radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Weinig lammetjes in de wei uit angst voor blauwtong: 'Niet naar je portemonnee kijken, maar naar de dieren'

Weinig lammetjes in de wei uit angst voor blauwtong: 'Niet naar je portemonnee kijken, maar naar de dieren'
Lammetjes zullen we deze lente een stuk minder zien dan normaal
Bron: ANP

Het zal wennen zijn dit voorjaar. Door het blauwtongvirus zijn er een stuk minder lammetjes in de wei te zien dan normaal. Voor schapenhouder Wouter Hartendorf was het geen moeilijke keuze: "Je moet je dieren behoeden."

Het bedrijf van Hartendorf was vorig jaar een van de eersten in Noord-Holland dat door het blauwtongvirus werd getroffen. "Elke dag liepen we met knikkende benen het weiland in, uit angst voor wat je weer gaat tegenkomen."

'Schapen hebben echt geleden'

Door de uitbraak van het virus, verloor de schapenboer een groot deel van zijn kudde. "Hier is 35 tot 40 procent doodgegaan. En als je de rammen meetelt zaten we wel op 50 procent." Op dit moment heeft hij nog 20 schapen rondlopen.

Toch waren ook de schapen die de uitbraak wel hebben overleefd, er slecht aan toe. Hartendorf wijst een van zijn schapen aan. "Je ziet: die is nog kaal op de rug. Dat is een van de effecten van de blauwtong. En tot een maand geleden zagen ze er echt nog heel beroerd uit. Die schapen hebben echt geleden."

Mannetjes en vrouwtjes uit elkaar

Hij denkt terug aan hoe veel van zijn schapen er doodziek bij hebben gelopen. "Ze liepen lang kreupel, hadden bolle ruggen, waren mager, de hele weerstand was eraf."

De keuze om geen lammetjes geboren te laten worden, was uiteindelijk dan ook niet moeilijk. "Ik heb de mannetjes en vrouwtjes vorig jaar bewust bij elkaar weggehouden. In het nieuwe jaar verwacht je normaal gesproken lammeren, maar dat is nu dus niet aan de hand."

Bekijk ook

'Je moet het nu gewoon niet doen'

"We hebben het er, toen het dekseizoen aanbrak, elke dag over gehad. Maar het was gewoon niet verantwoord voor de dieren om ze te laten dekken. En ik ben blij dat ik het niet gedaan heb. Ze hebben echt tot vorige maand last van het virus gehad, dus die dieren ga je dan niet bij de rammen gooien. Dat doe je gewoon niet."

Hartendorf denkt dat meer boeren bewust dezelfde keuze hebben gemaakt. "Bij degenen die wel lammeren hebben, kan het zijn dat de ram er al bijliep toen er nog geen blauwtong was. Maar als je het kan behoeden, het voor kan zijn, dan moet je het nu gewoon niet doen."

Dode en misvormde lammeren

Naast de toestand van de volwassen schapen, lijkt het er ook op dat het blauwtongvirus een groot effect heeft op de ongeboren lammeren.

"Denk aan dode lammeren, misvormde lammeren, kleine lammeren... Het gebeurt", vertelt Hartendorf. "Er wordt nog onderzocht of dat allemaal door blauwtong komt, maar één en één is voor mij twee. Ik heb er vrede mee."

Lammetjes ontbreken dit voorjaar in wei uit angst voor blauwtong

'Niet naar je portemonnee kijken'

Toch betekent het gebrek aan lammeren ook minder opbrengsten. Minister van Landbouw Piet Adema voorspelt al dat het 'een dramatisch jaar voor schapenboeren' wordt. Toch heeft Hartendorf daar vrede mee. "Het gaat niet altijd over verdienen, toch? Boer zijn is een vak en je moet wel aan dierwaardige veehouderij doen."

"Uiteindelijk gaan ze een keer naar de slager, dat is een feit. Maar je moet ze wel behandelen als dieren en er een hart voor hebben. Je moet ze hoeden en behoeden en dat hebben wij gedaan. Je moet nu naar je dieren kijken en niet naar je eigen portemonnee."

