Meerderheid vindt het terecht als Ongehoord Nederland verdwijnt, maar 4 op 10 willen wel ruimte voor 'tegengeluid' bij NPO
Twee derde (63 procent) vindt dat de licentie van Ongehoord Nederland (ON!) moet worden ingetrokken. Hoewel veel mensen vinden dat er ruimte mag zijn voor tegengeluid, trekt een meerderheid de grens bij 'desinformatie' en 'Hitler-verheerlijking'.
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ongeveer 22.000 leden van het Opiniepanel. Minister Rianne Letschert van Cultuur maakt later vanmiddag bekend dat zij de eerste formele stap zal te zetten om ON! uit de publieke omroep (NPO) te zetten.
'Grens over gegaan'
Al sinds Ongehoord Nederland begin 2022 begon met uitzenden is er geregeld ophef rond de omroep. De laatste rel draait om een online uitzending eerder deze zomer, waarin een speech van Adolf Hitler werd getoond en positief besproken werd. Hierna zegden het Commissariaat voor de Media en de NPO (die laatste voor de tweede keer) het vertrouwen in de omroep op.
De meeste panelleden kunnen zich dus vinden in het besluit om ON! uit de publieke omroep te zetten. Sommigen was de omroep al langer een doorn in het oog, anderen geven aan dat de omroep onlangs 'een grens over is gegaan' met het Hitler-fragment.
Werkt verbieden averechts?
Van een kwart (26 procent) mag ON! wel in de lucht blijven, ook na het laatste incident. Vaste kijkers vinden dat de omroep al voldoende maatregelen heeft genomen met het vertrek van hoofdredacteur Joost Niemöller, die in de gewraakte uitzending zei dat Hitler bepaalde dingen 'heel goed' zei.
Gewoon beboeten en straffen als er iets strafbaars gebeurt, maar niet verbieden.een panellid dat niet wil dat ON! uit de publieke omroep wordt gezet
Ook zijn er panelleden die denken dat het beter is om Ongehoord Nederland onder toezicht in de publieke omroep te houden, omdat verbieden volgens hen een averechts effect zal hebben. "Men zal zeggen: 'Zie je wel, de politiek maakt ons monddood'", verwacht iemand. "Gewoon beboeten en straffen als er iets strafbaars gebeurt. Maar niet verbieden."
Imago publieke omroep
Tegelijkertijd vinden veel deelnemers dat ON! het zichzelf onmogelijk heeft gemaakt door de journalistieke code van de NPO herhaaldelijk te schenden. De omroep kreeg al meerdere sancties, onder andere voor het verspreiden van desinformatie. "Ik vind dat elke stroming in de samenleving een klankbord moet hebben, maar Ongehoord heeft dit zelf kapot gemaakt", vindt een panellid.
Ruim de helft (54 procent) vindt bovendien dat de aanwezigheid van ON! slecht uitstraalt op de publieke omroep in zijn geheel. Omdat programma's gemaakt worden van belastinggeld moeten er ook journalistieke eisen gesteld worden, is hun gedachte. "Complottheorieën horen niet thuis bij de NPO. Je moet op tv feiten en waarheden vertellen", zegt iemand daarover.
Ruimte voor tegengeluid?
Toch vinden 4 op de 10 (43 procent) dat de publieke omroep - binnen de journalistieke kaders - wel ruimte moet bieden aan het geluid dat ON! verkondigt. Zeker kiezers van PVV, JA21, FVD, BBB en SGP denken daar zo over. Vaak omdat zij vinden dat er een tegengeluid moet zijn in de, in hun ogen 'overwegend linkse', NPO.
"ON! is het geluid van een laagdrempeliger, 'populair' rechts. Onder andere Geert Wilders spreekt ook deze groep mensen aan", vertelt een van hen. "Minder intellectueel dan ik het zelf graag zou zien, maar het is gewoon een grote groep Nederlanders die ook best vertegenwoordigd mag worden. Ik krijg een beetje het idee dat Hilversum vies is van alles rechts van D66."
'Pluriformiteit belangrijk'
Ook bij kiezers die zelf weinig op hebben met het gedachtegoed van ON! vindt een klein deel toch dat die opvattingen gehoord mogen worden. Mede omdat ze pluriformiteit bij de NPO belangrijk vinden. "Tegengeluiden moeten ook hoorbaar zijn. Als je dat verbiedt, worden veel mensen boos en gaan ze tegen stemmen. Kijk maar wat er nu in Duitsland gebeurt met de AfD", geeft iemand als voorbeeld.
Maar voor bijna de helft (46 procent) van alle deelnemers is het geluid van Ongehoord Nederland daarvoor te extreem: zij vinden dat complottheorieën en polariserende of discriminerende opvattingen niet 'genormaliseerd' moeten worden binnen de publieke omroep.
Vooral FVD-kiezers
Ongeveer 1 op de 8 (14 procent) panelleden laat weten Ongehoord Nederland daadwerkelijk te gaan missen als die omroep niet meer op televisie te zien is. Een ongeveer even grote groep laat weten zich door ON! vertegenwoordigd te voelen in de publieke omroep.
Het gaat dan vooral om kiezers van FVD (71 procent). In mindere mate voelen ook kiezers van PVV (43 procent), SGP (23 procent), BBB (16 procent) en JA21 (16 procent) zich bij ON! thuis.