verian. In de zetelpeiling staat PRO deze maand op 26 zetels. De partij groeide afgelopen maanden langzaam, terwijl veel andere partijen zetels verloren (D66, PVV) of ongeveer gelijk bleven (VVD, CDA).
D66'ers naar PRO
PRO krijgt er de afgelopen maanden vooral kiezers bij die op D66 hebben gestemd bij de Tweede Kamerverkiezingen. Veel van hen stemden toen strategisch op de partij van Rob Jetten. Daardoor houdt D66 er een half jaar later 17 over, 9 minder dan bij de verkiezingen.
Op afstand van PRO volgen de VVD en de PVV. De partij van Dilan Yeşilgöz schommelt sinds de verkiezingen flink in de zetelpeiling. Deze maand komt de partij uit op 20 zetels, 6 minder dan PRO. Ook de PVV staat op 20 zetels, 6 minder dan bij de laatste verkiezingen en ook 6 minder dan PRO.
Niet verantwoordelijk voor slechte plannen
PRO-voorman Jesse Klaver eist dat het kabinet kiest: of een akkoord over de begroting met 'zijn' partij of met JA21, maar niet met beide tegelijk. Ruim twee derde van zijn kiezers zijn het niet eens met Klavers eis. Zij willen dat PRO per plan bekijkt of ze hun steun uitspreken. Ook al bestaat dan de kans dat het kabinet ook met JA21 samenwerkt.
Een van de redenen waarom PRO-kiezers geen 'totaaldeal' met kabinet-Jetten willen sluiten, is dat ze niet ook aansprakelijk willen zijn voor beleid waar ze het niet mee eens zijn: "We moeten niet verantwoordelijk worden gehouden voor slechte plannen. Dan moeten we ons straks nog gaan verdedigen, terwijl wij niet mee mochten doen", zegt een kiezer die in 2025 op de partij stemde.
'Brede steun belangrijk'
Ook is de kans volgens hen groter dat onderhandelingen over een heel pakket kunnen mislukken: "Omdat ze anders niets binnenhalen en er nog meer over rechts wordt gedaan. We zijn een polderland, dus samenwerken waar dat kan."
Een andere groep PRO-kiezers denkt vooral aan het draagvlak en vindt het terecht als het kabinet deels ook 'over rechts' gaat. "Brede steun van alle groepen in Nederland is belangrijk, dus zowel van links als van rechts", zegt een PRO-stemmer.
JA21-kiezers verdeeld over strategie
Aan de rechterkant deed JA21-leider Joost Eerdmans hetzelfde als Klaver: "Met beide blijven samenwerken gaat niet", zei hij op zijn ledencongres dit weekend. Maar ook zijn kiezers hebben twijfels bij die strategie: 43 procent wil hetzelfde als Eerdmans; 42 procent wil dat hij per plan bekijkt of JA21 zich erin kan vinden. Nog eens 15 procent weet het niet.
Veel JA21-stemmers vinden dat de partij niet altijd de poot stijf moet houden: "Je eindigt aan de zijlijn en laat kiezer teleurgesteld achter." Ook andere kiezers van Eerdmans zien meer in een lossere aanpak: "Met JA21 is voor D66 vast onacceptabel, dus zal er veel naar PRO gekeken worden. Dan is alles wat er te halen is voor JA21 winst."
'Geen dubieuze uitruil'
Het heeft niet de voorkeur van D66-kiezers, maar de meesten hebben geen bezwaar tegen plannen maken met JA21. Er zijn wat kiezers die samenwerken op actuele thema's als asiel (28 procent) en stikstof (20 procent) een 'no go' vinden, maar dat zijn slechts minderheden. Kiezers stellen wel wat voorwaarden aan een deal, zoals deze: "Samenwerking mag sowieso, maar geen dubieuze uitruil van kwesties die niets met elkaar te maken hebben."
Bijna de helft (46 procent) wil absoluut niet dat het kabinet samenwerkt met PRO. Zeker niet op het thema dat voor hen het belangrijkst is: asiel. Maar ook op belastingen en stikstof zien VVD-stemmers te veel afstand. Kiezers van het CDA zien in beide oppositiepartijen acceptabele partners.