'Moet niet veel langer zo doorgaan'

Voorzitter van de vakgroep schapenhouderij van de LTO, Saskia Duives-Cahuzak herkent het verhaal van Hartendorf. "Ja, het komt veel meer voor dat schapenhouders kiezen om geen lammeren te krijgen. Je kunt de ram bij de ooien zetten tussen september en december en dat was precies de piek in de blauwtong. Het is uit liefde voor het dier."

Ze vreest dat het virus de komende maanden weer zal toeslaan. "Nog een paar dagen van dit weer en de knutten komen uit het eitje. Ik heb op de appgroepen al weer iemand gehad, die zegt blauwtong te hebben. Dat moet nog wel getest worden, maar ik ben bang. Ik ben bang voor de sector. Na zo'n slecht jaar met 160.000 minder schapen, wordt de schapenhouderij gemarginaliseerd. Het moet niet veel langer zo doorgaan."

Bekijk ook

Hulp van de minister gemist

Volgens Duives-Cahuzak krijgen de schapenhouders onvoldoende hulp van de minister. "Er wordt veel gepraat en overlegd. We hebben gevraagd om de hulp voor de schapenhouders die zwaar getroffen zijn, maar het antwoord was dat de sector het zelf moest oplossen."

De sector heeft volgens haar ook zelf een garantiefonds opgezet om een vaccin mogelijk te maken, waarvan ze vreest dat het alsnog te laat komt. "We prijzen ons gelukkig dat we voor de zomer een vaccin hebben. Alhoewel ik bang ben dat we voor die tijd al een explosie van blauwtong hebben gehad."

Nederland zonder schapen?

Ze is ook bang voor de gevolgen die dat heeft voor de toekomst van de schapensector in Nederland. "Vorig jaar was een heel slecht jaar voor schapenhouders met 55.000 duizend dode schapen. Wij kunnen ons geen Nederland voorstellen zonder de schapen."

"Er zijn heel veel mensen die er klaar mee zijn, zeker de schapenhouders die voor de tweede keer blauwtong meemaken."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Gemeenten staan voor lastige keuzes: woonlasten laten stijgen of bezuinigen op zaken als zwembaden en jeugdhonken

Gemeenten staan voor lastige keuzes: woonlasten laten stijgen of bezuinigen op zaken als zwembaden en jeugdhonken
Kinderen tijdens een zwemles
Bron: ANP

Nu de overheid 2,3 miljard gaat bezuinigen op het gemeentefonds, wordt ook steeds meer duidelijk dat inwoners dit het meest gaan voelen in hun portemonnee. Bij een vijfde van de gemeentes gaat de onroerendezaakbelasting met meer dan tien procent omhoog

Gemeenten hopen zo een gat te dichten in de begroting om de bezuinigingen van aankomend en volgend jaar alvast op te vangen. Dit blijkt uit onderzoek van Vereniging Eigen Huis.

Compenseren

"Sommige gemeenten geven aan die verhoging te willen compenseren met bijvoorbeeld een iets lagere riool- of afvalstoffenheffing", zegt woordvoerder van Vereniging Eigen Huis Hans André de la Porte. "Maar die ozb is niet na één jaar weg en gaat er op lange termijn dus echt wel inhakken, ondanks die compensatie."

De woonlasten zullen dus voor veel mensen oplopen. Daarbij bestaat er ook een misvatting over wat woningeigenaren financieel aan zouden kunnen zegt De la Porte. "Huiseigenaar zijn zegt helemaal niets over je bankrekening. Als je bijvoorbeeld een klein pensioen hebt, dan is een aanslag van meer dan duizend euro heel veel. Zeker als je bedenkt dat in sommige gemeenten er wel 200 euro bij komt dit jaar."

info

Wat is ozb?

De onroerendezaakbelasting (ozb) is een belasting die huiseigenaren en bedrijven aan de gemeente betalen. Hoe duurder je huis of pand, hoe hoger de ozb. Gemeenten gebruiken dit geld voor bijvoorbeeld wegen, straatverlichting en afval. Of de woonlasten in jouw gemeenten stijgen, kun je hier bekijken.

Bekijk ook

Geen bibliotheek

Een andere optie om de cijfers voor gemeenten niet in het rood te laten lopen, is het schrappen van publieke voorzieningen. Dat zijn bijvoorbeeld bibliotheken, de buurtbus, sportfaciliteiten, of ontmoetingsplekken voor jongeren.

Miriam de Boer heeft een aantal jaar geleden zo'n ontmoetingsplek in Wormerveer opgezet. Iedere dag kunnen jongeren daar in de middag terecht om te poolen, spelletjes te spelen, met elkaar muziek te luisteren of om met één van de vrijwilligers te praten over problemen thuis of op school.

Onduidelijke toekomst

Maar de toekomst van deze plek is nu onduidelijk.

"Dit jaar en al helemaal volgend jaar gaat financieel heel spannend worden. Ondanks dat mensen bij de gemeente Zaanstad hebben gezegd dat wat wij doen heel belangrijk is én niet heel duur."

Bekijk ook

Brandbrief VVD

Het maken van dit soort keuzes is moeilijk geeft ook wethouder in Zaanstad Stephanie Onclin aan. Zij verstuurde samen met 46 andere VVD-wethouders afgelopen weekend een brandbrief aan de landelijke VVD.

De wethouders uiten hierin hun zorgen over de dreigende bezuinigingen voor gemeenten in 2026, ook wel het 'ravijnjaar' genoemd. Ze stellen dat het door deze bezuinigingen niet langer lukt 'om te staan voor onze inwoners en ondernemers', waardoor het werken hen onmogelijk wordt gemaakt.

Keuzes maken

"Twee derde van onze taken worden bepaald door wettelijke regelingen. Eigenlijk krijgen we daar al te weinig geld voor. Maar dat betekent dat er maar een klein stukje overblijft waar wij echt zelf keuzes kunnen maken", zegt wethouder Onclin.

Ze gaat verder: "En dat is juist het stukje wat inwoners écht belangrijk vinden: de openbare ruimte, veiligheid, sport."

Bekijk ook

Hulp voor jongeren of toch het zwembad?

Maar ook het zwembad valt onder de publieke voorzieningen waarop bezuinigd kan worden. De gemeente Zaanstad heeft nu drie zwembaden. "Maar", zegt de wethouder, "als we teruggaan naar twee, dan kan de wachtlijst voor de zwemles van je kind alleen maar verder toenemen."

Of de ontmoetingsplek voor jongeren van Miriam de Boer open kan blijven is een voorbeeld van hoe moeilijk de keuzes zijn die gemeenten moeten maken.

Hulp voor jongeren of toch het zwembad? Gemeenten staan voor lastige keuzes om te bezuinigen nu woonlasten stijgen
Hulp voor jongeren of toch het zwembad? Gemeenten staan voor lastige keuzes om te bezuinigen nu woonlasten stijgen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom Vladimir Poetin het interessant vindt om met Donald Trump te onderhandelen over vrede in Oekraïne

Waarom Vladimir Poetin het interessant vindt om met Donald Trump te onderhandelen over vrede in Oekraïne
De Amerikaanse president Donald Trump en Russische president Vladimir Poetin tijdens een ontmoeting in 2018
Bron: EPA

Nadat Europese leiders gisteren in Parijs samenkwamen voor spoedoverleg, zitten vandaag delegaties van zowel Rusland als de VS bij elkaar in Saoedi-Arabië. Ze praten daar verder over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne.

De laatste dagen heerst er een crisissfeer in Europa. Sinds het telefoontje tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de Russische president Vladimir Poetin is duidelijk geworden dat Europa steeds verder buitenspel wordt gezet. Waarom ziet Poetin in Amerika een interessante onderhandelingspartner?

Geen NAVO-lid en bezet grondgebied opgeven

Dat heeft met een aantal punten te maken, begint correspondent Joost Bosman. Daarvoor moeten we eerst even terug naar de eisen waar de Russische president mee is gekomen. Zo wil Poetin niet dat Oekraïne lid wordt van de NAVO. En daarnaast willen ze geen grondgebied inleveren.

Amerika heeft al toegezegd dat Oekraïne is uitgesloten van het NAVO-lidmaatschap. En Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth kondigde eerder aan dat door Oekraïne bezet grondgebied moet worden teruggegeven aan Rusland.

'We doen er weer toe'

Maar dat is niet de enige reden waarom Rusland met de VS onderhandelt, legt Bosman uit. "Het is belangrijk voor het Kremlin om weer met Amerika te onderhandelen. Nu is de nieuwe president van het machtigste land ter wereld bereid om met hem persoonlijk te gaan praten over Oekraïne. En dat is ook voor Poetin heel belangrijk."

Hij zet daarmee Oekraïne en Zelensky buitenspel, gaat Bosman verder. "Daarnaast kan hij ook aan aan zijn eigen burgers tonen: 'kijk, we doen er weer toe. Zelfs de machtigste man ter wereld wil met ons praten.'" Voor Poetin is het dus ook op diplomatiek gebied van belang.

Bekijk ook

Economie

Het heeft ook te maken met de economische gevolgen die Rusland heeft ondervonden van de oorlog. Zo melden Russische media de mogelijke terugkeer van Visa en Mastercard in het land.

"Het geeft ook iets aan over de moeite die de Russen de afgelopen 3 jaar hebben gehad, dat ze zo verstoken zijn gebleven van die bedrijven. En niet meer geld konden sturen naar het buitenland", zegt Bosman.

Tegenslagen voor Rusland

Bosman ziet dat de getroffen economie een belangrijke reden is voor Rusland om Amerika actief te betrekken bij de vredesonderhandelingen. De materiële tekorten is iets waar het Kremlin zich zorgen om maakt. Zo is het defensiebudget bijna de helft van het hele budget.

"Het budget voor defensie is dit jaar opgeschroefd tot 40 procent. Dat is ontzettend veel. Dat betekent dus dat het ook heel veel geld kost. Rusland is bezig met nieuwe wapens maken, nieuwe artilleriegranaten, nieuwe tanks. Maar dat gaat gewoon te langzaam. Rusland kan de verliezen niet bijhouden. Het is gewoon niet te compenseren omdat de verliezen veel te hard gaan."

Bekijk ook

Inflatie en tekort arbeiders

Er zit dus ook haast achter voor Rusland om de oorlog met Oekraïne snel tot een einde te brengen. "Het is duidelijk dat Rusland toch redelijk op apegapen ligt en een adempauze nodig heeft."

Daarnaast ziet de correspondent dat Rusland kampt met meerdere economische problemen, zoals de inflatie en het tekort aan arbeiders. "Er zijn veel duizenden mannen naar het front gegaan. Honderduizenden zijn naar het buitenland gevlucht vanwege de mobilisatie 3 jaar geleden. Dat betekent dus dat er veel mensen te kort zijn die in de fabrieken kunnen werken, daardoor stijgen de lonen en gaat ook de inflatie weer omhoog."

Afwachten wat Trump zegt

Door aan de onderhandelingstafel te zitten kan er ook voorzichtig worden gekeken naar de terugkeer van westerse bedrijven, zoals nu al mogelijk met Visa en Mastercard. "Dat zal toch een verlichting zijn voor de economische malaise die er heerst in Rusland."

Toch houdt Bosman nog een slag om de arm. Het is eerst afwachten wat de Amerikaanse president Donald Trump gaat doen. "Wat hij nu zegt is het één, namelijk: Oekraïne kan maar beter geen lid worden van de NAVO. Maar of dat uiteindelijk ook zo gaat uitpakken, dat moeten we nog maar gaan zien. Als dat zo is, dan heeft Poetin natuurlijk duidelijk op dat punt gewonnen."

Waarom Vladimir Poetin het interessant vindt om met Donald Trump te onderhandelen over vrede in Oekraïne
Waarom Vladimir Poetin het interessant vindt om met Donald Trump te onderhandelen over vrede in Oekraïne

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant