radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Waarom het een bijna onmogelijke uitdaging is om mensen te overtuigen meer kinderen te krijgen

Waarom het een bijna onmogelijke uitdaging is om mensen te overtuigen meer kinderen te krijgen
De Hongaarse president Viktor Orbán tijdens de Demografietop in Boedapest
Bron: AFP

Hoe zorg je dat er meer kinderen worden geboren? Verschillende landen proberen iets te doen aan hun lage geboortecijfer. Maar makkelijk is dat niet, zegt demograaf Ruben van Gaalen: "De vraag is of de politiek écht kan veranderen wat mensen willen."

In de Hongaarse hoofdstad Boedapest is vandaag een speciale Demografietop begonnen. De bevolking van Hongarije krimpt en omdat president Viktor Orbán geen migranten wil toelaten, probeert hij de Hongaren te verleiden tot het verwekken van meer kinderen.

Geen belasting bij vier kinderen

Eén opvallend voorstel: geen inkomstenbelasting meer betalen, als je minimaal vier kinderen op de wereld zet. Orbán probeert al jaren iets te doen aan het lage geboortecijfer in zijn land en hoopt dat deze opvallende maatregel helpt.

Maar waarom is het zo erg als mensen weinig kinderen krijgen? Demograaf Ruben van Gaalen van het CBS en de Universiteit van Amsterdam legt het uit: "Op zich is een laag geboortecijfer geen probleem. Dat zien we al tientallen jaren in de meeste landen ter wereld. Maar in combinatie met een stijgende levensduur kan het wel een probleem worden."

Vergrijzing

"In heel veel landen, zeker in West-Europa, werden na de Tweede Wereldoorlog veel mensen geboren. Die worden nu allemaal heel oud", gaat Van Gaalen verder. "Zij hebben allemaal zorg nodig en verlaten de arbeidsmarkt. Je hebt dus genoeg jonge mensen nodig om dat weer op te vangen. Een langdurig laag geboortecijfer veroorzaakt dus een tekort aan mensen."

Om de bevolking op peil te houden, moet iedere vrouw eigenlijk 2,1 kind krijgen. Geen enkel Europees land haalt dat. En ook ver buiten Europa speelt het probleem: zelfs China liet in 2015 de jarenlang geldende eenkindpolitiek los. Sinds 2021 zijn zelfs drie kinderen toegestaan.

Bekijk ook

Helpen de Hongaarse maatregelen?

Met vooral financiële voordelen probeert Hongarije dus voor verandering te zorgen. Ook andere landen proberen iets te doen, al gaan zij wel minder ver. Bijvoorbeeld in Italië liep al eens een campagne voor het krijgen van meer kinderen.

Halen dit soort politieke maatregelen iets uit? Van Gaalen betwijfelt het. "Maak je het mensen financieel wat makkelijker, dan kan dat wel iets bijdragen. Het is alleen de vraag of een eenmalige maatregel voldoende is. Het moet een totaalpakket zijn."

Tom van 't Einde vertelt in de studio over het lage geboortecijfer in Hongarije en andere landen

Structurele voorzieningen

"Jonge mannen en vrouwen willen tegenwoordig kunnen blijven werken, terwijl ze een familie stichten. Dat betekent dus dat er goede kinderopvang moet zijn, maar ook dat er baanzekerheid moet zijn en ze een goed inkomen moeten kunnen verdienen. Die structurele voorzieningen moeten er wel zijn, anders zullen ze niet voor een groter gezin kiezen."

En zeker in een land als Hongarije schort het aan dat perspectief. "De komende jaren moeten jonge mensen het gevoel hebben dat ze vooruit kunnen met hun persoonlijke ambities en hun gezin. Dat is in landen als Hongarije, maar bijvoorbeeld ook Bulgarije en Roemenië, moeilijker. Daarom krimpen en vergrijzen die landen best snel." Veel Hongaren trekken weg uit hun eigen land, op zoek naar mogelijkheden in andere landen.

Bekijk ook

De politiek heeft grenzen

Goede investeringen in werk en kinderopvang kunnen volgens Van Gaalen dus zeker iets betekenen. Maar een enorme babyboom ziet hij sowieso niet snel meer gebeuren. "De vraag is of je met politiek echt kunt veranderen wat mensen willen. Jonge mensen dromen niet meer van hele grote gezinnen. Mannen en vrouwen willen zich ontwikkelen en nog enigszins hun handen vrij hebben."

"En daar zijn we ook weer bij gebaat." Hij noemt het feit dat in Nederland nog relatief veel mensen, vooral vrouwen, parttime werken. Minder kinderen zou kunnen betekenen dat minder vrouwen daarvoor kiezen.

Acceptatie

En dat de wereld veranderd is, blijkt volgens de demograaf ook wel uit het feit dat 'het geboorteprobleem' niet opgelost is in een land dat alles goed geregeld heeft. "Denemarken is een soort hemel op aarde voor jonge ouders. Alle kinderopvang wordt betaald, je kunt aan het werk blijven. Maar ook daar is het geboortecijfer maar ongeveer 1,7."

"Daar worden dus ook niet veel meer kinderen geboren. Het is ook een soort acceptatie dat beperkte gezinsgrootte iets is wat mensen tegenwoordig willen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Er zijn te weinig standbeelden van vrouwen en dat moet veranderen, vindt Rotterdams raadslid Ellen Verkoelen: 'Het gaat over emancipatie'

Er zijn te weinig standbeelden van vrouwen en dat moet veranderen, vindt Rotterdams raadslid Ellen Verkoelen: 'Het gaat over emancipatie'
Raadslid Ellen Verkoelen van JOU wil dat er meer beelden van vrouwen in Rotterdam komen
Bron: EenVandaag

Tel je het aantal beelden in Nederland, dan zie je veel meer mannen dan vrouwen. Ook in Rotterdam is dat het geval, maar daar wil raadslid Ellen Verkoelen verandering in brengen. "Deze vrouwen moeten gewaardeerd worden."

In Rotterdam staan 550 beelden, waarvan vijftig beelden van mannen die echt bestaan of bestonden. Kijk je naar het aantal beelden van bestaande vrouwen, dan kun je er een stuk minder tellen: vijf om precies te zijn. En daarvan zijn drie van koningin Wilhelmina. Als het aan raadslid van de Jongere Ouderen Unie (JOU) Ellen Verkoelen ligt, komt daar verandering in.

Maar vijf vrouwenbeelden

"Het is toch te gênant voor woorden. In het kader van de emancipatie, snap ik het niet", begint Verkoelen. "We hebben voldoende vrouwen om te eren, om te waarderen en daar moeten we gewoon standbeelden voor krijgen."

Verkoelen loopt als Rotterdammer vaak door de stad. Standbeelden van mannen ziet ze genoeg. "Pim Fortuyn, Piet Hein, onze bokser Bep van Klaveren", somt ze op. "Je kunt het zo gek niet noemen of we hebben er standbeelden voor, maar we hebben er dus maar vijf voor vrouwen."

info

Scheve verhouding in heel Nederland

Niet alleen in Rotterdam is er een scheve verhouding in het aantal beelden van mannen en vrouwen. Uit een inventarisatie van Volkskrant uit 2023, van ruim 5.000 standbeelden in 197 verschillende gemeenten in het land, bleek dat maar 17 procent van de beelden in Nederland vrouw is. En een gedeelte daarvan zijn fictionele vrouwen, of vrouwen zonder naam in plaats van historische figuren.

Nomineren via website

Om daar iets aan te doen, zette Verkoelen een actie op: via de website Vrouw in Beeld konden mensen Rotterdamse vrouwen nomineren van wie zij vinden dat ze een beeld verdienen. Ondertussen is de site alweer gesloten en is bekend gemaakt wie de negen genomineerde vrouwen zijn.

De actie was goed te vinden, vertelt het raadslid. "Ik heb gezegd tegen alle Rotterdammers, en iedereen daarbuiten: 'Kom op! Nomineer Rotterdamse vrouwen. Kom op, ik wil ze zien'." Er kwamen 398 nominaties binnen.

Historische en lokale heldinnen

Die nominaties heeft Verkoelen vervolgens verdeeld in drie categorieën. "De historische heldinnen die al overleden zijn", noemt ze als eerste. "Kaat Mossel. Nou jongens, Rotterdammer Kaat Mossel heeft geen standbeeld! Dat was natuurlijk de Rotterdamse mosselverkoopster die in de achttiende eeuw hier stampij ging maken en zei: 'Weg met al die koningsgezinden, jullie moeten eruit.'"

"Dan ga ik naar de lokale heldinnen", gaat ze verder. "Dat zijn dus echt de dames die hier in de wijk heel veel werk doen, vrouwen die nog leven. We hebben tal van dat soort vrouwen die onmisbaar zijn in Rotterdam."

Bekijk ook

Loes Luca, Nelli Cooman en Michelle van Tongerloo

En de derde categorie bestaat uit beroemde vrouwen uit Rotterdam. "Loes Luca staat op één. Nelli Cooman en Michelle van Tongerloo." Die laatste is er alleen niet heel blij mee dat ze genomineerd is, vertelt Verkoelen. "Die zegt: 'Dat wil ik niet.' Maar ja, ik heb ook gezegd: 'Sorry, je bent gewoon het meest genoemd.'"

"Dat zijn gewoon vrouwen die gewaardeerd moeten worden door ons." Verkoelen hoopt dus ook dat het college van Rotterdam ermee aan de slag gaat, en ook echt een beeld gaat realiseren. "Het gaat over emancipatie, zorg gewoon dat we in 2026 een nieuw standbeeld hier hebben van een Rotterdamse vrouw bij naam."

Volgende generatie

Dat er zo weinig beelden van vrouwen zijn, komt volgens Verkoelen omdat vrouwen vaak bescheiden op de achtergrond staan. "En we zeggen van: 'Dat hoeft allemaal niet.' En mannen denken er niet aan om ons te nomineren, om ons te eren, om ons te waarderen op die manier. Dat is nou eenmaal zo. Maar daar moet verandering in komen."

Bij dit initiatief heeft het raadslid vooral de volgende generaties in gedachten. "Om het aan onze jongelui, aan de jongere generaties, te laat zien. Kom op dames, kijk eens wat daar staat: daar staat een standbeeld van een vrouw die er toe doet, mooi bordje eronder wat ze gedaan heeft. Dat is een goed rolmodel."

Bekijk ook

'Laten we een keer iets leuks doen'

En naast dat het raadslid hoopt dat haar initiatief verandering brengt, is het ook 'gewoon leuk'. "Het is ook eens een keer iets wat we met z'n allen best willen. We hebben al zoveel sores, en niks kan al en alles is moeilijk. Hier kunnen we het allemaal over eens zijn."

"Dan verbinden we Nederland ook weer eens een keer op een leuke manier. En daar ben ik zo aan toe. Die politiek is zo zuur, het is allemaal zo ellende. Nou, laten we ook eens een keer iets leuks en liefs doen", zegt ze tot slot.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Nog altijd stank in Hellevoetsluis door wietfabriek, maar omwonenden Cora, Nettie en Wil blijven ertegen strijden

Nog altijd stank in Hellevoetsluis door wietfabriek, maar omwonenden Cora, Nettie en Wil blijven ertegen strijden
Bron: EenVandaag

Inwoners van Hellevoetsluis en omgeving ruiken al 1,5 jaar lang wiet als ze de deur uitlopen, of de ramen open hebben. Dat komt door een fabriek voor staatswiet. Ze zijn het zat, maar er lijkt geen verandering in te komen.

Voor het experiment met staatswiet staat in Hellevoetsluis een legale wietfabriek. Een nare bijkomstigheid: een heftige wietgeur. Inwoners trekken al tijden aan de bel, maar tot nu toe met weinig resultaat. "Wij zijn gewoon slachtoffer van een experiment."

'Hoesten, hoofdpijn, prikkende ogen'

Staat de wind goed, dan kunnen Hellevoetsluisers Cora van Mook en Nettie van der Sar even rustig door de neus ademen. Maar dat is de rest van de tijd wel anders. En staat de wind gunstig voor hen, 'dan zijn er ongetwijfeld andere mensen in de omgeving die last ervaren', vertellen ze.

Al 1,5 jaar hebben ze te maken met de stank, en dat heeft invloed. "'s Nachts als je je raam open hebt, dan heb je een hele droge keel en hoest je raar, je ogen kunnen prikken. Er zijn ook mensen die er echt migraineaanvallen van hebben", vertelt Cora. "Het lijkt op de geur die je weleens op straat ruikt maar dan een stuk zwaarder en penetranter."

Bekijk ook

Veel meldingen

Ze zijn niet de enigen die last hebben van de stank. "Er wordt ook gemeld vanuit Oostvoorne, Rockanje en Brielle, dus niet alleen vanuit ons", vertelt Wil van Barendrecht die naast de kas woont.

"Op dit moment liggen er 1.338 meldingen bij de DCMR", weet Wil. Dat is de Milieudienst Rijnmond die het bedrijf op geuroverlast controleert.

Wel aandacht, geen actie

Daarnaast zijn de inwoners al op verschillende plekken geweest om iets aan de stank te doen. "Bij de gemeente, in de rechtbank." Maar tot nu toe met weinig resultaat.

Wil vertelt: "De aandacht van de gemeente hebben we wel, maar er gebeurt niks omdat die zich verschuilen achter allerlei ingewikkelde procedures, zoals onder dwangsom bepaalde maatwerkbesluiten. En daar hebben ze iedere keer lange termijnen voor, die elke keer totdat het uiterste worden gerekt voordat er eindelijk weer eens actie ondernomen wordt."

Vaststellen normeringen

Het enige wat er voorlopig op zit voor de inwoners, is afwachten. "Op dit moment worden bepaalde normeringen vastgesteld, waaronder de geuroverlast moet blijven. Want er zijn nog niet echt meetinstrumenten ontwikkeld om nou precies te kunnen aantonen wanneer de geuroverlast boven een bepaalde norm uitkomt."

Maar ook als die normering rond is, is het afwachten hoe er vanuit het bedrijf wordt gereageerd. "Tot nu toe verdedigt het bedrijf zich met: 'We zijn nog bezig met maatregelen te nemen, met koolstoffilters neer te zetten en allerlei andere dingen te doen. Dat heeft tijd nodig voordat wij dat allemaal ingeregeld hebben.'"

Bekijk ook

Geen verandering

"We zijn bezig vanaf augustus 2023 en zitten nog steeds in dezelfde stank", zegt Wil ontzet. "Het blijft maar."

En een nieuwe plek zoeken om te wonen, dat zit er volgens de omwonenden ook niet in. Zelfs al zouden ze dat willen. "Je kan geen kant op, want je huis is gewoon veel minder waard."

Langzamer dan gewenst

Gemeente Voorne aan Zee, waar Hellevoetsluis onder valt, vertelt in een schriftelijke reactie dat ze de zorgen van de omwonenden goed begrijpen en dat ze het belangrijk vinden dat de overlast zo snel mogelijk stopt. "De zorg van onze inwoners staat voorop en daar zetten we ons voor in. Wij voelen ons niet verantwoordelijk voor de productie van wiet ten behoeve van het experiment, iets wat we ook meerdere keren aan Den Haag hebben laten weten."

Daarbij laten ze weten dat er voor de overlast een juridische procedure loopt. "Vanwege wet- en regelgeving en de duur van juridische procedures gaat dat langzamer dan gewenst. Dit komt omdat er in eerste aanleg nauwelijks regelgeving was voor juridische handhaving op geuroverlast."

Inspecteurs aanwezig

"We zijn voor de handhaving ten aanzien van geuroverlast niet gebonden aan landelijke regelgeving voor het Wietexperiment", gaat het statement verder. "Er zijn wettelijke eisen en termijnen waar we ons als gemeente aan moeten houden. Zo zijn wij verantwoordelijk voor de handhaving op de milieuwetgeving."

Volgens de gemeente zijn inspecteurs van DCMR Milieudienst Rijnmond regelmatig aanwezig om vast te stellen of sprake is van geuroverlast. "Dit doen zij zowel op basis van meldingen van inwoners als op eigen initiatief. Bij overtredingen wordt hierop gehandhaafd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant