tv LIVE
meer NPO start

Victim blaming in zaak Ali B. ook schadelijk voor toekomstige zedenslachtoffers, zegt deskundige: 'Denken straks drie keer na over aangifte'

Victim blaming in zaak Ali B. ook schadelijk voor toekomstige zedenslachtoffers, zegt deskundige: 'Denken straks drie keer na over aangifte'
Ali B. bij de rechtbank waar hij in juni de strafeis te horen kreeg
Bron: ANP

De publieke opinie richting de vrouwen die aangifte deden tegen Ali B. was zo hard, dat gevreesd wordt dat de drempel om naar de politie te stappen voor toekomstige zedenslachtoffers hoger is geworden. "Die denken nog drie keer na voor ze aangifte doen."

Ze zouden het zelf willen, sletterig zijn, het door drugs niet meer goed weten of zelf bekend willen worden. Ze zijn te laat naar voren gestapt en 'dikten' het verhaal aan. Voorbeelden van victim blaming in de zaak tegen rapper en mediapersoonlijkheid Ali B.. De schuld neerleggen bij het slachtoffer is 'heel schadelijk', zegt jurist Floor Dubbeling. "Terwijl het juist goed is dat het aan het licht is gekomen en in zo'n zaak vervolgd wordt."

Drie keer nadenken

Voor Slachtofferhulp Nederland begeleidt zij mannen en vrouwen in de rechtbank. Daar zitten ook vaak zedenzaken tussen. De vrouwen in de zaak van Ali B., die verdacht wordt van twee aanrandingen en twee verkrachtingen, zullen zich volgens haar vast afvragen of ze er wel goed aan hebben gedaan, omdat wat er op ze afkomt zo heftig is. "Terwijl we moeten kijken naar de feiten en wat er is gebeurd."

Daarbij zal het ook een effect hebben op slachtoffers in andere zedenzaken, denkt ze. "Als een slachtoffer meekrijgt wat er allemaal wordt gezegd, denkt die drie keer na voor ze aangifte doen", zegt Dubbeling. "'Wat als er bij mij ook een mediacircus komt? Of dat mensen me niet geloven of denken dat ik een aansteller ben of ander motief heb dan gerechtigheid krijgen?'."

'Dingen die voor slachtoffer niet leuk zijn'

Ook in de zaal zelf werden harde uitspraken gedaan over de slachtoffers, door advocaat Bart Swier. Dubbeling snapt dat de advocaat er 'hard' in ging. "Je behartigt de belangen van je cliënt", zegt ze. "Maar daar zit een risico van victim blaming in, dat zag je ook in deze zaak".

Het is belangrijk om van tevoren goed uit te leggen wat een slachtoffer te wachten staat. "Hoe ziet het proces eruit? De verdachte kan met een ander verhaal komen of zwijgen, weet dat dat mogelijk is", vertelt Dubbeling. Maar ook de rol van de advocaat van de tegenpartij noemt ze. "Die zegt dingen die voor een slachtoffer niet leuk zijn."

Bekijk ook

'Kunnen we ons bij de feiten houden?'

Dubbeling deed een zaak van een 12-jarig meisje dat misbruikt was door haar stiefvader. "Op zitting werd gezegd over het meisje dat ze zelf uitdagend gekleed was", vertelt ze. "Zij werd in de zitting afgeschilderd als ontregeld, ze had het verzonnen. Hoe schadelijk kan dat zijn voor een meisje?"

Dubbeling moest haar overtuigen dat ze niet moest twijfelen. "Gelukkig is het goed afgelopen." De juriste heeft gezegd dat de advocaat met respect om moest gaan met het slachtoffer. "Soms gaat het echt ver, dan denk ik: we kunnen ons ook bij feiten houden zonder dat we het slachtoffer als slet afschilderen, wat vaak gebeurt."

'Geen signalen gezien'

Advocaat Swier zei dat een van de aangiftes 'alle schijn had van een valse aangifte', al benadrukte hij dat dit niet het geval hoefde te zijn. Minder dan 5 procent van de aangiftes is vals, vertelt jurist Dubbeling. "Weinig slachtoffers zouden, zonder dat het waar is, zo'n hele strafzaak starten", zegt zij.

Ali B. vroeg om vrijspraak op alle feiten. "2,5 jaar was het een rollercoaster voor mij. Heb ik signalen gemist? Ik heb geen signalen gezien." Het Openbaar Ministerie zegt geen enkele reden te hebben om te twijfelen aan de verklaringen van de vrouwen. Zij eisten 3 jaar onvoorwaardelijke celstraf tegen de rapper.

Alles-of-niets gevoel

Een zedenzaak is ontzettend zwaar, zegt Dubbeling. Het zijn heftige feiten waarvoor eerst een 'pittig' verhoor bij de politie wacht. "Wat het ook lastig maakt, is dat het een-op-een situaties zijn. Elke zaak heeft steunbewijs nodig", vertelt ze. Dat zorgt voor een alles-of-niets gevoel.

"Of er is een veroordeling, dan heb je erkenning en kun je eventueel een schadevergoeding krijgen, al willen veel dat helemaal niet", zegt ze. Of er is vrijspraak, vaak een 'klap in het gezicht' voor slachtoffers. Hoe de zaak gevoerd wordt en wat er in het vonnis staat, is daarom belangrijk, volgens Dubbeling. Want slachtoffers willen zich gehoord en erkend voelen. "Vrijspraak betekent niet dat ze je niet geloven, het betekent dat het juridisch niet haalbaar is."

Victim blaming in zaak Ali B. ook schadelijk voor toekomstige zedenslachtoffers, zegt deskundige

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant